Đề xuất trộn thí sinh các trường ở Kỳ thi tốt nghiệp THPT: Cần đi kèm giám sát công nghệ và coi thi chéo để chặn tiêu cực từ gốc

Đề xuất trộn thí sinh và siết chặt quy trình coi thi tốt nghiệp THPT

Ngày 29/10, tại Hội nghị tổng kết kỳ thi tốt nghiệp THPT của Bộ GD&ĐT, Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ (A03, Bộ Công an), cho hay nhiều nơi bố trí học sinh cùng trường thi cùng địa điểm dễ tạo điều kiện để trao đổi bài.

Quy trình đánh số báo danh và phân công giám thị cũng tiềm ẩn rủi ro bị can thiệp, "cài cắm" hỗ trợ thí sinh. Từ đó, ông Tuấn đề xuất cần hạn chế giáo viên coi thi môn mình giảng dạy, thư ký là người của trường và thí sinh cùng trường thi cùng phòng hoặc cùng điểm thi.

Trước đó, ông Tuấn cho biết kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 ghi nhận ba vụ án hình sự. Nổi bật là vụ việc tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang có 299/328 học sinh đạt trên 9 điểm Toán, gồm hơn 140 điểm 10. Sau thi lại, phổ điểm tất cả môn giảm, không ai đạt điểm tuyệt đối môn Toán.

Nhận định về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng khẳng định đây là vi phạm pháp luật, không thể biện minh bằng "bệnh thành tích".

Vụ việc có sự bàn bạc, phân công trách nhiệm rõ ràng, gây hậu quả nghiêm trọng và buộc phải tổ chức thi lại. Thứ trưởng nhấn mạnh nói bệnh thành tích là cách nói giảm, nói khéo và không thể dung thứ cho những người được Đảng, Nhà nước đào tạo, có trình độ, có chức vụ cố tình vi phạm như vậy.

Thông tin về hướng khắc phục, ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, cho biết Bộ GD&ĐT đang nghiên cứu điều chỉnh theo hướng tăng cường trộn thí sinh giữa các trường. Với những nơi mà địa hình, giao thông khó khăn, việc sắp xếp phải được sự đồng ý của Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh.

Bên cạnh đó, Bộ GD&ĐT tiếp tục phối hợp Bộ Công an rà soát, sửa đổi Quy chế thi tốt nghiệp THPT, trong đó nghiên cứu bổ sung camera giám sát để phục vụ công tác hậu kiểm.

Đại diện A03 còn kiến nghị ứng dụng phần mềm tự động hóa việc đánh số báo danh, phân công giám thị ngẫu nhiên và phân tích dữ liệu điểm thi để phát hiện bất thường, về lâu dài cần đẩy nhanh lộ trình thi trên máy tính để hạn chế nguy cơ tiêu cực.

Cần quy định bắt buộc trộn thí sinh của ít nhất hai trường trên toàn quốc

Trước đề xuất này, VTC News dẫn lời ThS. Nguyễn Văn Quý, giáo viên dạy Toán tại Hà Nội, cho rằng Bộ GD&ĐT cần nghiên cứu, tiến tới quy định bắt buộc mỗi điểm thi có thí sinh của ít nhất hai trường trên phạm vi toàn quốc.

Theo thầy Quý, trước hết cần nhìn nhận đúng vai trò của kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện nay khi kết quả không chỉ dùng để xét công nhận tốt nghiệp mà còn là căn cứ quan trọng để xét tuyển đại học.

Khi cơ hội vào đại học của học sinh phụ thuộc vào kết quả một kỳ thi có quy mô hơn một triệu thí sinh mỗi năm, yêu cầu về tính nghiêm túc, trung thực và công bằng phải được đặt lên cao hơn bao giờ hết, đòi hỏi phải rà soát cách bố trí điểm thi để hạn chế những kẽ hở có thể phát sinh tiêu cực.

Thầy Quý nhận định việc trộn thí sinh của ít nhất hai trường tại mỗi điểm thi phải trở thành quy định bắt buộc trên phạm vi toàn quốc, chứ không chỉ dừng ở mức khuyến khích hay tăng cường thực hiện.

Thực tế, Hà Nội và một số địa phương đã thực hiện việc này từ nhiều năm nay, trong khi đó vẫn có những điểm thi chỉ bố trí thí sinh của một trường. Việc thực hiện chưa thống nhất có thể tạo khác biệt về điều kiện bảo đảm tính công bằng giữa các điểm thi, trong khi đã là kỳ thi quốc gia thì những yêu cầu nhằm bảo đảm công bằng phải được thực hiện thống nhất trên cả nước.

Đánh giá về tính khả thi, nam giáo viên cho rằng phần lớn địa phương có thể thực hiện nếu thực sự quyết tâm và chuẩn bị tốt.

Với những địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, khó khăn về khoảng cách và giao thông là điều cần tính đến, những nơi thực sự không thể thực hiện phải báo cáo để Bộ GD&ĐT xem xét, quyết định.

Nếu phương án này được đưa vào quy chế thi tốt nghiệp THPT năm 2027, các Sở GD&ĐT phải chủ động rà soát mạng lưới trường học, số lượng thí sinh, điều kiện giao thông để xây dựng phương án bố trí điểm thi đáp ứng yêu cầu trộn thí sinh của ít nhất hai trường. Ở những nơi các trường gần nhau, việc này không quá khó, còn với những địa bàn đặc biệt khó khăn thì cần có phương án cụ thể để Bộ xem xét.

Đồng bộ các giải pháp phòng ngừa gian lận để bảo vệ học sinh học thật, thi thật

Về vấn đề đi lại và ăn ở khi trộn thí sinh, ThS. Nguyễn Văn Quý giữ quan điểm thầy cô di chuyển để trò không phải đi xa, cần tăng cường điều động cán bộ làm thi chéo giữa các địa phương, đồng thời hạn chế tối đa việc học sinh phải di chuyển quá xa.

Nếu vẫn bắt buộc phải bố trí điểm thi xa nơi cư trú, địa phương cần chủ động có nguồn hỗ trợ để học sinh và gia đình không phải gánh thêm chi phí cũng như lo nơi ăn, nghỉ cho thí sinh và gia đình.

Tuy nhiên, thầy Quý lưu ý trộn thí sinh chỉ là một trong những giải pháp phòng ngừa gian lận. Cùng với đó, cần triển khai camera giám sát phòng thi, tăng cường coi thi chéo, chấm thi chéo, huy động thêm giảng viên đại học tham gia, hạn chế tối đa cán bộ, giáo viên của trường sở tại tham gia coi thi và chỉ giữ lại số người thực sự cần thiết. Đồng thời, phải tăng cường thanh tra, kiểm tra, chủ động phân tích kết quả sau kỳ thi và xử lý thật nghiêm mọi hành vi cố tình gian lận hoặc tiếp tay cho gian lận.

Dù việc tổ chức kỳ thi theo phương án trộn thí sinh có thể phức tạp hơn, tốn kém hơn, nhưng theo thầy Quý, đó là điều phải chấp nhận để có một kỳ thi nghiêm túc, trung thực và công bằng.

Trong tuyển sinh đại học, thí sinh có thể cạnh tranh nhau đến từng 0,01 điểm nên một sự thiếu nghiêm túc ở điểm thi này có thể ảnh hưởng đến cơ hội trúng tuyển của những học sinh ở nơi khác, do đó không thể đặt yêu cầu tiết kiệm chi phí hay sự thuận tiện trong tổ chức lên trên tính công bằng của kỳ thi.

Xa hơn, vị giáo viên này giữ quan điểm cần bỏ việc sử dụng học bạ để xét tuyển đại học, tiến tới tổ chức một kỳ thi tuyển sinh đại học chung thực sự nghiêm túc, có kết quả đáng tin cậy, thay vì để học sinh phải tham gia nhiều kỳ thi riêng như hiện nay. Điều quan trọng nhất là phải bảo vệ những học sinh học thật, thi thật, không để các em chịu thiệt thòi vì những sai phạm trong tổ chức thi.