Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tỷ lệ vô sinh cao trên thế giới. Theo ước tính khoảng 50% số ca mắc nằm ở độ tuổi dưới 30.
Tại Việt Nam, tổng tỷ suất sinh (TFR) đã giảm xuống mức thấp kỷ lục là 1,91 con/phụ nữ vào năm 2024 và nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ sinh thấp nhất Đông Nam Á. Đặc biệt, theo báo cáo ước tính mỗi năm có khoảng 1 triệu cặp vợ chồng vô sinh hoặc hiếm muộn, chiếm khoảng 7,7%.
Theo nghiên cứu do Bệnh viện Phụ sản trung ương và Đại học Y Hà Nội thực hiện trên 14.300 cặp vợ chồng độ tuổi sinh đẻ (15-49) ở 8 tỉnh đại diện cho 8 vùng sinh thái của Việt Nam (được công bố năm 2015) cho thấy, tỷ lệ vô sinh của các cặp vợ chồng là 7,7% tương đương hàng triệu gia đình đối diện nguy cơ khó có con. Đáng nói, đây không chỉ là vấn đề y khoa mà còn là thách thức lớn đối với mục tiêu phát triển dân số bền vững.
Vô sinh hiếm muộn đang trẻ hóa, nhiều ca mới 18–20 tuổi. Ảnh minh họa
Chuyên gia nhận định, vấn đề trên không chỉ là thách thức y khoa hiện đại, mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến tỷ lệ sinh, cản trở sự phát triển dân số bền vững.
Theo BSCKI Nguyễn Thành Trung, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội cho biết, trong thực tế thăm khám, số bệnh nhân liên quan đến vô sinh hiếm muộn tăng đều qua từng năm, với mức tăng trung bình khoảng 5–10% mỗi năm.
Đáng chú ý hơn, độ tuổi người bệnh ngày càng trẻ. "Có những trường hợp sinh năm 2006, tức mới khoảng 19–20 tuổi đã đi khám. Thậm chí, chúng tôi từng tiếp nhận bệnh nhân mới 18–19 tuổi", bác sĩ Trung chia sẻ.
Theo bác sĩ Trung, xu hướng trẻ hóa vô sinh hiếm muộn xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết là yếu tố môi trường xã hội. Quan hệ tình dục sớm, thậm chí có nhiều bạn tình, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản về sau.
BSCKI Nguyễn Thành Trung, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội
Bên cạnh đó, lối sống thiếu lành mạnh như lạm dụng rượu bia, thuốc lá, chất kích thích cũng được chứng minh là làm suy giảm chất lượng tinh trùng và chức năng sinh sản ở cả nam và nữ.
Ngoài ra, sự phát triển của mạng xã hội và truyền thông giúp người trẻ tiếp cận thông tin y tế sớm hơn, chủ động đi khám sớm hơn. Điều này khiến số ca vô sinh hiếm muộn được phát hiện ở nhóm tuổi trẻ tăng lên rõ rệt.
Theo các chuyên gia, phòng ngừa vô sinh vẫn là "chìa khóa" giảm gánh nặng điều trị do nhiều nguyên nhân gây vô sinh hiếm muộn hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu được phát hiện sớm. Giải pháp hiệu quả nhất hiện nay là khám sức khỏe tiền hôn nhân hoặc khám trước khi có kế hoạch sinh con.
