Chọn ngành theo đam mê và năng lực thay vì chạy theo đám đông
Phát biểu khai mạc Ngày hội lựa chọn nguyện vọng xét tuyển đại học, cao đẳng 2026 tại Hà Nội, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT nhấn mạnh: Sau kỳ thi tốt nghiệp THPT, điều quan trọng với thí sinh không chỉ là điểm số, tổ hợp xét tuyển hay xác suất trúng tuyển, mà cốt lõi là lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, đam mê và khát vọng của bản thân, theo Tuổi trẻ Online.
Ông cho rằng điểm số có thể mở ra một cánh cửa nhưng không thể thay các em đi hết chặng đường. Mỗi học sinh cần tự trả lời những câu hỏi về việc mình muốn trở thành ai, muốn làm gì và sẽ đóng góp được gì cho gia đình, cộng đồng cũng như đất nước. Giá trị của một con người không chỉ nằm ở tấm bằng hay vị trí việc làm, mà còn ở khả năng học tập suốt đời, tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh và khát vọng vươn lên.
Đặc biệt, ông Thảo nhận định thế hệ Gen Z đang bước vào giảng đường đại học trong bối cảnh công nghệ thay đổi rất nhanh chóng. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu, bán dẫn, robot, năng lượng mới, điện hạt nhân hay đường sắt tốc độ cao sẽ khiến nhiều công việc bị AI thay thế một phần, song cũng mở ra nhiều ngành nghề mới. Cơ hội sẽ thuộc về những người biết học tập liên tục, thích nghi và kết hợp công nghệ với tư duy nhân văn.
Vì vậy, theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, câu hỏi lớn của mùa tuyển sinh năm nay không chỉ là "đỗ trường nào?", mà là chọn con đường phù hợp để phát triển năng lực bản thân và tạo giá trị cho xã hội. Thí sinh tuyệt đối không nên chọn ngành theo đám đông, vì sĩ diện hay vì chưa hiểu rõ chính mình. Thay vào đó, cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, môi trường học tập, cơ hội nghiên cứu, thực hành và việc làm trước khi quyết định.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học. Ảnh: Danh Khang
Gửi gắm đến các bậc phụ huynh, ông mong muốn cha mẹ hãy đồng hành cùng con thay vì áp đặt; có kỳ vọng nhưng không tạo áp lực, để các em được lắng nghe, được tôn trọng và trưởng thành từ chính lựa chọn của mình.
Bên cạnh đó, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cũng thông tin thêm về việc Chính phủ đã ban hành Nghị định 179 với nhiều chính sách hỗ trợ sinh viên theo học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Theo đó, sinh viên đáp ứng điều kiện về tổ hợp xét tuyển và điểm số sẽ được hưởng học bổng từ 3,7 - 5,4 triệu đồng mỗi tháng. Theo ông, đây không chỉ là chính sách hỗ trợ tài chính mà còn thể hiện sự đầu tư mạnh mẽ của Nhà nước đối với nguồn nhân lực chất lượng cao.
Hãy sắp xếp nguyện vọng theo thứ tự mong muốn thay vì dự đoán khả năng đỗ
Tại ngày hội, nhiều phụ huynh đã đặt câu hỏi băn khoăn về việc liệu có nên xếp các nguyện vọng “an toàn” lên trước để tăng cơ hội trúng tuyển hay không.
Giải đáp vấn đề này, VTC News dẫn lời PGS.TS Vũ Thị Hiền - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương cho biết, nhiều phụ huynh hiện đang nhầm lẫn giữa quy chế tuyển sinh đại học với tuyển sinh vào lớp 10.
Theo bà Hiền, trong tuyển sinh đại học, các nguyện vọng đăng ký vào cùng một ngành, cùng một trường đều được xét bình đẳng. Hệ thống tuyển sinh chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tự động xét từ nguyện vọng 1 đến nguyện vọng cuối cùng. Khi thí sinh đủ điều kiện trúng tuyển ở bất kỳ nguyện vọng nào, hệ thống sẽ lập tức dừng xét tại nguyện vọng đó.
Điều này đồng nghĩa với việc đặt một ngành yêu thích ở nguyện vọng đầu tiên sẽ không làm giảm cơ hội trúng tuyển so với việc xếp ngành đó ở các nguyện vọng phía sau. Vì vậy, bà Hiền khuyên: “Thí sinh nên sắp xếp nguyện vọng theo đúng thứ tự mong muốn, thay vì dự đoán khả năng đỗ”.
“Biết đâu phần thưởng sẽ dành cho người dũng cảm. Nguyện vọng tưởng chừng khó lại là nguyện vọng đỗ nếu được ưu tiên xếp cao hơn”, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương tư vấn thêm.
Thay vì chăm chăm vào điểm số hay chạy theo những ngành nghề "hot" theo tâm lý đám đông, sĩ tử 2026 cần có chiến lược thông minh hơn để tồn tại trong kỷ nguyên công nghệ. Ảnh minh họa
Cũng trong khuôn khổ ngày hội, trả lời câu hỏi của một phụ huynh đến từ Lâm Đồng, PGS.TS Vũ Thị Hiền khẳng định sinh viên theo học tại cơ sở Quảng Ninh của Trường Đại học Ngoại thương vẫn có cơ hội học tập tại các cơ sở khác của trường.
Cụ thể, sinh viên có thể đăng ký học một học kỳ tại trụ sở chính ở Hà Nội hoặc cơ sở TP.HCM nếu đáp ứng được kế hoạch đào tạo. Ngoài ra, với mạng lưới hơn 100 trường đại học đối tác trên thế giới, sinh viên ở tất cả các cơ sở đều có thể tham gia các chương trình trao đổi quốc tế nếu đáp ứng điều kiện của từng chương trình.
