UAV xâm nhập Tân Sơn Nhất: Cảnh báo nguy cơ từ những “vật thể lạ” trên bầu trời

Điều tiết từ sớm, tránh ùn tắc trên bầu trời

Ngày 12/8, liên quan đến vụ việc liên tiếp phát hiện phương tiện bay không người lái (UAV) tại khu vực Cảng HKQT Tân Sơn Nhất khiến nhiều chuyến bay bị ảnh hưởng, PV Đời sống & Pháp luật đã có cuộc trao đổi với ông Ngô Thế Vinh - Phó Tổng giám đốc kiêm Trưởng ban An toàn - Chất lượng Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) về yêu cầu cấp thiết trong phát hiện, ứng phó sớm khi phát hiện "vật thể lạ" trên bầu trời để bảo đảm an toàn hàng không.

Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát Tiếp cận - Tại sân Tân Sơn Nhất, sự việc tại Cảng HKQT Tân Sơn Nhất ngày 11/8 đã ảnh hưởng đến 73 chuyến bay. Đây là số liệu thống kê đối với các chuyến bay chịu ảnh hưởng trực tiếp trong quá trình hoạt động khai thác tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất khi sân bay phải tạm thời dừng tiếp thu tàu bay để bảo đảm an toàn.

Ông Vinh cho biết, ngay khi tiếp nhận thông tin từ tổ lái về việc phát hiện UAV trong khu vực lân cận sân bay, cơ sở điều hành bay của VATM lập tức triển khai phương án xử lý theo quy định. Hoạt động cất, hạ cánh tại Tân Sơn Nhất được tạm thời hạn chế để đánh giá tình hình. Các chuyến bay chuẩn bị cất cánh được giữ tại mặt đất, trong khi các chuyến bay đến được điều hành bay chờ tại những khu vực phù hợp.

Trước diễn biến này, Cơ sở Điều phối luồng không lưu đã triển khai các biện pháp quản lý luồng không lưu phù hợp với năng lực khai thác thực tế của sân bay. Theo số liệu của Trung tâm Quản lý luồng không lưu, có 71 chuyến bay có kế hoạch bay đến Tân Sơn Nhất đã được cấp CTOT (Calculated Take-Off Time - giờ cất cánh tính toán) nhằm điều tiết luồng hoạt động bay do các ảnh hưởng của drone tại sân bay.

Trong lần phát hiện UAV thứ nhất, Cơ sở Điều phối luồng không lưu đã áp dụng ngay biện pháp Ground Stop (tạm dừng các chuyến bay khởi hành từ những sân bay có kế hoạch bay đến Tân Sơn Nhất) từ 11h25 UTC (18h25 giờ địa phương).

Tiếp đó, căn cứ diễn biến tình hình và mật độ hoạt động bay, phối hợp với Trung tâm Kiểm soát đường dài Hồ Chí Minh và Trung tâm kiểm soát tiếp cận Tân Sơn Nhất triển khai biện pháp Ground Delay Program (biện pháp quản lý luồng không lưu nhằm tạm thời giữ tàu bay tại mặt đất và sắp xếp lại thứ tự khởi hành của tàu bay để giảm tải cho sân bay đến với năng lực khai thác của Tân Sơn Nhất được điều chỉnh từ 0 chuyến/giờ trong thời gian tạm ngừng tiếp thu tàu bay, sau đó tăng lên 24 chuyến/giờ khi điều kiện cho phép, đảm bảo giải phóng hết các tàu bay phải chờ do bị ảnh hưởng và các tàu bay đến tiếp theo ko phải bay chờ do tồn đọng của giai đoạn dừng tiếp thu.

Sau khi Tân Sơn Nhất bắt đầu tiếp thu trở lại theo quy định, khoảng 19h34 (hơn 20 phút sau kể từ khi tiếp thu trở lại) tiếp tục phát hiện UAV lần thứ hai, các biện pháp GST và GDP được triển khai trở lại. Phạm vi điều tiết GST đồng thời được mở rộng tới một số sân bay có liên quan nhằm kiểm soát lưu lượng tàu bay, tránh tạo thêm áp lực cho khu vực Tân Sơn Nhất trong trong thời gian năng lực khai thác bị hạn chế.

Trên cơ sở năng lực khai thác từng thời điểm, Trung tâm Điều phối luồng không lưu tính toán, phân bổ CTOT trên hệ thống ATFM Portal. Đây là công cụ giúp phân bổ thời điểm khởi hành phù hợp với khả năng tiếp nhận của sân bay đến.

Đối với các chuyến bay quốc tế, Trung tâm chủ động liên hệ với các cơ sở điều phối luồng không lưu tại Thái Lan và Trung Quốc để thông báo tình hình và đề nghị tuân thủ CTOT đã được cấp cho các chuyến bay đến Tân Sơn Nhất.

Cảnh báo nguy cơ từ UAV đối với hàng không

Trong thời gian năng lực khai thác tại Tân Sơn Nhất bị hạn chế, các phương án điều hành được triển khai linh hoạt theo diễn biến thực tế. Một số chuyến bay đến được tổ chức bay chờ trước khi hạ cánh. Trường hợp cần thiết, tàu bay được chuyển hướng đến sân bay dự bị.

Theo thống kê của Trung tâm Quản lý luồng không lưu, có hơn 50 chuyến bay phải bay chờ; trong đó 27 chuyến đã chuyển hướng hoặc hạ cánh tại sân bay dự bị. Việc bay chờ, chuyển hướng hoặc hạ cánh tại sân bay dự bị được thực hiện trên cơ sở phương thức quản lý luồng không lưu được phê chuẩn, phù hợp với tình hình và năng lực khai thác tại từng thời điểm.

Cách xử lý đồng thời ở hai cấp độ, gồm điều hành trực tiếp tại sân bay và điều phối luồng không lưu trên toàn mạng, giúp VATM chủ động kiểm soát lưu lượng tàu bay, giảm áp lực tại Tân Sơn Nhất và hạn chế ảnh hưởng lan rộng sang các khu vực khác.

Từ thực tế các tình huống liên quan đến UAV tại khu vực cảng hàng không, ông Vinh cho rằng việc tăng cường trao đổi thông tin giữa tổ lái, kiểm soát viên không lưu và các lực lượng liên quan có vai trò quan trọng trong phát hiện, xác minh và đánh giá nhanh nguy cơ đối với hoạt động bay.

Khi tiếp nhận thông tin về UAV từ tổ lái, kiểm soát viên không lưu phải nhanh chóng đánh giá tình hình và tổ chức điều hành phù hợp. Đồng thời, VATM phối hợp với Cảng HKQT Tân Sơn Nhất và các cơ quan, lực lượng chức năng để xác minh, xử lý.

"Hoạt động bay chỉ được tổ chức, điều hành trở lại theo phương án khai thác phù hợp khi các điều kiện an toàn được bảo đảm theo qui định", ông Vinh nhấn mạnh.

Về lâu dài, ông Vinh cho biết VATM sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện phương án xử lý tình huống liên quan đến UAV; tăng cường huấn luyện, bình giảng các tình huống thực tế cho kiểm soát viên không lưu nhằm nâng cao khả năng phát hiện, đánh giá mức độ ảnh hưởng và lựa chọn phương án điều hành phù hợp.

Cùng với đó, việc nâng cao năng lực phát hiện và cảnh báo sớm UAV được xem là một trong những yêu cầu cần quan tâm. VATM tiếp tục phối hợp, đề xuất các giải pháp về công nghệ, trang thiết bị và phương án tổ chức ứng phó phù hợp với yêu cầu thực tế.

Sự việc tại Tân Sơn Nhất ngày 11/8 là lời cảnh báo về nguy cơ từ UAV đối với an toàn hàng không. Trong mọi tình huống, việc phát hiện sớm, điều tiết kịp thời và phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng là yếu tố then chốt để bảo đảm an toàn, hạn chế tối đa tác động đến hoạt động khai thác.