Tăng huyết áp
Ảnh minh họa.
Theo Kinh tế & Đô thị, tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất gây đột quỵ. Huyết áp không được kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ gấp bốn lần. Áp lực máu cao kéo dài làm tổn thương thành mạch, dễ dẫn đến vỡ mạch máu não (đột quỵ xuất huyết) hoặc hình thành cục máu đông gây tắc mạch (đột quỵ thiếu máu cục bộ).
Một nghiên cứu đăng trên The Lancet Global Health cho thấy cứ ba người trưởng thành ở Ấn Độ thì có một người bị tăng huyết áp, nhưng chưa đến 25% kiểm soát được bệnh.
Hút thuốc lá
Nicotin làm tăng huyết áp, trong khi carbon monoxide làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu. Hút thuốc chủ động hoặc hít khói thuốc thụ động đều làm tăng gấp đôi nguy cơ đột quỵ.
Dữ liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho thấy người hút thuốc có nguy cơ đột quỵ cao gấp 2 - 4 lần so với người không hút.
Bệnh tim mạch
Các bệnh lý về tim, đặc biệt là rung nhĩ (AFib), có thể tạo ra các cục máu đông di chuyển lên não, gây tắc mạch. Rung nhĩ khiến máu ứ đọng trong tim, dễ hình thành huyết khối. Suy tim hoặc bệnh van tim cũng làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), người mắc rung nhĩ có nguy cơ bị đột quỵ cao gấp 5 lần người bình thường.
Đái tháo đường
Ảnh minh họa.
Bệnh tiểu đường làm tổn thương hệ mạch máu khắp cơ thể, trong đó có mạch máu não. Đường huyết cao kéo dài gây tích tụ chất béo và hình thành huyết khối trong động mạch.
Người bệnh tiểu đường thường mắc kèm tăng huyết áp, béo phì và rối loạn lipid máu, khiến nguy cơ đột quỵ tăng gấp nhiều lần. Một nghiên cứu được đăng trên Journal of Stroke cho thấy người mắc tiểu đường có nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ cao hơn 1,8 lần so với người không mắc bệnh.
Mỡ máu cao
Nồng độ cholesterol LDL (“cholesterol xấu”) cao là nguyên nhân chính dẫn đến xơ vữa động mạch - khi mảng bám tích tụ làm hẹp hoặc tắc lòng mạch. Kiểm soát cholesterol thông qua chế độ ăn uống, thuốc và theo dõi định kỳ là rất cần thiết.
“Giảm 1 mmol/L LDL có thể giúp giảm hơn 20% nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ”, theo khuyến cáo của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH).
Béo phì và lối sống ít vận động
Thừa cân làm tăng khả năng mắc tăng huyết áp, tiểu đường và bệnh tim - những yếu tố chính dẫn đến đột quỵ. Ngay cả ở người có cân nặng bình thường, việc ít vận động cũng làm tăng rủi ro.
Nghiên cứu của Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan chỉ ra rằng hoạt động thể chất đều đặn, như đi bộ nhanh 30 phút mỗi ngày, có thể giảm tới 25% nguy cơ đột quỵ.
8 việc nên làm mỗi ngày giúp giảm nguy cơ đột quỵ
Theo Vnexpress, kiểm soát huyết áp cao là một trong những mục tiêu quan trọng nhất có thể làm để giảm nguy cơ đột quỵ. Huyết áp cao làm tăng áp lực máu gây tổn thương thành mạch máu não, dẫn đến vỡ mạch hoặc tắc nghẽn mạch (nhồi máu não). Tình trạng này kéo dài dẫn đến xơ cứng, suy yếu và thu hẹp lòng mạch, tạo điều kiện hình thành cục máu đông. Người có vấn đề về huyết áp cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ đồng thời thay đổi lối sống như vận động thường xuyên, hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ.
Giảm lượng cholesterol và chất béo bão hòa trong chế độ ăn uống. Ăn ít cholesterol và chất béo, nhất là chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, góp phần giảm tích tụ mỡ trong động mạch. Người bệnh có thể hỏi ý kiến của bác sĩ để sử dụng thuốc hạ cholesterol.
Bỏ thuốc lá và hạn chế tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động có thể giảm nguy cơ đột quỵ. Bởi các hóa chất độc hại trong thuốc lá gây tổn thương mạch máu, thúc đẩy hình thành cục máu đông, thu hẹp lòng mạch và giảm lưu lượng máu đến não. Nicotine trong thuốc lá là nguyên nhân khiến huyết áp tăng, còn carbon monoxide làm giảm lượng oxy trong máu, thúc đẩy đột quỵ.
Kiểm soát bệnh tiểu đường. Chế độ ăn uống, tập thể dục đều đặn và giảm cân giúp duy trì lượng đường trong máu ổn định. Người bệnh tiểu đường cần uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ, hạn chế thực phẩm nhiều đường và hàm lượng chất béo cao. Giảm căng thẳng, ngủ đủ giấc cũng hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Duy trì cân nặng hợp lý có lợi cho sức khỏe tổng thể nói chung và đột quỵ nói riêng. Thừa cân, béo phì thúc đẩy các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ như huyết áp cao, bệnh tim mạch và tiểu đường. Lượng mỡ tích tụ khiến tình trạng viêm phát triển, dễ dẫn đến đột quỵ.
Ăn nhiều trái cây và rau củ, cụ thể khoảng 5 hoặc nhiều hơn 5 khẩu phần (một khẩu phần 125 g) mỗi ngày làm giảm nguy cơ đột quỵ. Chế độ ăn này hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động ổn định, kiểm soát đường huyết và cân nặng. Nên ưu tiên trái cây ít đường, các loại hạt, rau củ và ngũ cốc nguyên hạt.
Tập thể dục thường xuyên làm giảm huyết áp, tăng mức cholesterol tốt, cải thiện sức khỏe tổng thể của mạch máu và tim. Nó cũng giúp bạn giảm cân, kiểm soát bệnh tiểu đường và giảm căng thẳng. Hiệp hội Tim mạch Mỹ khuyến nghị người trưởng thành nên tập aerobic vừa phải 150 phút hoặc 75 phút cường độ mạnh mỗi tuần. Các hoạt động vừa phải như đi bộ, chạy bộ, bơi lội và đạp xe.
Hạn chế rượu bia vì đồ uống này có khả năng thúc đẩy huyết áp cao, đột quỵ do thiếu máu cục bộ và đột quỵ do xuất huyết. Rượu bia có thể tương tác với các loại thuốc khác mà người bệnh đang dùng. Nam giới trưởng thành không nên uống quá hai ly rượu và nữ giới không quá một ly rượu mỗi ngày.
