Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 5/2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 1,02 tỷ USD, tăng 0,6% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 5 tháng đầu năm, xuất khẩu toàn ngành đạt 4,67 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2025.
Báo Dân trí cho biết, tôm tiếp tục giữ vai trò là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành thủy sản với kim ngạch đạt 1,9 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm, tăng 11,5% và chiếm hơn 40% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành.
Xuất khẩu tôm tăng trưởng mạnh trong 5 tháng đầu năm, dẫn dắt ngành thủy sản (Ảnh: Huân Trần).
Theo VASEP, đà tăng trưởng của ngành tôm đến từ sự phục hồi nhu cầu tại một số thị trường châu Á, mức tiêu thụ khả quan đối với các sản phẩm chế biến và xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc tăng mạnh.
Tuy nhiên, ngành tôm đang đối mặt với không ít khó khăn. Một trong những vấn đề nổi bật hiện nay là sự lệch pha giữa sản xuất và nhu cầu thị trường. Trong khi nhiều địa phương có xu hướng phát triển tôm cỡ lớn để nâng cao giá trị sản phẩm, nhiều thị trường nhập khẩu lại ưu tiên tôm cỡ nhỏ phục vụ phân khúc tiêu dùng tiết kiệm.
VnEconomy cho hay, theo VASEP, xuất khẩu cá tra trong 5 tháng đầu năm đạt 905 triệu USD, tăng 12,6% so với cùng kỳ. Đây được xem là một trong những ngành hàng có nền tảng thuận lợi nhờ nguồn cung ổn định, mức giá cạnh tranh và nhu cầu tiêu dùng phù hợp với xu hướng tiết kiệm tại nhiều thị trường.
Cá tra hiện vẫn duy trì dư địa tăng trưởng tại Trung Quốc, ASEAN, Trung Đông, Liên minh châu Âu (EU) và một số thị trường mới. Trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu tiếp tục ưu tiên các sản phẩm có giá hợp lý, cá tra được đánh giá có cơ hội giữ vững vị thế trong nhóm cá thịt trắng.
Mặc dù có những con số tăng trưởng ấn tượng, tuy nhiên, TTXVN cho hay, ngành hàng này cũng đang chịu áp lực gia tăng từ chi phí sản xuất. Giá cá giống duy trì ở mức cao từ năm 2025 đến nay, cùng với chi phí thức ăn, vận chuyển và nhiều đầu vào khác tăng lên khiến người nuôi thận trọng hơn trong việc mở rộng diện tích. Nếu xu hướng này kéo dài, chi phí nuôi có thể tiếp tục tăng, ảnh hưởng đến giá nguyên liệu và lợi nhuận của doanh nghiệp chế biến xuất khẩu.
Bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Vasep, nêu vấn đề, hiện nay đang có sự lệch pha giữa sản xuất trong nước và nhu cầu của nhà nhập khẩu. Tại nhiều địa phương, người nuôi có xu hướng chuyển sang nuôi tôm cỡ lớn để tối ưu giá trị trên mỗi đơn vị sản lượng. Trong khi đó, một số thị trường lớn lại tăng nhu cầu đối với tôm cỡ nhỏ, phù hợp hơn với phân khúc tiêu dùng tiết kiệm.
Sự lệch pha này có thể ảnh hưởng đến việc đàm phán ký kết đơn hàng, cơ cấu quy cách sản phẩm và kế hoạch thu mua nguyên liệu của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, tôm Việt Nam vẫn chịu áp lực lớn về giá thành, cạnh tranh gay gắt với Ecuador, Ấn Độ, Indonesia.
Theo bà Lê Hằng, áp lực đối với cá tra đang tăng từ phía sản xuất. Giá cá giống duy trì ở mức cao từ năm 2025 đến nay, cộng với chi phí thức ăn, vận chuyển và các chi phí đầu vào khác, khiến nhiều hộ nuôi thận trọng hơn khi mở rộng diện tích.
Các doanh nghiệp cho biết, nếu xu hướng này kéo dài, chi phí nuôi có thể tiếp tục tăng, tạo sức ép lên giá thành nguyên liệu và biên lợi nhuận của doanh nghiệp chế biến xuất khẩu. Về thị trường, tín hiệu mua hàng của Trung Quốc đang phục hồi sau giai đoạn chững lại, nhưng nhu cầu hiện tập trung nhiều hơn vào cá cỡ lớn.
Từ kết quả 5 tháng đầu năm, Vasep dự báo xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể đạt mức tăng trưởng khoảng 8-10%, kim ngạch cả năm có thể đạt trên 12 tỷ USD, nếu nhu cầu của Trung Quốc gia tăng, cá tra giữ được lợi thế giá, tôm cải thiện khả năng cạnh tranh, nhóm hải sản tháo gỡ được vướng mắc về IUU, chứng nhận nguyên liệu và truy xuất.
Ngược lại, nếu chi phí tuân thủ, logistics, phòng vệ thương mại và tình trạng thiếu nguyên liệu cho chế biến kéo dài, tăng trưởng xuất khẩu thủy sản nửa cuối năm sẽ chậm lại.
