Trước vấn đề trên, nhiều chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục và các nhà quản lý đã bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về tính phù hợp của xu hướng này đối với một ngành khoa học đặc thù như Y khoa.
Lo ngại lệch hệ tư duy khoa học thực nghiệm
Dưới góc độ của một người có nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy Sinh học chuyên sâu, thầy Nguyễn Duy Khánh, giảng viên Khoa Sinh học tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, nhận định trên báo Sức khỏe & Đời sống rằng, đầu vào khối ngành Sức khỏe cần được nhìn nhận là một lĩnh vực khoa học đặc thù.
Theo thầy Khánh, người học không chỉ cần phẩm chất nhân văn mà trước hết phải có năng lực tiếp nhận và xử lý tri thức khoa học sự sống ở cường độ rất cao.
Hiện nay, nhiều ý kiến đang đánh giá thấp vai trò của môn Sinh học bậc phổ thông khi đưa vào các tổ hợp xét tuyển thiếu tính liên kết, trong khi thực tế cho thấy phần lớn các học phần cốt lõi trong lộ trình đào tạo Y khoa tại các trường uy tín đều được xây dựng trực tiếp trên nền tảng tư duy này.
Thầy Khánh phân tích cụ thể rằng khi học Giải phẫu - Sinh lý, sinh viên phải hiểu được logic hoạt động của cơ thể sống và cơ chế điều hòa nội môi, những khái niệm vốn đã được đặt nền móng từ Sinh học phổ thông.
Đến các môn chuyên sâu như Di truyền y học hay Sinh học phân tử, nếu không có nền tảng cơ sở, sinh viên sẽ gặp khó khăn lớn khi phải tiếp cận kiến thức đại học. Thậm chí, môn Mô phôi học cũng đòi hỏi tư duy hình dung sự phát triển của tế bào theo thời gian, một dạng tư duy sinh học đặc thù chứ không phải là sự ghi nhớ đơn thuần.
Những sinh viên có nền tảng Sinh học tốt thường thích nghi nhanh, trong khi những em yếu nền tảng dễ rơi vào trạng thái học thuộc lòng cưỡng ép và gặp cú sốc học thuật dẫn đến hụt hơi trong lộ trình đào tạo khắc nghiệt.
Việc một số cơ sở đào tạo mở rộng tổ hợp xét tuyển khối ngành Sức khỏe sang các môn khoa học xã hội như Ngữ văn, Lịch sử hay Giáo dục Kinh tế và Pháp luật đang gây ra nhiều luồng ý kiến trái chiều. Ảnh minh họa
Trước quan điểm đưa môn Ngữ văn, Lịch sử vào xét tuyển để bác sĩ nhân văn hơn, thầy Khánh khẳng định cần phân biệt rõ giữa phẩm chất đạo đức và năng lực khoa học thực nghiệm.
Một người có thể viết văn hay nhưng chưa chắc đã hiểu được cơ chế sốc phản vệ hay tương tác thuốc và việc dùng tổ hợp xã hội mà không có cơ chế bù đắp nền tảng khoa học tự nhiên là một sự đánh đổi mạo hiểm về năng lực tư duy.
Vị chuyên gia này khẳng định, "việc đa dạng hóa cơ hội đầu vào là cần thiết, nhưng với một ngành liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người, việc giữ chuẩn nền tảng khoa học thực nghiệm là điều cốt tử. Bởi cuối cùng, người chịu tác động không chỉ là cá nhân sinh viên, mà chính là chất lượng của đội ngũ bác sĩ và sự an toàn của người bệnh trong tương lai".
Cần siết chặt tiêu chuẩn đầu vào
Đồng quan điểm về tính nghiêm trọng của vấn đề, Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa, Đoàn Đại biểu tỉnh Đồng Tháp, cho rằng việc sử dụng những tổ hợp xét tuyển không thuộc chuyên môn ngành Y là điều cần phải xem xét lại một cách nghiêm túc.
Ông nhấn mạnh rằng dù việc trang bị kiến thức xã hội cho sinh viên để hiểu biết về đất nước và truyền thống dân tộc là cần thiết, nhưng phải phân biệt rõ giữa việc bồi dưỡng kiến thức tổng hợp và việc sử dụng các môn đó làm tiêu chí tuyển sinh đầu vào.
Ngành Y có thời gian đào tạo dài từ 6 đến 7 năm, đòi hỏi sự chính xác và trách nhiệm cao nhất vì đội ngũ y bác sĩ tương lai sẽ là người quyết định sinh mệnh của bệnh nhân.
Đại biểu Hòa khẳng định không thể chấp nhận việc nới lỏng đầu vào của ngành Y vì đây là ngành chuyên khoa sâu nhất.
Ông đề nghị Bộ GD&ĐT cùng Bộ Y tế cần có sự phối hợp và tính toán kỹ lưỡng để đưa ra những yêu cầu phù hợp, đảm bảo sinh viên ngành Y được trang bị những kiến thức cơ bản và cần thiết nhất.
Theo các chuyên gia, việc đa dạng hóa cơ hội đầu vào là cần thiết, nhưng với một ngành liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người, việc giữ chuẩn nền tảng khoa học thực nghiệm là điều cốt tử. Ảnh minh họa
Về việc sử dụng tổ hợp Văn, Sử để tuyển sinh, Đại biểu Hòa cho rằng việc này cần được xem xét lại một cách nghiêm túc. Môn Lịch sử có thực sự cần thiết để làm tiêu chí tuyển chọn sinh viên Y khoa không? Các em đã được học môn này ở bậc phổ thông. Sau khi đã vào trường Y, chúng ta hoàn toàn có thể tổ chức những khóa học ngắn hạn để ôn lại và củng cố kiến thức về lịch sử, về truyền thống dân tộc.
"Việc tuyển sinh ngành Y mà dựa vào các môn xã hội như Văn, Sử là điều không thể chấp nhận được. Ngành Y từ trước đến nay vẫn luôn dựa trên nền tảng của các môn khoa học tự nhiên như Toán, Hóa, Sinh. Đó mới là những kiến thức căn cơ, cốt lõi cho việc học và hành nghề y sau này", ông Hòa nhấn mạnh và nêu vấn đề, "Sinh viên ngành Y cần Lịch sử, cần Ngữ văn để làm gì trong khi nền tảng khoa học tự nhiên lại không vững chắc?".
"Đầu vào của ngành Y phải được siết chặt. Chúng ta có thể bồi dưỡng kiến thức xã hội cho sinh viên sau khi các em đã trúng tuyển, nhưng không thể dùng nó làm thước đo để tuyển chọn. Đầu vào phải dựa trên những môn học thực sự cần thiết và cốt lõi của ngành", Đại biểu khẳng định.
