AI đang thay đổi cách đại học đào tạo, đánh giá sinh viên?
Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt các trường đại học trước yêu cầu thay đổi cách đào tạo, tổ chức dạy học và đánh giá người học. Nhiều cơ sở giáo dục đại học đang chuyển sang hướng trang bị cho sinh viên năng lực sử dụng, kiểm chứng và làm chủ công nghệ này, tuy nhiên vấn đề là làm sao để đảm bảo an toàn và không tự biến mình tư duy như một cỗ máy?
Phóng viên ĐS&PL đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Nguyễn Tuấn Đức, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen (TP.HCM) bên lề Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong Kỷ nguyên số năm 2026.
ĐS&PL: Thưa PGS, trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ, nhiều ý kiến cho rằng các trường đại học cần thiết kế lại chương trình đào tạo cũng như phương thức đánh giá sinh viên. Trường Đại học Hoa Sen đang định hướng vấn đề này như thế nào?
PGS.TS Nguyễn Tuấn Đức: Đối với Trường Đại học Hoa Sen, chúng tôi tin rằng AI là trợ thủ đắc lực không chỉ trong việc học tập của sinh viên mà còn trong hoạt động giảng dạy, vận hành và quản trị nhà trường.
Đặc biệt, Hoa Sen xác định AI sẽ trở thành một kỹ năng công nghệ cần thiết đối với bất kỳ cử nhân, kỹ sư nào sau khi tốt nghiệp. Vì vậy, từ sớm, nhà trường đã khuyến khích và xây dựng những quy định rõ ràng về việc sử dụng AI trong học tập của sinh viên.
Đa số giảng viên Trường Đại học Hoa Sen đều được tham gia các khóa tập huấn về ứng dụng công nghệ trong giảng dạy. Việc ứng dụng AI không chỉ giới hạn ở các ngành liên quan đến máy tính hay AI mà đã được mở rộng tới nhiều lĩnh vực như Kinh doanh, Quản trị, Nhà hàng - Khách sạn, Kinh tế - Tài chính... nhằm trang bị cho sinh viên những kỹ năng cần thiết trong tương lai.
PGS.TS Nguyễn Tuấn Đức, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen (TP.HCM). Ảnh: Di Hân
ĐS&PL: Vậy việc sử dụng AI trong học tập được nhà trường quy định như thế nào?
PGS.TS Nguyễn Tuấn Đức: Điều này tùy thuộc vào từng môn học. Chương trình chi tiết của các môn học sẽ được điều chỉnh để phù hợp với mục tiêu phát triển kỹ năng về AI và công nghệ.
Tùy từng loại môn học, từ cơ bản, nâng cao đến các môn dạng dự án, việc thiết kế chương trình và quy định sử dụng AI cũng khác nhau.
Chẳng hạn, với những môn học cơ bản, sinh viên có thể sử dụng AI trong quá trình học tập nhưng sẽ có những hạn chế nhất định, đặc biệt trong các kỳ thi. Với những môn này, mục tiêu là phát triển khả năng tư duy, giải quyết vấn đề và xử lý các bài toán của sinh viên. AI chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ.
Trong khi đó, với các môn học nâng cao, việc sử dụng AI và những công cụ hỗ trợ đã được tích hợp vào chương trình đào tạo. Sinh viên có thể sử dụng các công cụ này để nhận tư vấn, hỗ trợ quá trình học tập. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất vẫn là khả năng ra quyết định và năng lực suy luận của chính sinh viên.
Làm sao để làm chủ công nghệ?
ĐS&PL: Khi AI có thể hỗ trợ sinh viên tạo ra sản phẩm học tập, nhà trường làm thế nào để đánh giá đúng năng lực thực chất của người học?
PGS.TS Nguyễn Tuấn Đức: Đối với các môn học có sử dụng AI, nhà trường đã áp dụng những phương thức đánh giá phù hợp. Trường Đại học Hoa Sen đầu tư hệ thống Turnitin để kiểm tra không chỉ vấn đề đạo văn mà còn hỗ trợ nhận diện mức độ sử dụng AI.
Đa số chương trình đánh giá của các môn học đều sử dụng công cụ Turnitin, đồng thời có những quy định tương đối rõ ràng dành cho giảng viên và sinh viên.
Mục tiêu là giúp sinh viên hiểu rằng AI là một công cụ hỗ trợ, một trợ lý đắc lực, nhưng không phải lúc nào cũng hoàn hảo. AI vẫn có thể đưa ra những thông tin hoặc kết quả sai.
Vì vậy, vấn đề cốt lõi là năng lực ra quyết định của sinh viên. Nhà trường và giảng viên phải trang bị cho người học kiến thức để nhận diện, kiểm chứng thông tin, làm việc hiệu quả với AI và biết cách hướng dẫn công cụ này giải quyết vấn đề.
ĐS&PL: Với các môn học theo hình thức dự án, cách sử dụng và đánh giá AI có gì khác biệt?
PGS.TS Nguyễn Tuấn Đức: Các môn học dạng dự án, hay project-based learning, có cách tiếp cận khác. Trong những môn này, giảng viên chủ yếu đóng vai trò hướng dẫn, định hướng thay vì can thiệp sâu vào quá trình thực hiện.
Sinh viên phải làm việc theo nhóm như đang tham gia một dự án thực tế, tương tự môi trường làm việc sau khi tốt nghiệp. Trong quá trình đó, các công cụ AI có thể hỗ trợ rất tốt và giúp tối ưu hóa công việc. Vì vậy, sinh viên cũng được khuyến khích sử dụng AI trong các môn học dạng dự án.
Việc đánh giá được thực hiện thông qua sản phẩm dự án, quá trình thực hiện và bài thuyết trình. Giảng viên đánh giá rõ các khía cạnh như kỹ năng sử dụng AI, kết quả do AI hỗ trợ tạo ra cũng như năng lực thực sự của sinh viên trong việc sử dụng, đánh giá và đưa ra giải pháp.
Nói cách khác, nhà trường không chỉ quan tâm sinh viên có sử dụng AI hay không, mà quan trọng hơn là các em sử dụng công cụ đó như thế nào, có khả năng đánh giá kết quả do AI tạo ra và đưa ra quyết định cuối cùng hay không.
Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo tham quan các gian hàng tại triển lãm sáng 8/10. Ảnh: Di Hân
ĐS&PL: Như vậy, có thể hiểu AI đang được xem như một phần của chuẩn đầu ra thay vì chỉ là một công cụ hỗ trợ học tập?
PGS.TS Nguyễn Tuấn Đức: Đúng vậy, chúng tôi luôn tin rằng kỹ năng AI và kỹ năng công nghệ là những kỹ năng của tương lai, đồng thời là một phần trong chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo và mục tiêu của nhà trường.
Điều quan trọng là sinh viên cần hiểu AI là công cụ hỗ trợ chứ không thể thay thế hoàn toàn tư duy, năng lực suy luận và khả năng ra quyết định của con người. Nhà trường có trách nhiệm giúp sinh viên hình thành năng lực đó để các em có thể làm việc hiệu quả với AI trong tương lai.
ĐS&PL: Tại IECEE2026, nhà trường đã cùng một số trường đại học có hoạt động ký kết hợp tác. Theo ông, sự kết nối giữa các trường có ý nghĩa như thế nào trong việc cùng ứng dụng AI và công nghệ số vào đào tạo?
PGS.TS Nguyễn Tuấn Đức: Đúng vậy, trong khuôn khổ Hội nghị Hợp tác giáo dục trong Kỷ nguyên số - Triển lãm giáo dục và công nghệ giáo dục IECEE2026 lần này, Trường ĐH Hoa Sen cùng các Trường ĐH Công nghệ Miền Đông; Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng; Trường ĐH Gia Định; Trường ĐH Bà Rịa - Vũng Tàu.
Chúng tôi sẽ ký kết với ba trường đại học để triển khai đào tạo. Cụ thể, Đại học Griffith College, Ireland với các nội dung liên thông đào tạo, trao đổi giảng viên/cán bộ và sinh viên, nghiên cứu khoa học, tổ chức hoạt động học thuật, phát triển chương trình đào tạo, trao đổi học liệu, thông tin; Đại học De Montfort (UK) với nội dung hợp tác là ghi nhớ chương trình đào tạo TNE ở đại học và thạc sĩ; Đại học Oklahoma State (Mỹ) nội dung hợp tác là ghi nhớ triển khai chương trình hợp tác quốc tế, trao đổi sinh viên, giảng viên, hợp tác nghiên cứu khoa học.
Song song với đó, các trường trao đổi học thuật, trao đổi sinh viên đến với các trường quốc tế chúng tôi sẽ tiếp cận thêm được những công nghệ, kiến thức mới nhằm đào tạo đáp ứng được xu thế của thị trường lao động”.
ĐS&PL: Xin cảm ơn PGS!
