Mới đây, Sở GD&ĐT Hà Nội đã công bố chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 năm học 2026–2027. Theo đó, trong tổng số khoảng 147.000 học sinh lớp 9 năm nay, chỉ 81.448 em có cơ hội vào học tại các trường THPT công lập, tương ứng tỷ lệ 55,4%, chưa bao gồm hệ giáo dục thường xuyên.
Đáng chú ý, nếu nhìn lại diễn biến tuyển sinh trong vòng 10 năm qua, đây là năm Hà Nội ghi nhận tỷ lệ học sinh vào lớp 10 công lập thấp nhất.
Tính toán kỹ lưỡng, chấp nhận học xa để đổi lấy tấm vé công lập
Tờ Phụ nữ Việt Nam dẫn lời chị Trịnh Thị Hồng, Phường Hà Đông, Hà Nội, cho biết, tỷ lệ vào công lập năm nay thấp khiến gia đình phải tính toán kỹ hơn khi lựa chọn nguyện vọng cho con.
"Ban đầu, tôi vẫn muốn con học trường gần nhà để tiện đi lại, đỡ vất vả. Nhưng sau khi xem mặt bằng điểm chuẩn các năm và cân nhắc năng lực thực tế của con, tôi thấy điều quan trọng nhất vẫn là chọn trường phù hợp. Nếu trường đó xa nhà hơn một chút nhưng khả năng đỗ cao hơn thì gia đình vẫn sẵn sàng tính toán để con có cơ hội vào công lập", chị Hồng nói.
Theo chị Hồng, với nguyện vọng 1, gia đình định hướng con chọn ngôi trường mà con yêu thích, phù hợp với năng lực học tập và vẫn ưu tiên yếu tố gần nhà. Trong khi đó, nguyện vọng 2 sẽ theo hướng an toàn hơn, ưu tiên những trường có tỷ lệ chọi thấp, điểm chuẩn các năm gần đây không quá cao, dù có thể xa nơi ở hiện tại.
Chị Hồng cho biết thêm, gia đình cũng tính đến phương án đăng ký vào Trường THPT Chúc Động, dù trường này cách nhà khoảng 17km. Tuy nhiên, do vị trí trường gần nhà ông bà ngoại nên nếu con trúng tuyển, gia đình đã có sẵn kế hoạch hỗ trợ việc đi lại và sinh hoạt cho con trong suốt 3 năm học THPT.
Ảnh minh họa
Tương tự, chị Nguyễn Thiên Trang, phường Bồ Đề, Hà Nội, cho biết, gia đình cũng phải thay đổi suy nghĩ khi đặt nguyện vọng cho con trong mùa tuyển sinh năm nay.
"Trước đây, tôi luôn nghĩ cố gắng chọn cho con một trường thật gần nhà để tiện đưa đón, sinh hoạt cũng đỡ đảo lộn. Nhưng năm nay nhìn tỷ lệ vào công lập thấp như vậy thì mình không thể chỉ chọn theo mong muốn nữa, mà phải chọn theo khả năng trúng tuyển thực tế của con", chị Trang chia sẻ.
Theo chị Trang, với nguyện vọng 1, gia đình vẫn ưu tiên một trường công lập phù hợp với học lực của con và có khoảng cách di chuyển chấp nhận được. Tuy nhiên, ở nguyện vọng 2 và 3, gia đình sẵn sàng mở rộng phạm vi lựa chọn sang những trường xa hơn nếu mức độ cạnh tranh "dễ thở" hơn.
"Gia đình tôi cũng tính đến phương án chọn trường ở khu vực giáp Gia Lâm hoặc xa nhà hơn một chút. Tôi nghĩ điều quan trọng nhất lúc này là con có một suất học công lập phù hợp. Xa nhà thêm vài cây số thì gia đình còn có thể thu xếp được, chứ nếu đặt nguyện vọng quá cao hoặc quá sát theo mong muốn ban đầu thì rủi ro trượt sẽ lớn hơn", chị Trang nói.
Đặt nguyện vọng thế nào để không "trắng tay"?
Liên quan đến việc lựa chọn nguyện vọng, báo Tiền phong dẫn lời ông Phạm Kim Thư, Hiệu trưởng Trường THPT Mai Hắc Đế (Hà Nội), năm học 2026-2027, học sinh tại Hà Nội được đăng kí tối đa 3 nguyện vọng bất kì vào các trường THPT công lập, miễn là cư trú trên địa bàn thành phố.
Tuy nhiên, số lượng học sinh dự thi vẫn rất lớn. Dự kiến toàn thành phố có khoảng trên 60% học sinh tốt nghiệp THCS được tuyển vào các trường công lập, còn khoảng sẽ học tại các trường tư thục hoặc các cơ sở GDNN-GDTX. Ông Thư cho rằng, thí sinh không nên dồn cả 3 nguyện vọng vào những trường có mức cạnh tranh tương đương, đặc biệt các trường tốp đầu.
Theo ông, phương án đăng kí an toàn là chia nguyện vọng theo 3 mức khác nhau. Nguyện vọng 1, trường thực sự mong muốn theo học nhất, nhưng vẫn cần ở mức năng lực có thể với tới. Nguyện vọng 2, trường có điểm chuẩn thấp hơn nguyện vọng thứ nhất một mức rõ ràng, đóng vai trò “đệm” tương đối chắc chắn. Nguyện vọng 3, ưu tiên các trường có mức cạnh tranh vừa phải, đồng thời phù hợp với điều kiện đi lại và học tập lâu dài.
Ảnh minh họa
Ở góc độ nhà trường THCS, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Tri Phương cho biết, nhiều năm qua học sinh của Trường THCS Nguyễn Tri Phương thường đăng kí vào các trường THPT như Phan Đình Phùng, Phạm Hồng Thái, Nguyễn Trãi, đều có điểm chuẩn cao của Hà Nội. Năm nay, khi không còn phân tuyến tuyển sinh, học sinh có thêm nhiều lựa chọn. Tuy nhiên, điều này cũng đòi hỏi việc định hướng đăng kí nguyện vọng phải được thực hiện kĩ lưỡng.
Theo bà Thủy, việc bỏ phân tuyến tuyển sinh mang lại nhiều thuận lợi cho học sinh và phụ huynh, nhưng cũng tiềm ẩn không ít áp lực. “Nếu không được tư vấn kĩ lưỡng, học sinh rất có thể rơi vào “bẫy nguyện vọng” và trượt nguyện vọng công lập”,bà Thủy cảnh báo.
Một hạn chế khác là số lượng thí sinh đăng kí vào mỗi trường sẽ khó dự báo hơn so với trước. Nếu không cân nhắc cẩn thận, thí sinh có thể đặt nguyện vọng quá cao và rơi vào tình huống trượt cả 3 nguyện vọng.
Sở GD&ĐT Hà Nội khuyến nghị học sinh nên lựa chọn trường phù hợp với năng lực học tập, đồng thời ưu tiên các trường gần nơi cư trú để thuận lợi cho việc đi lại và học tập lâu dài. Trong thời gian từ nay đến ngày thi, Sở lưu ý các nhà trường cần tăng cường công tác tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh lớp 9. Việc cung cấp thông tin đầy đủ về các loại hình trường học, chương trình đào tạo cũng như cơ hội học tập sau THCS sẽ giúp học sinh có thêm lựa chọn phù hợp với năng lực và định hướng tương lai.
