Đề thi phân hóa rõ ràng
Sáng 15/8, 326 thí sinh Trường THPT Chuyên Tuyên Quang hoàn thành thi lại các môn tự chọn, kéo dài 50 phút trong kỳ thi lại tốt nghiệp 2026, trong đó có môn Tiếng Anh.
Đánh giá về đề thi môn Tiếng Anh, cô Hồ Thị Thanh Huyền, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhận định đề có cấu trúc thống nhất với định dạng môn Tiếng Anh đã được công bố của Kỳ thi tốt nghiệp THPT theo Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) 2018.
Theo cô Huyền, cấu trúc đề cho phép đánh giá kiến thức ngôn ngữ trong ngữ cảnh và năng lực đọc hiểu ở nhiều cấp độ. Ngữ pháp, từ vựng không được kiểm tra một cách tách rời mà đặt trong những văn bản quen thuộc với học sinh như quảng cáo, thông báo, tờ rơi hoặc các đoạn văn có mục đích giao tiếp cụ thể. Đây là điểm phù hợp với định hướng phát triển năng lực của Chương trình GDPT 2018.
Phạm vi chủ đề trong đề tương đối đa dạng, gần với những lĩnh vực học sinh đã được tiếp cận trong chương trình phổ thông như sức khỏe và lối sống; môi trường và phát triển bền vững; công nghệ và đời sống xã hội; kinh tế, tài chính; giáo dục, nghề nghiệp, quan hệ xã hội và đời sống cộng đồng.
“Những chủ đề này không đòi hỏi kiến thức chuyên ngành để trả lời. Các thông tin cần thiết đều được cung cấp trong ngữ liệu; kiến thức nền chủ yếu giúp thí sinh tiếp cận văn bản thuận lợi hơn chứ không quyết định đáp án”, cô Huyền cho hay.
Điểm đáng chú ý, theo nữ chuyên gia, đề không chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ từ vựng hay nhận biết cấu trúc ngữ pháp. Các câu hỏi sắp xếp yêu cầu học sinh nhận ra trình tự thời gian, quan hệ nguyên nhân - kết quả, biểu thức quy chiếu và chức năng của từng lượt lời.
Cô Hồ Thị Thanh Huyền, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh: NVCC
Dạng bài điền câu vào đoạn văn đòi hỏi thí sinh kết hợp kiến thức ngữ pháp, ngữ nghĩa và mạch lập luận. Hai bài đọc kiểm tra nhiều kỹ năng, từ tìm thông tin trực tiếp, diễn đạt tương đương, xác định từ quy chiếu đến tóm tắt đoạn, chèn câu, suy luận và lựa chọn tiêu đề.
Trong phạm vi những thành tố có thể đánh giá bằng bài thi trắc nghiệm 40 câu trên giấy, cô Huyền cho rằng đề bám sát yêu cầu cần đạt, phù hợp với mục tiêu xác định mức độ hoàn thành chương trình THPT.
Về độ khó, đề có mức độ tổng thể vừa phải nhưng vẫn phân hóa tương đối rõ. Học sinh nắm chắc kiến thức cơ bản, có vốn từ phổ thông và kỹ năng đọc trực tiếp có thể hoàn thành một phần đáng kể. Tuy nhiên, để đạt điểm cao, thí sinh cần đọc chính xác, xử lý nhanh và nhận diện được mối quan hệ giữa các câu trong toàn bộ văn bản.
Các câu hỏi có tính phân hóa tập trung ở những đoạn sắp xếp gồm 5 câu; phần hoàn thành văn bản ở mức độ đơn vị ngôn ngữ trên từ; câu diễn đạt tương đương và câu NOT trong bài đọc về mạng xã hội; cùng các câu hỏi về tóm tắt, chèn câu, suy luận và lựa chọn tiêu đề trong bài đọc về tài nguyên chung.
Đặt trong yêu cầu của Chương trình GDPT 2018 và mục tiêu của Kỳ thi tốt nghiệp THPT, cô Huyền đánh giá đề thi lần này tương đương đề thi tháng 6/2026 về cấu trúc, thời gian làm bài, phạm vi kiến thức và kỹ năng, tổng tải đọc, loại hình và cấp độ câu hỏi, mục tiêu đánh giá cũng như mặt bằng khó - dễ và khả năng phân hóa.
“Tương đương không có nghĩa là từng câu hỏi phải khó bằng nhau hoặc hai đề phải có cùng chủ đề. Sự khác nhau cục bộ giữa các câu là bình thường đối với hai đề thi độc lập. Điều quan trọng là toàn bộ đề duy trì cùng chuẩn đánh giá và cùng mức yêu cầu năng lực”, cô Huyền nhận định.
Theo cô, xét trên phương diện nội dung và thiết kế đề, đề thi lần này đáp ứng yêu cầu và không làm thay đổi chuẩn đánh giá đối với thí sinh.
Đề thi tương đồng lần 1 về cấu trúc
Cùng nhận định về đề thi, cô Trần Thị Hà, Tổ trưởng chuyên môn Ngoại ngữ, Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, tỉnh Ninh Bình, cho rằng đề bám sát cấu trúc Kỳ thi tốt nghiệp THPT theo định hướng Chương trình GDPT 2018.
Theo cô Hà, nội dung đề bám sát chương trình, có tính thực tiễn cao và thể hiện rõ sự chuyển trọng tâm từ kiểm tra kiến thức ngữ pháp rời rạc sang đánh giá khả năng sử dụng ngôn ngữ trong ngữ cảnh, năng lực đọc hiểu và xử lý thông tin của học sinh.
Kiến thức ngữ pháp trong đề không quá nặng nhưng tương đối đa dạng. Về từ vựng, đề chủ yếu ở mức B1 đến B2+, có một số từ ở mức C1, C2 nhưng không quá nặng về từ ngữ học thuật hoặc mang tính đánh đố.
Xét về các mức độ nhận thức, cô Hà ước tính câu hỏi nhận biết chiếm khoảng 15-20%, thông hiểu khoảng 30-35%, vận dụng khoảng 30-35% và vận dụng cao khoảng 15-20%.
Cô Trần Thị Hà, Tổ trưởng chuyên môn Ngoại ngữ, Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, tỉnh Ninh Bình. Ảnh: NVCC
“Độ khó của đề chủ yếu đến từ ngữ liệu, mật độ thông tin và yêu cầu xử lý các mối quan hệ logic, chứ không phải từ việc sử dụng những cấu trúc ngữ pháp quá hàn lâm”, cô Hà đánh giá.
Đề có độ phân hóa cao, đặc biệt ở bài đọc hiểu 10 câu và các câu hỏi về từ vựng như thành ngữ, cụm từ cố định, từ đồng nghĩa, trái nghĩa. Những câu hỏi này đòi hỏi học sinh có khả năng đọc, phân tích, tổng hợp, đánh giá và hiểu được các lớp nghĩa của câu.
Để làm tốt nhóm câu hỏi phân hóa, đặc biệt là các câu đọc hiểu ở mức độ vận dụng và vận dụng cao, học sinh cần đọc nhiều, tích lũy vốn từ vựng, kiến thức và rèn luyện năng lực xử lý văn bản.
Đặt trong cùng yêu cầu của Chương trình GDPT 2018 và mục tiêu của Kỳ thi tốt nghiệp THPT, so với đề thi tháng 6/2026, cô Hà cho rằng đề lần này tương đồng về cấu trúc, phạm vi kiến thức, mức độ và khả năng phân hóa. Điểm khác biệt chủ yếu nằm ở chủ đề các bài đọc, trong đó chủ đề của đề lần này tương đối quen thuộc với học sinh.
