Theo tin tức từ Bệnh viện Bạch mai, Trung tâm Chống độc của bệnh viện vừa tiếp nhận một bệnh nhân 72 tuổi nhập viện trong tình trạng nguy kịch, hôn mê, phải đặt ống thở máy, dùng thuốc vận mạch và lọc máu.
Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường, hạ huyết áp điều trị không thường xuyên và từng tự uống một loại thuốc chứa Phenylbutazone. Đây là hoạt chất đã bị cấm tại Việt Nam từ nhiều năm trước do gây ra nhiều tác dụng phụ đặc biệt nguy hại cho sức khỏe người dùng.
Theo thông tin từ gia đình, khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân đi ngoài phân đen và được điều trị tại tuyến cơ sở. Tuy nhiên, bệnh diễn biến rất nhanh với các triệu chứng sốt cao liên tục từ 38 đến 39 độ C, nước tiểu đỏ thẫm và mệt mỏi nhiều.
Thời điểm chuyển đến Trung tâm Chống độc, người bệnh đã ở trong tình trạng thở nhanh, tụt huyết áp, suy thận cấp, rối loạn ý thức và nhanh chóng rơi vào trạng thái sốc. Các bác sĩ đã phải khẩn trương đặt ống nội quản, cho thở máy, lọc máu và tiến hành hồi sức tích cực.
Kết quả thăm khám và xét nghiệm xác định người bệnh bị tan máu và thiếu máu cấp tính rất nặng, với lượng hemoglobin trong máu chỉ còn 31 g/L, trong khi chỉ số bình thường dao động từ 120 đến 155 g/L.
Trong quá trình điều trị, người nhà đã cung cấp cho bác sĩ 5 lọ thuốc gồm 2 lọ trắng và 3 lọ đỏ nhãn xanh có in chữ Trung Quốc. Đáng chú ý, lọ có kích thước lớn nhất ghi rõ tên hoạt chất Phenylbutazone.
Bệnh nhân cho biết số thuốc này được một người bạn già giới thiệu và mua hộ trên mạng để tự điều trị mà không qua bất kỳ sự thăm khám hay kê đơn nào từ bác sĩ chuyên khoa.
Thuốc bệnh nhân nhờ bạn bè mua và sử dụng. Ản: BVCC.
Hoạt chất cực độc đã bị cấm từ lâu tại Việt Nam
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai nhận định, đây là một trường hợp tai hại điển hình của việc tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc theo lời truyền miệng.
Hoạt chất Phenylbutazone có thể gây ra nhiều biến chứng đặc biệt nghiêm trọng như tan máu, suy tủy, giảm bạch cầu hạt, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan, suy thận và các phản ứng dị ứng nguy hiểm đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Chính vì những mối nguy này, ngay từ ngày 14/5/2001, Cục Quản lý Dược Việt Nam đã ban hành văn bản yêu cầu ngừng nhập khẩu nguyên liệu và thành phẩm, đồng thời ngừng sản xuất các sản phẩm chứa hoạt chất Phenylbutazone đã được cấp số đăng ký.
Tại Mỹ, hoạt chất này cũng không còn được phép sử dụng trên cơ thể người cũng như động vật cung cấp thịt, sữa do những tác hại nghiêm trọng. Tương tự, hầu hết các quốc gia tại châu Âu cũng đã ngừng sử dụng loại thuốc này từ lâu.
Đối với trường hợp của bệnh nhân trên, các bác sĩ phân tích hiện tượng đi ngoài phân đen ban đầu là dấu hiệu của tình trạng xuất huyết tiêu hóa. Trong khi đó, nước tiểu đỏ sẫm không chỉ đơn thuần là do chảy máu mà còn là hệ quả của quá trình tan máu cấp tính, khi các hồng cầu bị phá hủy hàng loạt gây tổn thương thận nặng nề và dẫn đến sốc.
Riêng đối với người cao tuổi, do thường mắc nhiều bệnh lý mạn tính và phải dùng nhiều loại thuốc cùng lúc, việc tự ý uống các loại thuốc không rõ nguồn gốc sẽ làm tăng nguy cơ tương tác thuốc và dẫn đến các biến chứng nguy kịch hơn.
Người bệnh phải thở máy, lọc máu với tình trạng tan máu cấp. Ảnh: BVCC
Khuyến cáo người dân cảnh giác với các loại "thần dược" tự phong
Trước thực trạng trên, Trung tâm Chống độc khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự ý mua thuốc chữa bệnh qua các trang mạng xã hội hoặc sử dụng theo lời mách bảo của người quen, đặc biệt là những sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ và không có số đăng ký lưu hành. Khi có các dấu hiệu bất thường về sức khỏe, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế được cấp phép để được các bác sĩ khám, tư vấn và chỉ định phác đồ điều trị an toàn, hiệu quả.
Người dân cũng cần nâng cao cảnh giác trước những lời quảng cáo có cánh, đánh trúng tâm lý muốn khỏi nhanh như "thuốc gia truyền", "thuốc xách tay", "hết đau sau vài viên" hay "không tác dụng phụ".
Trong trường hợp đã sử dụng thuốc và xuất hiện các biểu hiện bất thường, người bệnh cần lập tức ngừng thuốc và đến ngay cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu. Khi đi, hãy mang theo vỏ hộp, viên thuốc hoặc chụp lại thông tin, hình ảnh sản phẩm để giúp các bác sĩ nhanh chóng định danh nguyên nhân và có phương án xử trí kịp thời.
Thực tế, Bệnh viện Bạch Mai từng ghi nhận nhiều trường hợp gặp phản ứng rất nặng, thậm chí tử vong sau khi tự mua Phenylbutazone trên mạng để trị đau khớp với các triệu chứng như sốt cao, phát ban toàn thân, tổn thương gan, sốc nhiễm khuẩn và dị ứng nghiêm trọng.
Bên cạnh nguy cơ chứa hoạt chất bị cấm, các loại thuốc trôi nổi, mua bán qua truyền miệng còn tiềm ẩn hiểm họa bị pha trộn sai hàm lượng, chứa tạp chất độc hại hoặc không đảm bảo các điều kiện sản xuất an toàn. Việc tự ý dùng các loại thuốc không rõ nguồn gốc này, kết hợp với việc thiếu thông tin chuyên môn, dễ dẫn đến tình trạng ngộ độc hoặc gặp tác dụng phụ nặng nề.
Nguy hiểm hơn, các biểu hiện của ngộ độc thuốc đôi khi bị lầm tưởng là triệu chứng của bệnh lý sẵn có, gây khó khăn cho công tác chẩn đoán và điều trị của bác sĩ, khiến bệnh tình kéo dài, trầm trọng hơn và tăng nguy cơ tử vong.
