Mới đây, Bộ GD&ĐT công bố Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học (ĐH) năm 2026 để lấy ý kiến góp ý rộng rãi từ các cơ sở đào tạo, chuyên gia và xã hội trước khi ban hành chính thức.
Dựng "hàng rào" xét học bạ
Báo VnExpress đưa tin, theo dự thảo, với phương thức xét học bạ, các trường phải xét điểm trung bình chung kết quả học tập 6 kỳ (lớp 10, 11 và 12) của tối thiểu ba môn, trong đó bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang 30.
Ngoài ra, những em này phải có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng với tổ hợp xét tuyển; hoặc điểm môn Toán, Ngữ văn và một môn khác; đạt tối thiểu 16/30.
Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 còn có điểm mới đáng chú ý khác về mức điểm cộng.
Điểm cộng gồm ba loại: điểm thưởng đối với thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, Olympic quốc tế nếu các em không dùng quyền xét tuyển thẳng; điểm xét thưởng áp dụng với thí sinh có thành tích hoặc có năng khiếu đặc biệt; điểm khuyến khích với nhóm có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế.
Tổng điểm cộng (gồm ba điểm thưởng, điểm xét thưởng và điểm khuyến khích) tối đa 3/30. Trong đó, điểm thành phần của từng loại trên tối đa 1,5 điểm. Ví dụ, thí sinh có chứng chỉ IELTS chỉ được cộng tối đa 1,5 điểm. Năm ngoái, Bộ chỉ quy định điểm cộng tối đa là 3, không xét từng điểm thành phần.
Ngoài ra, các trường chỉ được dùng tối đa 5 phương thức (chưa tính xét tuyển thẳng), còn thí sinh được nhiều nhất 10 nguyện vọng. Với ngành Sư phạm, các trường chỉ xét thí sinh đăng ký ở nguyện vọng từ 1 đến 3. Những năm trước, Bộ không đưa ra các giới hạn trên.
Siết học bạ, các cơ sở đào tạo nói gì?
Trước những điểm mới dự kiến trong tuyển sinh ĐH năm 2026, theo báo Pháp luật TP.HCM, Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông Trường ĐH Công Thương TP.HCM, đánh giá điểm tích cực nổi bật của dự thảo là việc lần đầu quy định rõ ngưỡng điểm sàn chung đối với phương thức xét tuyển bằng học bạ THPT. Theo dự thảo, thí sinh sử dụng kết quả học tập để xét tuyển vào các ngành ĐH thông thường phải có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT đạt tối thiểu 16 điểm theo thang điểm 30. Quy định này, theo ông Sơn, giúp kiểm soát chất lượng đầu vào và khắc phục tình trạng xét tuyển học bạ quá dễ dãi như thời gian qua.
Ảnh minh họa
Đồng quan điểm,PGS.TS Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính cho rằng, cách thức này phù hợp để nâng chuẩn đầu vào. Vài năm trở lại đây, nhiều trường đại học lớn cũng không còn tuyển sinh hoàn toàn bằng học bạ mà xem như một điều kiện kết hợp.
“Chúng tôi đã bỏ việc tuyển sinh hoàn toàn bằng học bạ từ năm học 2021-2022. Thay vào đó, nhà trường sử dụng học bạ 3 năm THPT phải đạt loại giỏi, kết hợp với điểm thi THPT hoặc điểm của môn học trong học bạ (bắt buộc phải có điểm thi tốt nghiệp THPT môn Toán).
Điều này giúp việc tuyển sinh rõ ràng, có thể vẫn tuyển sinh được bằng học bạ nhưng đảm bảo chất lượng đầu vào, không phải “vơ bèo vạt tép”, PGS Đào Tùng cho biết, báo Dân Trí thông tin.
Trong khi đó, TS Lê Anh Đức, Trưởng phòng Quản lý đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU), học bạ vẫn là một trong những kết quả có tính phổ quát, ảnh hưởng đến tất cả thí sinh.
Do đó, việc loại bỏ hoàn toàn học bạ chưa phù hợp ở thời điểm này. Bộ GD&ĐT đã chọn phương án hài hòa, không loại bỏ hoàn toàn mà vẫn cho phép dùng học bạ để xét theo hình thức kết hợp.
Điểm mấu chốt Bộ GD&ĐT đã đưa ra ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào với các thí sinh xét học bạ nhưng vẫn phải đảm bảo điểm trong kỳ thi tốt nghiệp THPT phải ở tổ hợp tương ứng từ 16 điểm trở lên.
"Tôi cho rằng đây là giải pháp khả thi và phù hợp với tổng thể, cũng là phù hợp với yêu cầu chất lượng đầu vào.
Như vậy, thí sinh vẫn có quyền sử dụng học bạ, nhưng không thể bỏ được kỳ thi hoặc chểnh mảng trong kỳ thi tốt nghiệp THPT – một kỳ thi mang tính phổ quát, công bằng nhất hiện nay", TS Lê Anh Đức nói.
Cũng theo báo Pháp luật TP.HCM, ông Sơn nêu quan điểm đồng tình với các quy định liên quan đến chứng chỉ ngoại ngữ. Dự thảo nêu rõ trọng số điểm môn ngoại ngữ sau khi quy đổi từ chứng chỉ quốc tế không được vượt quá 1/3 tổng điểm xét tuyển, đồng thời yêu cầu các trường ĐH phải xây dựng bảng quy đổi với tối thiểu năm mức điểm chênh lệch. So với năm trước, khi phần lớn các trường chỉ áp dụng ba đến bốn mức quy đổi, quy định mới được đánh giá là chi tiết hơn, góp phần hạn chế sự chênh lệch quá lớn giữa các mức điểm và bảo đảm công bằng cho thí sinh.
Đáng chú ý, ông Sơn hoàn toàn ủng hộ quy định chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được sử dụng theo một trong hai cách: Quy đổi sang điểm môn tiếng Anh; dùng làm điểm thưởng hoặc điểm khuyến khích. Việc không cho phép “vừa quy đổi, vừa cộng điểm” được xem là giải pháp quan trọng nhằm chấm dứt tình trạng thí sinh được hưởng lợi hai lần từ cùng một loại chứng chỉ, như đã xảy ra ở một số cơ sở đào tạo trước đây. Theo ông, quy định này giúp xác định rõ giới hạn điểm tối đa mà thí sinh có thể đạt được từ chứng chỉ ngoại ngữ trong tổng điểm xét tuyển.
Đảm bảo công bằng
Theo báo Lao động, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng, đề xuất mới về xét học bạ, điểm cộng IELTS để đảm bảo công bằng.
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo. Ảnh: Lao động
GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết, phương thức xét kết quả học tập bậc THPT (xét học bạ) đã tồn tại hơn 10 năm qua, luôn chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển và thời gian qua phương thức xét tuyển này chủ yếu dựa trên kết quả học tập của học sinh ở lớp 12.
Điều chỉnh này nhằm đảm bảo thí sinh không lơ là học tập năm lớp 12 vì thiết kế chương trình THPT thì kiến thức lớp 12 là kiến thức nền tảng quan trọng kết nối với khối kiến thức cơ bản của các ngành đào tạo bậc đại học.
"Quy định này không chỉ giúp học sinh học tập nghiêm túc lớp 12, sẵn sàng cho kỳ thi tốt nghiệp mà còn giúp thí sinh có hành trang vững chắc khi trúng tuyển và khả năng hoàn thành tốt chương trình đào tạo bậc đại học" - ông Thảo nói.
Về mức điểm 16/30, ông Thảo cho rằng, đây là mức điểm mà phần lớn thí sinh có thái độ và trách nhiệm sẽ đạt được trong kỳ thi tốt nghiệp, bảo đảm nguồn tuyển đủ ngưỡng chất lượng cho các trường đại học tuyển sinh và xa hơn nữa là hướng tới mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực đạt chỉ số 260 sinh viên trên 1 vạn dân của một quốc gia phát triển theo lộ trình tiến tới năm 2030.
Về điều chỉnh điểm cộng IELTS, theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, trong giai đoạn hội nhập quốc tế, ngoại ngữ vẫn là một công cụ quan trọng trong học tập và mở ra cơ hội nghề nghiệp sau tốt nghiệp. Do đó, việc duy trì xét tuyển bằng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học là yêu cầu khách quan.
Dự thảo Quy chế tuyển sinh lần này điều chỉnh theo hướng khai thác được năng lực ngoại ngữ của thí sinh và bảo đảm nguyên tắc công bằng trong xét tuyển.
Dự kiến 8 điểm mới trong tuyển sinh đại học năm 2026
Những nội dung chính được điều chỉnh trong Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 bao gồm:
Thứ nhất, đối với phương thức xét tuyển bằng kết quả học tập cấp trung học phổ thông (học bạ): tổ hợp xét tuyển sử dụng điểm trung bình chung kết quả học tập của 06 học kì (lớp 10, lớp 11 và lớp 12) của tối thiểu 03 môn học, trong đó bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn, với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30. Nguồn tuyển của phương thức này là các thí sinh có tổng điểm 03 môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông tương ứng với tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi của môn Toán, Ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 16 điểm theo thang điểm 30. Quy định này không áp dụng đối với thí sinh được đặc cách hoặc được miễn thi tốt nghiệp trung học phổ thông.
Thứ hai, mỗi cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 05 phương thức tuyển sinh (bao gồm thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển với xét tuyển), không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng.
Thứ ba, điểm cộng trong xét tuyển bao gồm: điểm thưởng đối với thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia, olympic quốc tế (nhưng không dùng để xét tuyển thẳng); điểm xét thưởng đối với thí sinh có thành tích hoặc có năng khiếu đặc biệt; điểm khuyến khích đối với thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc có chứng chỉ quốc tế (nếu có), tối đa là 3 điểm theo thang điểm 30. Điểm thành phần của từng loại điểm cộng (điểm xét thưởng, điểm khuyến khích) tối đa là 1,5 điểm theo thang điểm 30.
Thứ tư, tổ hợp xét tuyển sử dụng kết quả các môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông để xét tuyển phải có ít nhất 03 môn phù hợp với đặc điểm và yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo, trong đó bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn, với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30.
Thứ năm, đối với tổ hợp xét tuyển sử dụng kết quả các môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông có sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ (áp dụng cho các trường hợp được miễn thi tốt nghiệp trung học phổ thông theo Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông hiện hành), cơ sở đào tạo được quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn ngoại ngữ theo các khoảng điểm, thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Thứ sáu, thí sinh được đăng kí tối đa 10 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo của các cơ sở đào tạo khác nhau, nhưng phải sắp xếp các nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp. Đối với các chương trình đào tạo giáo viên, chỉ xét tuyển thí sinh đăng kí ở các nguyện vọng có thứ tự từ 01 đến 03.
Thứ bảy, bổ sung đối tượng xét tuyển đại học bao gồm học sinh đang theo học bậc trung học nghề theo quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi).
Thứ tám, bổ sung điều kiện tổng điểm 03 môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông theo tổ hợp xét tuyển (hoặc sử dụng điểm thi của môn Toán, Ngữ văn và một môn thi khác) phải đạt từ 20 điểm trở lên đối với thí sinh sử dụng kết quả học tập để xét tuyển vào các ngành do các Bộ phối hợp quy định ngưỡng đầu vào.
