Sáng 23/8, trao đổi với báo chí, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết số thí sinh xác nhận nhập học đại học năm nay ghi nhận mức tăng so với năm ngoái. Điểm nhấn đáng chú ý trong mùa tuyển sinh năm nay là cứ khoảng ba thí sinh xác nhận nhập học thì có một em lựa chọn các ngành thuộc lĩnh vực STEM.
Sự dịch chuyển rõ nét về các ngành khoa học, công nghệ
Tính đến ngày 21/8, hệ thống đã ghi nhận hơn 633.000 thí sinh xác nhận nhập học đại học, tăng khoảng 4,2% so với đợt 1 của năm 2025. Trong đó, khối ngành STEM đang cho thấy sức hút mạnh mẽ với hơn 212.000 thí sinh xác nhận nhập học, chiếm 33,6% tổng số lượng sinh viên đại học.
Đối với 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc phạm vi Nghị định 179, hệ thống ghi nhận hơn 121.000 em đã xác nhận nhập học, chiếm khoảng 19,1% (gần 1/5 tổng số tân sinh viên). Cụ thể hơn, ngành khoa học cơ bản thu hút khoảng 11.400 em, trong khi nhóm ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược có tới gần 109.700 em quyết định theo học.
Ông Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh rằng những con số này minh chứng cho sự chuyển dịch không chỉ dừng lại ở số lượng ngành mở hay chỉ tiêu tuyển sinh, mà đã phản ánh trực tiếp vào quyết định nhập học của người học. Tuyển sinh đại học năm 2026 cơ bản giữ được sự ổn định, đồng thời cơ cấu nguồn nhân lực đang hướng rõ hơn về các lĩnh vực khoa học, công nghệ mà đất nước đang có nhu cầu cao.
Học sinh Hà Nội thi tốt nghiệp THPT, tháng 6/2026. Ảnh: Hoàng Giang/VnExpress
Xuất hiện nhiều "cực điểm chuẩn cao" ở nhóm ngành chiến lược
Bên cạnh các ngành đào tạo sư phạm, sức khỏe và luật vốn vẫn duy trì mặt bằng điểm chuẩn cao và đồng đều, năm nay đã ghi nhận sự xuất hiện của những "cực điểm chuẩn cao" tại một số nhóm ngành và chương trình đào tạo STEM.
Điển hình trong nhóm trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu, nhiều chương trình yêu cầu mức điểm trúng tuyển trên 25. Riêng các chương trình có liên quan đến lĩnh vực vi mạch và bán dẫn ghi nhận trên 60% lượt ngành có điểm chuẩn từ 22,5 trở lên.
Các nhóm ngành máy tính, điện - điện tử, cơ khí, vật liệu cũng có nhiều chương trình đạt nguồn tuyển đầu vào tốt với mức điểm trên 22,5. Đáng chú ý, các ngành về biển, hàng hải và đường sắt đã hình thành quy mô nhập học đáng kể, cho thấy người học bắt đầu quan tâm sâu sắc hơn đến những lĩnh vực gắn liền với các chiến lược và dự án phát triển dài hạn của quốc gia.
Dù lĩnh vực STEM đang gia tăng về tỷ trọng và hình thành những nhóm ngành có chất lượng đầu vào cao, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học cũng lưu ý rằng xu hướng này cần được tiếp tục theo dõi trong nhiều năm. Việc lựa chọn ngành nghề của thí sinh trên thực tế vẫn phụ thuộc rất lớn vào thị trường lao động, uy tín của từng cơ sở đào tạo và kỳ vọng nghề nghiệp cá nhân.
Số thí sinh xác nhận nhập học đại học năm nay tăng so với năm ngoái. Ảnh minh họa: Tuấn Minh/Thanh niên
Đòn bẩy từ chính sách học bổng Nghị định 179
Đánh giá về nguyên nhân tạo nên sức hút của các ngành STEM, ông Thảo cho rằng có sự tác động vô cùng quan trọng từ chính sách học bổng theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP. Nghị định này không chỉ vạch ra những lĩnh vực ưu tiên mà còn mang đến gói hỗ trợ tài chính trực tiếp, với mức học bổng dao động từ 3,7 đến 8,4 triệu đồng mỗi tháng tùy thuộc vào đối tượng và trình độ đào tạo.
Chính sách hiện tại đã thực sự chuyển từ định hướng sang tác động thực tế, giúp người học có năng lực nhìn thấy rõ một lộ trình nghề nghiệp được Nhà nước đầu tư và hỗ trợ cụ thể. Đây là tiền đề vững chắc để thu hút nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực như khoa học cơ bản, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện hạt nhân, đường sắt, năng lượng mới hay công nghệ biển.
Theo ông Thảo, đây là tín hiệu đủ cụ thể để những học sinh giỏi tự tin cân nhắc các ngành học vốn có yêu cầu cao, thời gian đào tạo dài hoặc thị trường chưa tự tạo đủ sức hút.
Dựa trên cơ sở tính toán sơ bộ theo tiêu chí nhóm 30% và ngưỡng điểm từ 22,5 trở lên, ước tính hiện có khoảng 23.000 sinh viên có thể nằm trong phạm vi tiếp tục được xem xét tiêu chí đầu vào để hưởng học bổng năm học 2026 - 2027.
Tuy nhiên, ông Thảo cũng lưu ý đây mới chỉ là con số dự kiến. Các cơ sở đào tạo sẽ cần tiến hành đối soát dữ liệu và xét duyệt đầy đủ các điều kiện theo đúng quy định trước khi chốt danh sách sinh viên được cấp học bổng chính thức.
