Chạy đua ôn luyện và hệ lụy từ những “mẹo nhanh” phản khoa học
Như Đời sống và Pháp luật đã đăng tải ở các bài trước, bước vào giai đoạn “nước rút” của kỳ thi vào lớp 10 và đại học, thị trường ôn thi trực tuyến bùng nổ mạnh mẽ. Hàng loạt lớp học online quảng cáo “bao đỗ”, “mẹo giải siêu tốc” xuất hiện dày đặc, kéo theo không ít hệ lụy về chất lượng và hiệu quả thực sự.
Theo các chuyên gia giáo dục, hiện tượng này không mới, mà chỉ là sự “biến tướng” của các hình thức luyện thi từng tồn tại từ nhiều năm trước. Nếu như trước đây là các “lò luyện” chật kín học sinh hay “chợ phao” công khai, thì nay tất cả đã dịch chuyển lên không gian mạng với mức độ tinh vi hơn.
Trao đổi với PV, chuyên gia giáo dục Vũ Thị Thu Hương nhận định, các lớp ôn thi hiện nay rơi vào tình trạng “thượng vàng, hạ cám”, khiến phụ huynh và học sinh khó phân biệt chất lượng thật giả. Đáng lo ngại, việc quảng cáo tràn lan từ mạng xã hội đến các diễn đàn học tập đang vô hình trung tạo áp lực tâm lý lớn cho học sinh. Nhiều em cảm thấy nếu không tham gia các lớp “cấp tốc” sẽ bị tụt lại phía sau, từ đó rơi vào trạng thái lo lắng, căng thẳng.
Hàng loạt lớp học online quảng cáo “bao đỗ”, “mẹo giải siêu tốc” xuất hiện dày đặc, kéo theo không ít hệ lụy về chất lượng và hiệu quả thực sự.
Một trong những vấn đề nổi cộm là phương pháp giảng dạy thiếu nền tảng. Không ít cơ sở lạm dụng công nghệ, thậm chí sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hoặc các “mẹo làm tắt” để thu hút người học. Tuy nhiên, theo các giáo viên, đây lại là con dao hai lưỡi.
Trong các bài thi tự luận, việc chấm điểm dựa trên từng bước làm bài. Nếu học sinh chỉ tập trung vào đáp án cuối cùng mà bỏ qua quá trình, rủi ro mất toàn bộ điểm là rất lớn nếu kết quả sai. Ngược lại, khi trình bày đầy đủ, thí sinh vẫn có thể được chấm điểm từng phần, qua đó giảm thiểu thiệt hại.
Không chỉ vậy, việc tiếp nhận những phương pháp “làm nhanh, làm tắt” còn khiến học sinh hiểu sai bản chất của việc học, dễ rơi vào tình trạng học lệch, học mẹo thay vì nắm chắc kiến thức.
Bên cạnh đó, với chương trình giáo dục phổ thông 2018 có nhiều thay đổi, nếu các lớp học không cập nhật kịp thời, học sinh rất dễ rơi vào cảnh “học một đằng, thi một nẻo”, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thi.
Chuyên gia giáo dục Vũ Thị Thu Hương.
Áp lực tâm lý và nguy cơ “tiền mất, tật mang”
Chia sẻ với phóng viên ĐS&PL, cô Nguyễn Thị Thư, giáo viên Toán, Trường THCS Trưng Vương (Hà Nội) cho rằng, việc dạy, học online không phải hoàn toàn tiêu cực nếu được khai thác đúng cách.
“Các lớp học online có thể rất tốt nếu giáo viên chọn lọc được bài hay, phù hợp. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là ở học sinh và sự kiểm soát của phụ huynh”, cô Thư nhấn mạnh.
Theo cô, ưu điểm của học online là tính tiện lợi, tiết kiệm thời gian di chuyển. Tuy nhiên, nếu không quản lý tốt, học sinh rất dễ bị xao nhãng, lợi dụng thiết bị học để chơi game, sử dụng mạng xã hội, từ đó làm giảm hiệu quả học tập.
Đặc biệt, trong giai đoạn ôn thi gấp rút, tâm lý lo lắng khiến nhiều phụ huynh “chạy đua” tìm lớp cho con. Đây cũng là thời điểm các trung tâm mọc lên ồ ạt, với chất lượng khó kiểm chứng.
Cô Nguyễn Thị Thư, giáo viên Toán, Trường THCS Trưng Vương (Hà Nội)
“Nhiều nơi bài tập đưa ra rất nhiều, nhưng thiếu phương pháp dẫn dắt. Có những lớp học chỉ dừng ở việc giải bài cho học sinh, giống như gia sư online, không giúp các em hình thành tư duy độc lập. Trong khi đó, vào phòng thi, học sinh phải tự mình giải quyết vấn đề”, cô Thư cảnh báo.
Liên quan đến vấn đề đạo đức nghề nghiệp, chuyên gia Vũ Thị Thu Hương thẳng thắn cho rằng, không thể chỉ kêu gọi ý thức của các cơ sở dạy học.
“Có rất nhiều người chỉ là ‘thợ dạy’, sẵn sàng làm sai để kiếm tiền rồi biến mất. Khi đã lựa chọn hành vi thiếu đạo đức, việc kêu gọi là không đủ”, bà nói.
Từ đó, các chuyên gia cho rằng, cần có hệ thống quy chuẩn rõ ràng, cùng cơ chế thanh tra, kiểm tra chặt chẽ để kiểm soát chất lượng các lớp học trực tuyến, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm thi cử.
Học sinh cần gì trong giai đoạn “về đích”?
Theo cô Nguyễn Thị Thư, yếu tố quyết định vẫn là ý thức tự học của học sinh. Thay vì chạy theo quá nhiều lớp học, các em cần xây dựng kế hoạch ôn tập rõ ràng.
Cụ thể, với môn Toán, học sinh nên bám sát cấu trúc đề thi, phân chia thời gian ôn tập theo từng chuyên đề như xác suất, thống kê, rút gọn biểu thức, bài toán thực tế, hình học và bài toán tối ưu. Với các môn khác như Văn, Anh, cũng cần có kế hoạch tương tự.
“Các em không cần học quá nhiều tài liệu mới, mà nên làm lại các bài đã được thầy cô trên lớp hướng dẫn. Đây là nguồn kiến thức đã được chọn lọc, có tính hiệu quả cao”, cô Thư khuyến nghị.
Ngoài ra, việc phân bổ thời gian hợp lý cũng rất quan trọng. Học sinh có thể tận dụng cuối tuần để tự ôn tập, thay vì tiếp tục tham gia các lớp học dày đặc.
LTS: Trong bối cảnh các kỳ thi quan trọng như Kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh vào lớp 10, tuyển sinh đại học đang đến gần, nhu cầu ôn luyện của học sinh tăng cao kéo theo sự "nở rộ" của các lớp học trực tuyến.
Với nhiều ưu điểm như linh hoạt về thời gian, tiết kiệm chi phí đi lại, các khóa ôn thi online nhanh chóng trở thành lựa chọn của không ít phụ huynh và học sinh. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển “nóng” này là hàng loạt vấn đề đặt ra liên quan đến chất lượng giảng dạy, tính minh bạch về đội ngũ giáo viên cũng như trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ giáo dục trực tuyến.
Từ thực tế đó, phóng viên Đời sống và Pháp luật thực hiện tuyến bài “Cơn sốt ôn thi online: Quảng cáo rầm rộ, chất lượng đến đâu?” nhằm phản ánh bức tranh toàn cảnh của thị trường lớp học trực tuyến hiện nay, đồng thời làm rõ những mặt tích cực, hạn chế và kiến nghị giải pháp để đảm bảo quyền lợi học tập cho học sinh.
Xem thêm: "Cơn sốt" lớp dạy ôn thi online - Bài 1: “Thị trường” sôi động mùa cao điểm và cam kết khó kiểm chứng
Xem thêm: "Cơn sốt" dạy ôn thi online: Bài 2: Phụ huynh kỳ vọng, học sinh nhiều trải nghiệm trái chiều
Còn nữa...
