Từ đầu năm đến nay, bệnh do não mô cầu ghi nhận diễn biến phức tạp với nhiều ca mắc rải rác tại các địa phương như Hà Nội, Lào Cai, Hà Tĩnh, Vĩnh Long, Lâm Đồng… Không ít trường hợp xuất hiện biến chứng nặng, thậm chí tử vong, làm dấy lên lo ngại trong cộng đồng.
Mới đây, một bé gái 11 tuổi tại Phú Quốc (An Giang) tử vong ngày 16/3, nghi do nhiễm não mô cầu. Trước đó, trẻ chỉ có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu nên gia đình chủ quan. Khi xuất hiện ban tím lan khắp người, kèm khó thở, trẻ mới được đưa đi cấp cứu. Tuy nhiên, bệnh diễn tiến quá nhanh, dù được điều trị tích cực nhưng không qua khỏi.
Trước đó, ngày 12/3, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Lâm Đồng thông tin về một học sinh 14 tuổi mắc viêm màng não do não mô cầu, với tới 69 người thuộc diện tiếp xúc gần, bao gồm cả nhân viên y tế.
Ngày 6/3, một phụ nữ 47 tuổi ở Vĩnh Long nhập viện trong tình trạng nhiễm trùng huyết nặng, huyết áp tụt, da xuất hiện ban xuất huyết hoại tử, tiên lượng nguy kịch.
Theo thống kê, năm 2025, cả nước ghi nhận gần 100 ca mắc não mô cầu, trong đó có ít nhất 3 trường hợp tử vong.
Dấu hiệu tử ban trên da của bệnh nhi mắc não mô cầu. Ảnh: Meningitis Now
BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể gây tử vong chỉ trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát. Trước nguy cơ số ca mắc gia tăng, nhu cầu phòng bệnh chủ động đang được người dân đặc biệt quan tâm.
Theo các chuyên gia, vi khuẩn não mô cầu có thể gây hai thể bệnh chính là viêm màng não và nhiễm trùng huyết tối cấp, trong đó thể nhiễm trùng huyết có thể khiến bệnh nhân tử vong chỉ sau 6-8h nếu không được xử trí kịp thời.
Dấu hiệu ban đầu dễ bỏ qua
Đáng lo ngại, triệu chứng ban đầu của bệnh khá giống cảm cúm thông thường, khiến nhiều người chủ quan: 4-12h đầu: sốt, đau họng, mệt mỏi; 12-15h: xuất hiện đau đầu, cứng gáy, buồn nôn, sợ ánh sáng, có thể nổi ban; 15-24h: lú lẫn, co giật, hôn mê, nguy cơ tử vong cao.
“Một dấu hiệu điển hình là tử ban trên da các nốt ban tím không biến mất khi ấn bằng vật trong suốt. Đây là dấu hiệu cảnh báo bệnh đã tiến triển nặng, có nguy cơ nhiễm trùng huyết và suy đa tạng.
Ngay cả khi được điều trị tích cực, vẫn có khoảng 10–20% bệnh nhân tử vong; nếu không điều trị, tỷ lệ này có thể lên đến 50%. Khoảng 20% người sống sót phải đối mặt với di chứng nặng nề như cắt cụt chi, suy thận, động kinh, giảm thính lực, rối loạn thần kinh…”, BS Chính chỉ ra.
Não mô cầu lây qua đường hô hấp, thông qua giọt bắn từ người bệnh hoặc người lành mang trùng. Đáng chú ý, trong cộng đồng có khoảng 10–20% người mang vi khuẩn nhưng không có biểu hiện bệnh; con số này có thể tăng tới 50% trong các đợt dịch.
Chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động phòng bệnh để tránh hậu quả đáng tiếc
Vi khuẩn cũng có thể tồn tại trên bề mặt vật dụng như tay nắm cửa, bàn ghế trong 1-2h, làm tăng nguy cơ lây nhiễm khi tiếp xúc gián tiếp.
Thanh thiếu niên là nhóm có nguy cơ cao do thường sinh hoạt trong môi trường đông người như trường học, ký túc xá. Một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mang vi khuẩn ở độ tuổi 19 có thể lên tới gần 24%.
Chuyên gia khuyến cáo, bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng nguy cơ cao nhất thuộc về trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt dưới 1 tuổi; Thanh thiếu niên từ 15-24 tuổi; Người sống trong môi trường tập thể đông đúc; Người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền
Hiện nay, Việt Nam đã có đầy đủ vaccine phòng các nhóm huyết thanh não mô cầu phổ biến và nguy hiểm gồm A, B, C, Y, W. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiêm chủng là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh và kiểm soát dịch.
Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần duy trì các biện pháp phòng bệnh như: Rửa tay thường xuyên; Đeo khẩu trang nơi đông người; Hạn chế dùng chung vật dụng cá nhân; Tăng cường dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý.
