Bộ Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng, nhằm lấy ý kiến rộng rãi của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và của Bộ.
Dự thảo được xây dựng nhằm thể chế hóa các quy định trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục và Luật Giáo dục đại học sửa đổi, qua đó hoàn thiện hành lang pháp lý đối với hai nhóm đối tượng là nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng.
Theo đó, khi Thông tư chính thức có hiệu lực, sẽ thay thế các quy định hiện hành, gồm Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT và Thông tư số 11/2013/TT-BGDĐT liên quan đến chế độ thỉnh giảng trong các cơ sở giáo dục.
Trong bối cảnh nhiều địa phương đang đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên cục bộ, việc tìm kiếm đội ngũ giảng viên thỉnh giảng có trình độ phù hợp, đặc biệt ở các bộ môn đặc thù, ngày càng trở nên khó khăn. Nguy cơ thiếu hụt nguồn thỉnh giảng vì thế cũng hiện hữu.
Thực tế cho thấy, tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, việc thu hút nhà khoa học, giảng viên có trình độ cao tham gia giảng dạy gặp nhiều rào cản, từ điều kiện làm việc đến đời sống sinh hoạt. Trong khi đó, lực lượng nhà giáo đã nghỉ hưu – vốn có nhiều kinh nghiệm – vẫn chưa được khai thác hiệu quả do thiếu cơ chế phù hợp.
Theo dự thảo, đội ngũ giáo viên, giảng viên thỉnh giảng cùng với nhà giáo đã nghỉ hưu được xác định là lực lượng bổ trợ quan trọng, góp phần hỗ trợ và tăng cường chất lượng cho đội ngũ cơ hữu tại các cơ sở giáo dục.
Dự thảo Thông tư mới đề xuất cho phép giáo viên nghỉ hưu làm việc toàn thời gian, góp phần giải bài toán thiếu hụt nhân lực giáo dục.
Việc ban hành các quy định cụ thể nhằm xây dựng đội ngũ này tham gia thường xuyên vào hoạt động giảng dạy, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng được đánh giá là cần thiết, góp phần tận dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao trong xã hội.
Một điểm đáng chú ý, dự thảo lần này lần đầu tiên đề cập đến khái niệm và quy định cụ thể về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu. Trước đó, hệ thống văn bản pháp luật mới chỉ điều chỉnh đối với nhà giáo thỉnh giảng, chưa có quy định rõ ràng cho nhóm đối tượng này.
Sự thiếu vắng hành lang pháp lý đã gây khó khăn trong việc xác định trách nhiệm, phân bổ thời gian làm việc, khối lượng giảng dạy cũng như nghĩa vụ nghiên cứu khoa học. Đồng thời, việc tính toán các điều kiện bảo đảm chất lượng, phục vụ kiểm định và xếp hạng cơ sở giáo dục cũng gặp nhiều vướng mắc.
Trong bối cảnh đổi mới, tự chủ và hội nhập quốc tế, yêu cầu đặt ra là phải thiết lập mối quan hệ pháp lý rõ ràng giữa giảng viên và cơ sở giáo dục. Việc bổ sung quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý minh bạch cho công tác tuyển dụng, sử dụng và đánh giá nhân sự.
Bên cạnh đó, dự thảo Thông tư cũng hướng tới việc nâng cao hiệu lực kiểm định chất lượng giáo dục, thiết lập các tiêu chí định lượng đối với đội ngũ nhà giáo, qua đó phục vụ công tác hậu kiểm, giám sát và xử lý vi phạm khi cần thiết.
Việc hoàn thiện cơ chế pháp lý cho đội ngũ nhà giáo thỉnh giảng và nhà giáo sau nghỉ hưu không chỉ góp phần giải bài toán thiếu hụt nhân lực, mà còn là bước đi cần thiết nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong giai đoạn mới.
