Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố 14 bị can trong vụ án xảy ra tại tỉnh Đồng Nai, Công ty CP Free Land và các đơn vị liên quan. Trong số này có nhiều cựu lãnh đạo UBND tỉnh Đồng Nai cùng cán bộ các sở, ngành.
Ông Đinh Quốc Thái (67 tuổi), cựu Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, bị đề nghị truy tố về tội "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí".
Theo kết luận điều tra, trong quá trình triển khai dự án khu dân cư rộng khoảng 125ha tại huyện Nhơn Trạch, ông Thái đã có những chỉ đạo, tác động đến cấp dưới nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp của Vũ Minh Lý được lựa chọn làm chủ đầu tư mà không thực hiện đấu thầu theo quy định.
Những chỉ đạo của cựu Chủ tịch tỉnh tại dự án 125ha
Tài liệu điều tra thể hiện, năm 2012, UBND tỉnh Đồng Nai có chủ trương nghiên cứu việc sử dụng quỹ đất khoảng 125ha tại xã Long Tân, huyện Nhơn Trạch để tạo nguồn vốn phục vụ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án đường Vành đai 3. Nắm được chủ trương này, Vũ Minh Lý cùng một số cá nhân thống nhất thành lập Liên danh Cửu Long - Hamico, với mục đích xin thực hiện dự án khu dân cư trên khu đất nói trên.
Do có mối quan hệ quen biết với ông Đinh Quốc Thái, khi đó giữ chức Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, Lý đã trực tiếp gặp và đề xuất để liên danh được triển khai dự án. Đề nghị này được ông Thái đồng ý.
Cơ quan điều tra xác định, sau cuộc gặp, ông Thái đã chỉ đạo bà Phan Thị Mỹ Thanh, thời điểm đó là Phó Chủ tịch UBND tỉnh, tạo điều kiện cho Liên danh Cửu Long - Hamico thực hiện dự án. Ông Võ Thanh Nhuận, cán bộ Văn phòng UBND tỉnh, cũng được yêu cầu hỗ trợ Lý hoàn thiện các thủ tục liên quan.
Cựu Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Đinh Quốc Thái (Ảnh: Đ.N.).
Tháng 8/2014, mặc dù việc chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa chưa được Thủ tướng Chính phủ cho ý kiến, nhưng sau khi Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai chấp thuận, các cán bộ liên quan vẫn tham mưu để bà Thanh ký văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư cho liên danh.
Theo cơ quan điều tra, văn bản này thực chất là việc chỉ định nhà đầu tư thực hiện dự án, bỏ qua quy trình đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư theo quy định pháp luật. Đến tháng 10/2015, ông Trần Văn Vĩnh được phân công phụ trách lĩnh vực đầu tư thay bà Phan Thị Mỹ Thanh. Kết luận điều tra cho rằng ông Thái tiếp tục yêu cầu ông Vĩnh đẩy nhanh việc giải quyết hồ sơ, thủ tục liên quan dự án.
Khi Sở Kế hoạch và Đầu tư, do ông Cao Tiến Dũng làm Giám đốc, có văn bản tham mưu chấp thuận cho Công ty CP Ngũ Long Tân thay thế liên danh làm chủ đầu tư, ông Thái đã yêu cầu ông Vĩnh sớm ký văn bản giải quyết.
Ngày 12/11/2015, ông Vĩnh ký các văn bản thu hồi quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư đối với Liên danh Cửu Long - Hamico, đồng thời chấp thuận cho Công ty CP Ngũ Long Tân tiếp nhận dự án. Trước thời điểm các văn bản được ban hành, ông Thái đã ghi bút phê "Đồng ý" trên hồ sơ do Sở Kế hoạch và Đầu tư trình.
Tháng 12/2016, Vũ Minh Lý đổi tên Công ty CP Ngũ Long Tân thành Công ty CP Free Land, sau đó tiếp tục đề nghị UBND tỉnh Đồng Nai chấp thuận cho doanh nghiệp thực hiện dự án. Ngày 24/1/2017, ông Trần Văn Vĩnh ký văn bản gửi Bộ Xây dựng đề nghị thẩm định, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư dự án.
Đến ngày 22/6/2017, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định chấp thuận chủ trương thực hiện dự án. Tuy nhiên, quyết định này không xác định doanh nghiệp cụ thể nào là chủ đầu tư. Theo kết luận điều tra, sau đó, ông Thái tiếp tục thúc giục ông Vĩnh triển khai nhanh các bước tiếp theo.
Đáng chú ý, khi các cơ quan chuyên môn trình ký quyết định phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 năm 2017 và quyết định điều chỉnh quy hoạch năm 2019, ông Thái được xác định đã nhiều lần nói với ông Vĩnh: "Chú ký đi, quy hoạch 1/500 chỉ để người ta làm thủ tục. Chú ký đi, tôi chịu trách nhiệm".
Sau đó, các thủ tục triển khai dự án tiếp tục được thực hiện, với Công ty CP Free Land là doanh nghiệp được xác định làm chủ đầu tư. Cơ quan điều tra kết luận việc Vũ Minh Lý đề nghị và được các lãnh đạo tỉnh Đồng Nai ký những văn bản chỉ định doanh nghiệp thực hiện dự án mà không tổ chức đấu thầu là không đúng quy định pháp luật.
Chuyển gần 8.400m2 đất nhà ở xã hội thành chung cư thương mại
Một nội dung khác được làm rõ trong kết luận điều tra là việc chuyển đổi mục đích sử dụng gần 8.400m2 đất tại dự án từ xây dựng chung cư nhà ở xã hội sang chung cư thương mại, nhưng nghĩa vụ tài chính phát sinh chưa được xác định trong nhiều năm.
Theo tài liệu điều tra, ngày 6/9/2018, UBND tỉnh Đồng Nai ban hành quyết định giao đất đợt 1 cho Công ty CP Free Land với tổng diện tích gần 140.700m2. Trong đó, hơn 62.500m2 được xác định là đất ở, gần 8.400m2 dành để xây dựng nhà ở xã hội, phần còn lại phục vụ các hạng mục giao thông, cây xanh và công trình khác. Ngày 7/4/2020, UBND tỉnh Đồng Nai ban hành quyết định sửa đổi nội dung giao đất, cho phép chuyển gần 8.400m2 đất xây dựng chung cư nhà ở xã hội sang đất xây dựng chung cư thương mại.
Việc thay đổi mục đích sử dụng đất kéo theo yêu cầu phải xác định lại giá đất để tính số tiền sử dụng đất mà Công ty Free Land có trách nhiệm nộp ngân sách. Tuy nhiên, công việc này liên tục bị kéo dài do các đơn vị tư vấn được lựa chọn đều không hoàn thành nhiệm vụ.
Cụ thể, tháng 8/2020, Sở Tài nguyên và Môi trường ký hợp đồng với Công ty CP Thẩm định giá và Tư vấn đầu tư xây dựng Thế Hệ Mới để thực hiện việc xác định giá đất. Đến tháng 6/2022, doanh nghiệp bị Bộ Tài chính rút giấy phép hoạt động nên không thể tiếp tục công việc.
Cựu Phó Chủ tịch UBND Đồng Nai Trần Văn Vĩnh (Ảnh: P.T.).
Tháng 10/2022, Công ty CP Thẩm định giá Sen Việt được lựa chọn thay thế. Tuy nhiên, đến ngày 15/5/2023, doanh nghiệp này có văn bản từ chối tiếp tục thực hiện hợp đồng. Sau đó, tháng 9/2023, cơ quan chức năng tiếp tục ký hợp đồng với Công ty CP Thẩm định giá và Dịch vụ tài sản Toàn Cầu. Dù vậy, việc xác định giá đất vẫn không có kết quả và hợp đồng được thanh lý vào ngày 15/10/2024.
Như vậy, trong khoảng thời gian từ tháng 8/2020 đến tháng 7/2025, ba doanh nghiệp lần lượt được thuê tư vấn xác định giá đất nhưng đều không hoàn thành. Tại thời điểm vụ án được khởi tố vào tháng 7/2025, nghĩa vụ tài chính đối với phần đất chuyển đổi từ nhà ở xã hội sang chung cư thương mại vẫn chưa được xác định xong, dù đã hơn 5 năm kể từ khi quyết định chuyển đổi được ban hành.
Kiến nghị truy thu hơn 48 tỷ đồng từ nguồn tiền khắc phục hậu quả
Trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng đã tiến hành định giá lại diện tích đất được chuyển đổi mục đích sử dụng tại dự án. Căn cứ kết luận định giá tài sản số 01/KL-HĐĐGTS ngày 5/8/2026 của Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự và kết quả xác định của cơ quan thuế, đơn giá đối với gần 8.400m2 đất được xác định ở mức gần 5,8 triệu đồng/m2.
Từ kết quả này, số tiền sử dụng đất Công ty Free Land phải nộp vào ngân sách Nhà nước đối với phần diện tích chuyển đổi là hơn 48 tỷ đồng.
Theo kết luận điều tra, Vũ Minh Lý, cựu Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP Free Land, đề nghị sử dụng khoản tiền đã nộp để khắc phục hậu quả vụ án, gồm 753.300 USD và hơn 299 tỷ đồng, nhằm thực hiện nghĩa vụ tài chính phát sinh từ phần đất nói trên.
Trên cơ sở đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an kiến nghị cơ quan có thẩm quyền tại Đồng Nai thực hiện truy thu hơn 48 tỷ đồng tiền sử dụng đất từ nguồn tiền Vũ Minh Lý đã nộp khắc phục hậu quả trong quá trình giải quyết vụ án. Đồng thời, cơ quan điều tra đề nghị tiếp tục rà soát, xác định đầy đủ số tiền sử dụng đất Công ty Free Land phải nộp đối với các đợt giao đất thứ 4 và thứ 5, bảo đảm đúng quy định pháp luật.
Đối với những sai phạm đã được làm rõ, kết luận điều tra xác định việc lựa chọn chủ đầu tư không qua đấu thầu, giao đất không thông qua đấu giá và xác định tiền sử dụng đất không đúng quy định tại ba đợt giao đất trước đó đã gây thất thoát hơn 117 tỷ đồng. Cùng với khoản tiền trốn thuế hơn 14 tỷ đồng, tổng thiệt hại trong vụ án được xác định là hơn 131 tỷ đồng.
Riêng khoản hơn 48 tỷ đồng phát sinh từ việc chuyển đất xây dựng nhà ở xã hội sang chung cư thương mại được xác định là nghĩa vụ tài chính phải truy thu, không tính cộng vào tổng thiệt hại hơn 131 tỷ đồng của vụ án. Kết thúc điều tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đề nghị truy tố Vũ Minh Lý cùng 13 bị can khác về các tội "Đưa hối lộ", "Nhận hối lộ", "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" và "Trốn thuế".
