Việc xác định tiểu hành tinh 2025 MN45 được xem là một cột mốc đáng chú ý trong kỷ nguyên hiện đại của khám phá vũ trụ, cho thấy vũ trụ vẫn ẩn chứa nhiều bất ngờ đối với con người. Nhờ sử dụng chiếc máy ảnh kỹ thuật số lớn nhất thế giới, các nhà khoa học đã phát hiện một tiểu hành tinh có kích thước lớn nhưng quay với tốc độ cực nhanh, vượt xa những hiểu biết trước đây về khả năng duy trì hình dạng của các vật thể cùng loại.
Trong các quan sát ban đầu của Đài quan sát Vera C. Rubin thuộc Quỹ Khoa học Quốc gia Mỹ (NSF), tiểu hành tinh 2025 MN45 nhanh chóng gây chú ý khi hoàn thành một vòng quay chỉ trong 1,88 phút. Điều đặc biệt nằm ở kích thước của nó: trong khi các tiểu hành tinh nhỏ thường có thể quay nhanh, những vật thể có đường kính trên 500 mét được cho là bị giới hạn bởi “ngưỡng tốc độ tự nhiên”. MN45 đã phá vỡ giả định này, trở thành tiểu hành tinh quay nhanh nhất từng được ghi nhận trong nhóm có kích thước tương đương.
Đằng sau phát hiện mang tính đột phá đó là Camera LSST của Đài quan sát Rubin – máy ảnh kỹ thuật số lớn nhất thế giới dành cho thiên văn học, với độ phân giải lên tới 3.200 megapixel, gắn trên hệ gương đường kính 8,4 mét.
Tiểu hành tinh 2025 MN45 thể hiện những đặc điểm lạ thường trong dữ liệu của Đài quan sát Vera C. Rubin - Ảnh: NSF-DOE
Trong bảy đêm quan sát từ tháng 4 đến tháng 5, các nhà khoa học đã theo dõi sự biến thiên độ sáng của MN45 và từ đó xác định chính xác tốc độ quay của nó. Đây cũng là nghiên cứu khoa học đầu tiên sử dụng dữ liệu từ Camera LSST, minh chứng cho khả năng quan sát bầu trời theo thời gian thực với độ phân giải chưa từng có, mở ra triển vọng phát hiện những vật thể mà các hệ thống cũ khó có thể ghi nhận.
Tiểu hành tinh 2025 MN45 được ước tính có đường kính khoảng 710 mét, song lại quay nhanh đến mức lực ly tâm lẽ ra phải khiến nó vỡ ra. Theo các mô hình truyền thống, đa số tiểu hành tinh có kích thước này là những “đống đá vụn” – tập hợp các mảnh vật chất liên kết lỏng lẻo nhờ lực hấp dẫn. Với tốc độ quay như MN45, cấu trúc như vậy khó có thể tồn tại. Do đó, các nhà khoa học cho rằng tiểu hành tinh này nhiều khả năng có độ bền liên kết cao, gần với cấu trúc đá rắn, trái ngược với quan niệm phổ biến trước đây.
Phát hiện này đặt ra hàng loạt câu hỏi mới về quá trình hình thành và tiến hóa của tiểu hành tinh, cũng như khả năng chúng chịu đựng các điều kiện vật lý khắc nghiệt trong suốt hàng tỷ năm. Bên cạnh đó, tốc độ quay của tiểu hành tinh được ví như “bản ghi lịch sử”, phản ánh những va chạm dữ dội, tương tác hấp dẫn hoặc sự vỡ tách từ các vật thể mẹ trong quá khứ.
Việc nghiên cứu sâu hơn các tiểu hành tinh quay nhanh như 2025 MN45 hứa hẹn mang lại những hiểu biết quan trọng về giai đoạn sơ khai đầy biến động của hệ Mặt Trời và các động lực đã định hình nó.
