Hà Nội tiếp tục là địa phương có quy mô kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT lớn nhất cả nước với hơn 100.000 thí sinh đăng ký mỗi năm. Trong khi đó, mạng lưới trường công lập hiện mới chỉ dừng lại ở con số hơn 120 trường, đáp ứng khoảng 60-64% nhu cầu chỗ học. Thực tế này khiến cuộc đua giành vé vào lớp 10 công lập luôn trở nên căng thẳng.
Bài toán nguyện vọng, nỗi lo "trắng tay" dù điểm cao
Theo báo Tiền phong, nhiều năm qua, Hà Nội áp dụng quy tắc đăng ký 3 nguyện vọng (NV) vào trường công lập cho mỗi thí sinh. Theo quy định, thí sinh chỉ được trúng tuyển duy nhất 1 NV. Nếu đỗ NV1, các NV sau sẽ không được xét đến. Trường hợp trượt NV1, thí sinh được xét NV2 nhưng phải có điểm cao hơn điểm chuẩn của trường đó ít nhất 1 điểm. Tương tự, để trúng tuyển NV3, điểm thi phải cao hơn điểm chuẩn NV1 của trường đó tối thiểu 2 điểm.
Chính vì quy tắc cộng điểm chênh lệch này, việc sắp xếp thứ tự NV trở thành "cuộc đấu trí" cân não.
Chị Trần Thùy Dương (phường Hà Đông) chia sẻ câu chuyện đau lòng từ mùa tuyển sinh 2025: Con chị có học lực tốt, đạt trung bình 8 điểm/môn (tổng 24 điểm) nhưng vẫn trượt cả 2 NV đầu do điểm chuẩn trường NV1 là 25,5 và NV2 là 23,25 (đòi hỏi thí sinh phải đạt 24,25 điểm mới đỗ). Do NV3 đặt tại một trường ngoại thành quá xa, con chị không thể theo học. "Con đóng cửa khóc suốt tuần vì 8 điểm mỗi môn vẫn trượt công lập", chị Dương bộc bạch.
Nhiều chuyên gia và phụ huynh cho rằng, khoảng cách chênh lệch 1-2 điểm giữa các NV hiện nay là quá lớn, gây áp lực nặng nề.
Ảnh minh họa
Thầy Nguyễn Mạnh Quyền, Hiệu trưởng Trường THPT Đại Cường cho rằng, bản chất chênh lệch giữa các NV từ 1-2 điểm là nhằm tạo sự công bằng cho học sinh trong khu vực, những em ưu tiên đặt NV1 vốn là NV mong ước nhất. Tuy nhiên, nếu điều chỉnh điểm chênh giữa các NV xuống khoảng 0,5 điểm cũng sẽ phù hợp, tăng cơ hội trúng tuyển cho thí sinh hơn mức 1-2 điểm.
"Lâu nay, các trường ở khu vực ngoại thành, học sinh đăng ký NV1 thấp, không đủ nguồn tuyển, phải trông chờ vào NV2, NV3. Do đó, với chính sách mở rộng cửa cho thí sinh đăng ký bất kỳ trường công lập nào cũng được kỳ vọng sẽ thu hút được các em ở nhiều nơi khác nhau", thầy Quyền nói.
Nguyên tắc xét tuyển là Sở GD&ĐT sẽ xét đồng thời cả 3 NV. Hệ thống sẽ phải tính toán đảm bảo, tất cả thí sinh đủ điểm chuẩn đều có quyền trúng tuyển. Điểm chênh lệch giữa các NV càng được rút ngắn, cơ hội trúng tuyển càng cao.
Thầy Quyền dự đoán, với những điều chỉnh dự kiến trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm nay như bỏ khu vực xét tuyển, học sinh được đăng ký 3 NV bất kỳ sẽ là thuận lợi rất lớn cho học sinh và các nhà trường nhưng cũng có những tình huống đặc biệt có thể xảy ra.
Bà Đặng Thị Thu Hà, nguyên hiệu trưởng Trường THCS Hoàng Liệt (Hà Nội) cho rằng, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trở thành cuộc đua căng thẳng của học sinh bởi vì các em mong muốn được vào trường có điểm chuẩn cao hơn năng lực thực tế. Có những em chấp nhận đi xa để học trường chất lượng. Ngược lại, có nhiều trường học sinh đỗ không vào học.
Đề xuất bỏ khu vực tuyển sinh
Kỳ tuyển sinh vào lớp 10 công lập năm nay dự kiến có những thay đổi quan trọng. Sở GD&ĐT Hà Nội đề xuất: bỏ điều kiện phải có hộ khẩu thường trú, bỏ khu vực tuyển sinh. Như vậy, học sinh sẽ thoải mái đăng ký vào trường nào mình mong muốn, tăng cơ hội trúng tuyển theo nguyện vọng. Phụ huynh, học sinh vui mừng nhưng cũng nhanh chóng nhận thấy có những thách thức, đòi hỏi phải thận trọng khi đăng ký nguyện vọng.
Ảnh minh họa
Năm ngoái khi chưa thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, vẫn còn quận, huyện thì Hà Nội chia làm 12 khu vực tuyển sinh: Ví dụ, khu vực tuyển sinh 1 gồm các quận Ba Đình, Tây Hồ. Học sinh có hộ khẩu ở đây bắt buộc phải đăng ký 2 nguyện vọng vào các trường THPT thuộc 2 quận này. Nguyện vọng 3 mới được đăng ký vào một trường khác của thành phố.
Năm nay, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đề xuất bỏ việc tuyển sinh theo khu vực. Thí sinh có 3 nguyện vọng và được quyền đăng ký vào bất cứ trường nào của Thủ đô.
Các học sinh năm nay thi vào lớp 10 cũng như các phụ huynh đều phấn khởi với việc thoải mái đăng ký vào các trường khác nhau. Nhưng cũng xuất hiện một mối lo là có những trường sẽ tăng mạnh học sinh đăng ký, cơ hội trúng tuyển khó hơn.
Dù vậy, chính phụ huynh và các học sinh cũng nhận thấy, trường nào cũng có chỉ tiêu và điểm chuẩn rất rõ ràng. Việc đăng ký không thể theo phong trào mà phải dựa vào năng lực của mình.
Năm nay, Hà Nội dự kiến có khoảng hơn 100 nghìn thí sinh thi vào lớp 10 công lập. Năm ngoái, tỷ lệ các em được học công lập là khoảng 64%. Còn lại, học sinh học tại các trường dân lập, các trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên, Giáo dục nghề nghiệp.
