Nhân dịp kỷ niệm Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, phóng viên Đời sống & Pháp luật đã có cuộc trò chuyện cùng cô giáo Nguyễn Thanh Ngân, Tổ trưởng chuyên môn Trường Tiểu học Bình Minh (Hà Nội), người đã có 31 năm bền bỉ gắn bó với sự nghiệp “trồng người”.
Ba thập kỷ đứng trên bục giảng không chỉ là quãng thời gian miệt mài với phấn trắng, bảng đen, mà còn là hành trình đầy yêu thương và trách nhiệm của một nhà giáo tận tâm trong môi trường giáo dục hòa nhập. Với cô Ngân, mỗi học sinh dù khác biệt về hoàn cảnh hay năng lực đều xứng đáng được lắng nghe, thấu hiểu và trao cơ hội phát triển. Câu chuyện của cô là minh chứng cho sự kiên trì, lòng nhân ái và niềm tin bền bỉ vào giá trị của giáo dục, nơi không một em nhỏ nào bị bỏ lại phía sau.
Cô giáo Nguyễn Thanh Ngân tận tình hướng dẫn học sinh trong giờ học tại lớp hòa nhập.
Lớp học của sự thấu hiểu
Hiện nay, trong lớp cô chủ nhiệm có 5 học sinh khuyết tật học hòa nhập với các bạn không khuyết tật. Theo cô Ngân, để xây dựng môi trường lớp học thân thiện, nơi mọi học sinh đều cảm thấy được tôn trọng và có cơ hội phát triển, điều quan trọng nhất là tạo dựng tinh thần sẻ chia từ chính các em nhỏ.
Cô trò Trường Tiểu học Bình Minh trải nghiệm gói bánh chưng trong hoạt động chào xuân.
Một trong những hoạt động được duy trì hiệu quả nhiều năm qua là mô hình “Đôi bạn cùng tiến”. Mỗi học sinh không khuyết tật được ghép cặp với một bạn khuyết tật để cùng học, cùng chơi và cùng tiến bộ. Các em được hướng dẫn cách giảng lại bài cho bạn, nhắc bạn hoàn thành nhiệm vụ, kiểm tra kết quả học tập theo yêu cầu của giáo viên. Trong giờ ra chơi, các em cùng nhau trò chuyện, tham gia trò chơi tập thể, giúp bạn hòa đồng với lớp.
Không khí học tập thân thiện tại lớp cô Nguyễn Thanh Ngân.
“Thông qua hoạt động này, học sinh không khuyết tật học được cách yêu thương, quan tâm và chịu trách nhiệm. Còn các em khuyết tật dần tự tin hơn, không còn mặc cảm, biết tự làm việc trong khả năng của mình,” cô Ngân chia sẻ.
Bên cạnh đó, cô thường xuyên tổ chức hoạt động nhóm nhỏ để tăng cơ hội giao tiếp tự nhiên. Đây là môi trường thuận lợi để học sinh khuyết tật rèn luyện kỹ năng xã hội, kỹ năng hợp tác và ý thức kỷ luật.
Kiên nhẫn gieo mầm từ những khác biệt
Theo cô Ngân, dạy học hòa nhập đòi hỏi giáo viên phải linh hoạt và đầu tư nhiều hơn về chuyên môn. Với mỗi học sinh khuyết tật, cô đều xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân phù hợp với trình độ và khả năng riêng. “Trong cùng một lớp, mỗi em có mức độ tiếp thu khác nhau. Nếu không điều chỉnh phù hợp, các con dễ nản lòng,” cô nói.
Cô sử dụng học liệu trực quan, trò chơi học tập để thu hút học sinh; chia nhỏ nhiệm vụ, giảm yêu cầu so với chương trình chung; tăng thời gian hoàn thành bài và khen ngợi kịp thời để động viên. Nhờ vậy, các em vẫn theo kịp nội dung học tập trong khả năng của mình mà không tạo áp lực quá lớn.
Khoảnh khắc các em cùng nhau tham gia hoạt động nhóm nhỏ đầy hào hứng.
Không chỉ trong giờ học, cô còn tạo điều kiện để học sinh khuyết tật tham gia các hoạt động văn nghệ, thể thao, vẽ tranh, làm bưu thiếp cùng bạn bè. Mỗi nhiệm vụ được phân công phù hợp để các em đều có cơ hội đóng góp. Những nỗ lực nhỏ bé của các em luôn được tuyên dương trước lớp, giúp các em thêm tự tin.
Để phụ huynh trở thành người bạn đồng hành của lớp học
Theo cô Ngân, giáo dục hòa nhập chỉ thực sự hiệu quả khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình. Cô xây dựng nhóm liên lạc chung của lớp để trao đổi thường xuyên với phụ huynh. Trong các cuộc họp, cô nhấn mạnh những giá trị mà học sinh không khuyết tật nhận được khi học cùng bạn: đó là sự vị tha, lòng nhân ái và tinh thần giúp đỡ.
Các em cùng nhau tham gia hoạt động ngoại khóa, lan tỏa tinh thần đoàn kết.
Với phụ huynh có con khuyết tật, cô khuyến khích họ tham gia các hoạt động chung của lớp để cảm nhận môi trường thân thiện, tôn trọng. Thậm chí, có phụ huynh của học sinh hòa nhập tham gia Ban đại diện cha mẹ học sinh và đóng góp rất tích cực. “Điều quan trọng là để tất cả phụ huynh hiểu rằng giáo dục hòa nhập không làm giảm chất lượng lớp học mà ngược lại, còn nuôi dưỡng giá trị nhân văn cho các con,” cô nhấn mạnh.
Những “cầu nối” thầm lặng trong lớp học hòa nhập
Theo cô giáo Nguyễn Thanh Ngân, trong giáo dục hòa nhập, học sinh không khuyết tật giữ vai trò như những “cầu nối” giúp bạn tự tin và hòa nhập. Chỉ từ những việc giản dị như cùng ngồi học, cùng vui chơi hay tham gia hoạt động chung, các em đã tạo nên cảm giác được tôn trọng và thuộc về tập thể cho bạn.
Hoạt động “Đôi bạn cùng tiến” giúp học sinh hỗ trợ nhau trong học tập và sinh hoạt hằng ngày.
Để nuôi dưỡng tinh thần sẻ chia, cô thường xuyên tổ chức hoạt động nhóm, phân công nhiệm vụ phù hợp để học sinh hỗ trợ lẫn nhau; kể những câu chuyện về lòng đồng cảm và kịp thời tuyên dương hành động đẹp. Mỗi tuần, lớp đều có phần thưởng nhỏ dành cho những em tích cực giúp bạn.
Trong các buổi tham quan, dã ngoại, nhiều học sinh chủ động nhắc bạn giữ an toàn, ứng xử đúng mực. “Các con lớn lên từng ngày trong yêu thương và trách nhiệm,” cô xúc động chia sẻ.
Những áp lực phía sau bục giảng
Dù đầy tâm huyết, cô Ngân thẳng thắn chia sẻ về những thách thức không nhỏ. Trước hết là áp lực chuyên môn: phải thiết kế bài giảng phù hợp với nhiều đối tượng trong cùng một lớp. Nếu dạy nhanh để đảm bảo chương trình, học sinh khuyết tật có thể không theo kịp; nếu điều chỉnh quá nhiều, sẽ ảnh hưởng đến tiến độ chung.
Bên cạnh đó là áp lực về thời gian và khối lượng công việc. Giáo viên phải soạn kế hoạch giáo dục cá nhân, theo dõi tiến bộ từng em, dành thêm thời gian hỗ trợ riêng. Nhiều khi cô phải làm việc cả buổi trưa hoặc buổi tối để hoàn thành nhiệm vụ. Áp lực tâm lý cũng không nhỏ khi phải thường xuyên trao đổi, dung hòa lo lắng của phụ huynh hai nhóm học sinh. Ở lứa tuổi nhạy cảm, các em dễ so sánh và suy nghĩ, đòi hỏi giáo viên phải xử lý tình huống khéo léo, đảm bảo công bằng và giữ kỷ luật lớp học. Tuy vậy, với cô Ngân, mỗi khó khăn lại là một động lực để hoàn thiện mình hơn trong nghề.
Ước mong giản dị của người gieo hạt yêu thương nhân ngày 8/3
Nhân dịp 8/3, điều cô mong muốn trước tiên là có sức khỏe và sự kiên nhẫn để tiếp tục đồng hành cùng học trò. Cô mong mỗi ngày đến lớp là một ngày vui, nơi đồng nghiệp hỗ trợ lẫn nhau, ban giám hiệu quan tâm chia sẻ, phụ huynh thấu hiểu và đồng hành.
Cô hy vọng xã hội nhìn nhận đúng giá trị của giáo dục hòa nhập, quan tâm hơn đến cơ sở vật chất, chính sách hỗ trợ chuyên môn và đời sống cho đội ngũ giáo viên.
Ba mươi mốt năm đứng lớp, cô giáo Nguyễn Thanh Ngân vẫn giữ nguyên ánh mắt ấm áp khi nhắc đến học trò. Với cô, giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà còn là hành trình bền bỉ gieo hạt giống yêu thương, để mỗi đứa trẻ dù khác biệt đều có cơ hội tỏa sáng theo cách của riêng mình.
Trường Bình Minh được thành lập năm 1993. Hiện trường có 17 lớp, trong đó ngoài các lớp học hòa nhập còn có các lớp chuyên biệt dành cho học sinh khuyết tật trí tuệ. Nhà trường triển khai mô hình giáo dục hòa nhập, trung bình mỗi lớp có khoảng 4 đến 5 học sinh khuyết tật trí tuệ theo học cùng các bạn. Việc kết hợp giữa lớp hòa nhập và lớp chuyên biệt giúp học sinh được hỗ trợ phù hợp với năng lực, từng bước phát triển kỹ năng và hòa nhập cộng đồng.
