Từ tiên lượng nghiệt ngã tới hành trình hồi phục
Ở tuổi 60, bà Nguyễn Thị Chi Mai vẫn duy trì thói quen chơi thể thao, gặp gỡ bạn bè và tận hưởng cuộc sống cùng gia đình. Ít ai biết rằng, một thập kỷ trước, bà từng nhận tiên lượng chỉ còn sống không quá 6 tháng.

Diện mạo khỏe mạnh của bà Nguyễn Thị Chi Mai một thập kỷ sau biến cố bệnh tật. (Nguồn: Vinmec)
Năm 2012, bà được chẩn đoán ung thư nội mạc tử cung, phải phẫu thuật và xạ trị. Đến năm 2015, bệnh tái phát, khối u di căn vào mạc treo, vị trí phức tạp khiến việc phẫu thuật gặp nhiều trở ngại.
Gia đình đưa bà sang Singapore điều trị với hy vọng tìm được phác đồ hiệu quả hơn. Tuy nhiên, đợt hóa trị đầu tiên khiến bà suy kiệt, mất vị giác. Rào cản ngôn ngữ càng khiến người bệnh căng thẳng khi không thể trực tiếp trao đổi với bác sĩ.
Khi tính tiếp tục sang Nhật Bản, gia đình nhận thêm tin dữ. Sau khi xem hồ sơ bệnh án, các bác sĩ tại đây tiên lượng thời gian sống của bà không quá 6 tháng.
“Lúc ấy tôi và chồng gần như bế tắc. Sáu tháng quá ngắn để bản thân có thể kịp chuẩn bị tinh thần. Có những đêm tôi và chồng chỉ biết ôm nhau khóc rất nhiều”, bà Mai nhớ lại.
Giữa lúc tuyệt vọng, bà biết Vinmec đang tiếp nhận công nghệ miễn dịch tự thân từ Nhật Bản. Sau khi cân nhắc, gia đình quyết định hủy kế hoạch ra nước ngoài.
Tại Vinmec, bà Mai được hội đồng do Viện trưởng Viện nghiên cứu Tế bào gốc và Công nghệ gen Vinmec, GS.TS Nguyễn Thanh Liêm, ThS.BS Đoàn Trung Hiệp, ThS Bùi Việt Anh cùng các y, bác sĩ hội chẩn. Đánh giá sức khỏe bệnh nhân còn khả năng đáp ứng, hội đồng chỉ định đổi thuốc hóa trị, đồng thời áp dụng phác đồ đa mô thức: truyền hóa chất kết hợp liệu pháp tế bào miễn dịch tự thân (NK và T).
Trong hệ miễn dịch, tế bào giết tự nhiên (NK) và tế bào T giữ vai trò cốt lõi tiêu diệt tế bào đột biến. Hóa trị giúp diệt tế bào ung thư nhưng đồng thời làm suy giảm nghiêm trọng lượng bạch cầu và hệ miễn dịch. Liệu pháp tăng cường miễn dịch tự thân khắc phục lỗ hổng này bằng cách phân lập tế bào NK và T từ máu ngoại vi của bệnh nhân, đưa vào phòng lab nhân nuôi, hoạt hóa tế bào NK và T lên hàng tỷ tế bào, rồi truyền tĩnh mạch trở lại cơ thể.
Theo GS.TS Nguyễn Thanh Liêm, việc truyền tế bào miễn dịch tự thân được thực hiện song song với điều trị hóa chất, xen kẽ ngay ở khoảng nghỉ giữa các đợt truyền hóa chất và tiếp tục duy trì sau khi kết thúc hóa chất để hỗ trợ tiêu diệt tế bào ác tính còn sót lại cũng như phục hồi hệ miễn dịch.
Bà Mai tiếp nhận tổng cộng 8 đợt hóa trị, mỗi đợt cách nhau từ 3 đến 4 tuần. Việc truyền bổ sung lượng lớn tế bào NK và T vào các khoảng nghỉ giúp nồng độ bạch cầu phục hồi nhanh chóng.

ThS Bùi Việt Anh trao đổi về cơ chế nhân nuôi tế bào miễn dịch tự thân và mức độ an toàn của liệu pháp. (Nguồn: Vinmec)
ThS Bùi Việt Anh cho biết, liệu pháp này lấy chính tế bào miễn dịch của bản thân người bệnh đem nhân nuôi, hoạt hóa bên ngoài phòng lab rồi truyền trả lại cho chính họ, nên rất an toàn, giúp tiêu diệt tế bào ung thư và tăng cường sức đề kháng tự nhiên cho người bệnh. "Bệnh nhân Mai được truyền cả tế bào NK và tế bào T. Về liệu pháp tế bào miễn dịch tự thân, tỷ lệ gặp tác dụng phụ là cực kỳ thấp, dưới 0,01%”, ông nói.
Nhận định này được chứng minh qua dữ liệu lâm sàng của quá trình điều trị và bản thân bà Mai cũng cảm nhận rõ sự khác biệt so với đợt hóa trị trước đó.
"Sau các đợt truyền hóa chất xen kẽ liệu pháp tế bào miễn dịch tự thân, tôi thấy cơ thể nhẹ nhàng hơn hẳn, không còn cảm giác vật vã khổ sở như trước. Là bệnh nhân truyền 8 đợt hóa chất mà tôi không giảm kilogram nào, giữ nguyên cân nặng như lúc bắt đầu điều trị", bà Mai chia sẻ.
Sau khi kết thúc chu kỳ hóa chất vào đầu năm 2016, bà tiếp tục duy trì truyền tế bào miễn dịch với tần suất giãn dần: từ 3 tháng, 6 tháng đến 1 năm một lần và dừng lại vào năm 2021. Hiện tại, bà hoàn toàn không sử dụng thêm bất kỳ loại thuốc can thiệp nào và khối u không có dấu hiệu tái phát.
Vinmec tự chủ chuỗi công nghệ y học tái tạo
Thành quả lâm sàng của ca bệnh này là một phần trong dự án tiếp nhận chuyển giao công nghệ từ Viện Sinh học Liệu pháp Nhật Bản (BIJ) mà Vinmec khởi động từ năm 2014. Thay vì đẩy nhanh tiến độ thương mại hóa, công nghệ này được đưa vào quy trình thử nghiệm lâm sàng nghiêm ngặt kéo dài 3 năm (2015 – 2018).
Kết quả từ hai nghiên cứu đối chứng tại viện cung cấp những dữ kiện dịch tễ học quan trọng. Nhóm bệnh nhân được kết hợp truyền tế bào miễn dịch tự thân ghi nhận chất lượng sống cao hơn và thời gian sống thêm được kéo dài có ý nghĩa thống kê so với nhóm chỉ điều trị hóa chất đơn thuần.

Đội ngũ y bác sĩ đồng hành, thăm khám cho người bệnh trong quá trình điều trị tại Vinmec. (Nguồn: Vinmec)
Dựa trên các minh chứng lâm sàng này, năm 2018, Bộ Y tế chính thức nghiệm thu và cấp phép áp dụng liệu pháp tế bào miễn dịch tự thân hỗ trợ điều trị ung thư tại Vinmec.
Tính đến nay, đội ngũ chuyên môn của Vinmec đã làm chủ 100% các công đoạn nhân nuôi tế bào NK và T, loại bỏ hoàn toàn sự phụ thuộc vào phòng thí nghiệm nước ngoài. Cơ sở này đã thực hiện gần 500 lượt truyền cho khoảng 200 bệnh nhân mắc đa dạng các bệnh lý ung thư tạng đặc như ung thư phổi, gan, xương, đại tràng và nội mạc tử cung.
Từ nền tảng tự chủ công nghệ nuôi cấy tế bào miễn dịch tự thân, đơn vị này tiếp tục nâng cấp chuỗi nghiên cứu và hiện đã hoàn thành thử nghiệm lâm sàng pha 1 đối với liệu pháp tế bào T biến đổi gen (CAR-T) trong điều trị ung thư máu.
Trường hợp bà Mai cho thấy triển vọng của cách tiếp cận đa mô thức, kết hợp các phương pháp điều trị nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng sống.
Sau 10 năm kể từ ngày tưởng như cửa sống đã khép chặt, với bà Mai, thành quả quý giá nhất là được sống khỏe mạnh bên gia đình. Với Vinmec, việc làm chủ và nội địa hóa các công nghệ y học tái tạo phức tạp không chỉ giúp bệnh nhân giảm thiểu rủi ro thể chất, tháo gỡ rào cản tài chính, mà còn khẳng định năng lực xây dựng các phác đồ điều trị đa mô thức đạt chuẩn quốc tế ngay tại Việt Nam.


