Chủ động phòng ngừa, không để bị động trước sự cố
Ngày 15/11, trao đổi với PV Đời sống & Pháp luật, lãnh đạo Tổng công ty Quản lý Bay Việt Nam (VATM) cho biết, hoạt động quản lý bay có đặc thù vận hành liên tục 24/7, đòi hỏi yêu cầu an toàn ở mức cao và phụ thuộc chặt chẽ vào hệ thống hạ tầng, trang thiết bị kỹ thuật. Vì vậy, việc nhận diện sớm nguy cơ, kiểm soát rủi ro và chuẩn bị phương án ứng phó luôn được VATM xác định là nhiệm vụ trọng tâm.
Những sự cố kỹ thuật xảy ra tại một số tổ chức cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay trên thế giới thời gian gần đây tiếp tục đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao khả năng chống chịu, duy trì và phục hồi hệ thống.
Trước tình hình đó, VATM đã ban hành Chỉ thị về việc tăng cường phòng ngừa và ứng phó sự cố hạ tầng kỹ thuật bảo đảm hoạt động bay, yêu cầu các cơ quan, đơn vị trong toàn Tổng công ty khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp. Trong đó, lấy an toàn bay làm ưu tiên cao nhất, chủ động phòng ngừa từ sớm, không để bị động, bất ngờ trước các tình huống phát sinh.
Kíp điều hành bay tại Đài KSKL Nội Bài. Ảnh: TD
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là rà soát toàn diện hạ tầng, trang thiết bị và các hệ thống kỹ thuật phục vụ bảo đảm hoạt động bay. Công tác kiểm tra tập trung đánh giá khả năng vận hành ổn định, mức độ sẵn sàng của hệ thống dự phòng và khả năng duy trì dịch vụ khi xảy ra sự cố.
Các đơn vị được yêu cầu chủ động nhận diện nguy cơ tiềm ẩn, kịp thời phát hiện, xử lý những tồn tại, hạn chế trong quá trình vận hành; đồng thời đánh giá khả năng đáp ứng của hạ tầng hiện có trước các tình huống bất lợi.
Đối với những hệ thống đã vận hành lâu năm hoặc đang trong lộ trình thay thế, nâng cấp, cần có giải pháp duy trì an toàn trong giai đoạn chuyển tiếp, không để việc chờ đầu tư ảnh hưởng đến chất lượng và tính liên tục của dịch vụ.
Bên cạnh đó, VATM yêu cầu tăng cường bảo vệ dữ liệu, kiểm soát thay đổi và bảo đảm khả năng khôi phục hệ thống. Các giải pháp dự phòng phải được kiểm chứng trong thực tế, bảo đảm khả năng vận hành hiệu quả khi có tình huống phát sinh, tránh tình trạng chỉ đáp ứng yêu cầu trên hồ sơ, phương án.
Sẵn sàng ứng phó, duy trì hoạt động bay an toàn, liên tục
Cùng với việc củng cố hạ tầng kỹ thuật, VATM yêu cầu các đơn vị hoàn thiện phương án ứng phó sự cố phù hợp với điều kiện thực tế tại từng cơ sở. Trong đó, phải xác định rõ trách nhiệm chỉ huy, phân công nhiệm vụ và cơ chế phối hợp giữa lực lượng khai thác, kỹ thuật cùng các bộ phận liên quan.
Khi xuất hiện dấu hiệu có thể ảnh hưởng đến an toàn, các lực lượng phải chủ động trao đổi, đánh giá tình hình và triển khai ngay các biện pháp thuộc thẩm quyền, không để chậm trễ trong xử lý. Người đứng đầu đơn vị chịu trách nhiệm trực tiếp trong tổ chức ứng phó, huy động nguồn lực và kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những tình huống vượt khả năng xử lý.
Đặc biệt, công tác phối hợp giữa VATM với các cơ sở cung cấp dịch vụ không lưu, đơn vị quản lý luồng không lưu, cảng hàng không, hãng hàng không và các đơn vị liên quan được chú trọng. Mục tiêu là bảo đảm thông tin được trao đổi kịp thời, thống nhất phương án điều tiết hoạt động bay và phối hợp khôi phục dịch vụ khi xảy ra sự cố.
Kíp điều hành bay tại Trung tâm Kiểm soát không lưu Hồ Chí Minh. Ảnh: TD
Lãnh đạo VATM nhấn mạnh, trong mọi tình huống suy giảm hoặc gián đoạn dịch vụ, an toàn bay phải được đặt lên hàng đầu. Các đơn vị cần chủ động đánh giá năng lực phục vụ thực tế, kịp thời điều chỉnh phương thức và lưu lượng khai thác theo thẩm quyền, không để hoạt động bay vượt quá khả năng đáp ứng của hệ thống kỹ thuật và nhân lực.
Một trong những yếu tố quyết định hiệu quả ứng phó sự cố là năng lực của đội ngũ nhân lực trực tiếp vận hành hệ thống. Do đó, VATM đặc biệt quan tâm đến công tác chuẩn bị nguồn nhân lực, vật tư và phương tiện phục vụ ứng phó.
Các đơn vị phải bảo đảm lực lượng trực có đủ năng lực chuyên môn, nhân sự thay thế và cơ chế hỗ trợ khi cần thiết. Công tác bàn giao ca trực, quản lý thời gian làm việc và duy trì khả năng sẵn sàng phục vụ liên tục cũng được yêu cầu thực hiện nghiêm túc.
Đồng thời, công tác huấn luyện, diễn tập được xác định là giải pháp quan trọng nhằm kiểm chứng khả năng ứng phó trong thực tế. Các tình huống diễn tập tập trung vào khả năng duy trì dịch vụ khi hệ thống gặp sự cố, chuyển đổi sang phương án dự phòng, phối hợp giữa các lực lượng và khôi phục hoạt động bình thường.
Thông qua diễn tập, các đơn vị có thể kịp thời nhận diện những điểm còn hạn chế, nâng cao kỹ năng xử lý tình huống và hiệu quả phối hợp trong toàn hệ thống.
Đối với công tác khôi phục sau sự cố, VATM yêu cầu thực hiện theo nguyên tắc thận trọng, có kiểm soát. Dịch vụ chỉ được từng bước đưa trở lại hoạt động khi các điều kiện kỹ thuật và khai thác đã được xác nhận đáp ứng yêu cầu an toàn.Sau mỗi sự cố, việc đánh giá, phân tích nguyên nhân, khắc phục tồn tại và rút kinh nghiệm phải được thực hiện nghiêm túc, qua đó hạn chế nguy cơ tái diễn và từng bước nâng cao độ tin cậy của hệ thống.
Triển khai đồng bộ, gắn trách nhiệm với tiến độ cụ thể
Để bảo đảm Chỉ thị được triển khai thực chất, VATM đặt ra các mốc tiến độ cụ thể đối với từng nhiệm vụ. Theo đó, kiểm tra ban đầu phải được thực hiện trong 72 giờ; xây dựng kế hoạch triển khai trong 7 ngày; hoàn thành rà soát, đánh giá các dịch vụ trọng yếu trong 30 ngày và hoàn thành đợt kiểm chứng, báo cáo kết quả trong 60 ngày kể từ ngày ban hành Chỉ thị.
Các cơ quan chuyên môn được giao nhiệm vụ hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra và đánh giá kết quả thực hiện theo lĩnh vực phụ trách. Các đơn vị trực tiếp tổ chức triển khai phải xác định rõ trách nhiệm, nguồn lực và thời hạn xử lý đối với từng nhiệm vụ; đồng thời duy trì hoạt động kiểm tra định kỳ, diễn tập và kiểm chứng năng lực dự phòng, phục hồi theo kế hoạch.Việc ban hành và triển khai Chỉ thị cho thấy sự chủ động, quyết liệt của VATM trong công tác bảo đảm an toàn hoạt động bay trước những nguy cơ có thể phát sinh từ sự cố hạ tầng kỹ thuật.
Không chỉ tập trung xử lý các tình huống trước mắt, những giải pháp này còn hướng đến mục tiêu lâu dài là củng cố năng lực hạ tầng, nâng cao khả năng chống chịu và phục hồi của hệ thống quản lý bay, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về an toàn, liên tục và thông suốt trong hoạt động hàng không.
