Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đã đến rất gần và kế đó sẽ là kỳ tuyển sinh đại học, cao đẳng vô cùng quan trọng, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong đời mỗi thí sinh.
Quy chế tuyển sinh năm 2026 có nhiều điểm mới. Ảnh: CTV
Việc lựa chọn ngành như thế nào là thông minh và mang lại hiệu quả thiết thực thì không phải ai cũng nắm rõ.
Trên tờ Hà Nội mới, nhà giáo Nguyễn Thị Nhiếp, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Chu Văn An (Hà Nội) cho rằng, phụ huynh cần đồng hành cùng con thay vì áp đặt. Việc sắp xếp thứ tự nguyện vọng phải dựa trên mong muốn thực sự của học sinh bởi chỉ các em mới hiểu rõ điều mình muốn theo đuổi.
Đặc biệt, nhà giáo Nguyễn Thị Nhiếp nhấn mạnh nguyên tắc “3 phải, 3 không” khi đăng ký xét tuyển. Trong đó, “3 phải” gồm: Phải đăng ký nguyện vọng theo đúng thứ tự yêu thích; phải chọn đúng ngành mình mong muốn; phải có ít nhất một nguyện vọng an toàn. “3 không” là: Không chọn ngành, trường theo trào lưu; không bỏ qua truyền thống nghề nghiệp gia đình; không thờ ơ với nhu cầu của thị trường lao động.
Cũng đưa ý kiến xung quanh nội dung này, Tiến sĩ Nguyễn Phi Sơn, Phó Giám đốc kiêm Trưởng phòng Đào tạo Đại học Duy Tân cho rằng, thí sinh cần xác định rõ ngành học mình thực sự yêu thích trước, sau đó mới lựa chọn trường đào tạo ngành đó. Theo ông, nhiều học sinh hiện nay vẫn có xu hướng chọn trường trước rồi mới cân nhắc ngành học, dẫn đến việc thiếu động lực hoặc dễ chán nản trong quá trình học tập.
Không ít học sinh và phụ huynh hiện vẫn xem việc xét tuyển đại học như một “cuộc đua điểm số”, trong khi yếu tố quan trọng hơn lại là sự phù hợp. Nếu không hiểu rõ năng lực, sở thích và mục tiêu nghề nghiệp của bản thân, thí sinh rất dễ rơi vào tình trạng học ngành không phù hợp hoặc phải chuyển hướng sau một thời gian ngắn.
Tiến sĩ Đinh Phương Duy, Chủ tịch Hội Khoa học tâm lý giáo dục thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, chọn ngành chỉ theo xu hướng mà không cân nhắc yếu tố bản thân, gia đình và nhu cầu xã hội là lựa chọn mang nhiều tính may rủi. Khi chọn ngành, điều quan trọng nhất là phải hiểu mình phù hợp với nghề gì, có ưu thế nào, muốn trở thành người như thế nào trong tương lai.
Phó giáo sư, Tiến sĩ Chu Cẩm Thơ, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa cũng khuyến nghị, thí sinh nên chọn những ngành xã hội đang cần để gia tăng cơ hội việc làm. Đồng thời cân nhắc các ngành gắn với bối cảnh sống của bản thân, như ngành nghề gia đình đang làm hay ngành có nhiều cơ hội tại địa phương để học sinh có lợi thế phát triển.
Theo Quy chế tuyển sinh năm 2026 đã công bố, nhiều điểm mới được thí sinh và cả phụ huynh kỳ vọng sẽ mang đến những kết quả như mong đợi.
Mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố danh mục 19 mã phương thức xét tuyển trong văn bản hướng dẫn tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026 nhằm chuẩn hóa dữ liệu trên Hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung.
TTXVN cho hay, so với năm 2025, danh mục năm nay đã tăng 2 phương thức. Tuy nhiên, Quy chế tuyển sinh đại học, cao đẳng từ năm 2026 cũng quy định, mỗi cơ sở đào tạo chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (bao gồm thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển với xét tuyển), không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng. Quy định này nhằm giúp thí sinh, phụ huynh hiểu đúng, dễ tiếp cận đối với các phương thức tuyển sinh của cơ sở giáo dục đại học.
Năm 2026, tất cả kỳ thi riêng trên cả nước đều ghi nhận số lượng thí sinh đăng ký cao kỷ lục. Điều này có thể khiến tỷ trọng các phương thức tuyển sinh tiếp tục biến động, khi nhiều trường đại học đang ưu tiên xét tuyển kết hợp, đặc biệt là kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực, tư duy…
Tiến sĩ Đồng Mạnh Cường - Trưởng khoa Kinh doanh, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) cho rằng: Sự phát triển nhanh của các phương thức tuyển sinh trong thời gian qua khiến hệ thống trở nên phức tạp, gây khó khăn cho học sinh và phụ huynh trong quá trình lựa chọn. Trong bối cảnh đó, quy chế tuyển sinh mới năm nay, với việc giới hạn số phương thức xét tuyển và chuẩn hóa nguyên tắc quy đổi điểm giữa các phương thức được xem là điều chỉnh cần thiết. Những thay đổi này góp phần làm rõ hơn các tiêu chí đánh giá, giúp hệ thống tuyển sinh trở nên minh bạch và dễ tiếp cận hơn.Đồng thời, quy định mới cũng khuyến khích các cơ sở đào tạo xây dựng phương thức xét tuyển có cơ sở học thuật rõ ràng, tránh tình trạng mở quá nhiều phương thức thiếu sự liên kết hoặc chồng chéo.
Thí sinh tự do muốn xét tuyển đại học, cao đẳng năm 2026 bắt buộc phải đăng ký tài khoản trên hệ thống tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo trước ngày 20/5.
Các mốc thời gian thí sinh tự do cần lưu ý
Từ nay đến ngày 20/5: đăng ký xin cấp tài khoản và mật khẩu trên hệ thống tuyển sinh;
Từ 2/7 đến 14/7: đăng ký, điều chỉnh và bổ sung nguyện vọng xét tuyển;
Từ 15/7 đến 21/7: nộp lệ phí xét tuyển trực tuyến theo quy định.
