Điểm đặc biệt là ngày 5/9 năm nay, lễ khai giảng trên toàn quốc được tổ chức cùng thời điểm với lễ khánh thành, đưa vào sử dụng một số trường nội trú liên cấp vùng biên đủ điều kiện.
Theo kế hoạch của Bộ GD&ĐT, lễ khai giảng chung diễn ra từ 7h30 đến 8h30 ngày 5/9, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, điểm cầu trung tâm đặt tại Trường Phổ thông nội trú Mường Khương, tỉnh Lào Cai.
Báo Dân trí cho hay, sau chỉ 9 tháng kể từ khi đồng loạt khởi công ngày 9/11/2025, 108 trường thuộc giai đoạn 1 tại 19 tỉnh, thành phố sẽ được đưa vào sử dụng trong năm học 2026-2027. Cùng lúc, giai đoạn 2 với 121 trường tại 17 tỉnh, thành vùng biên đang được triển khai, mục tiêu hoàn thành trước ngày 30/8/2027 để phục vụ năm học 2027-2028.
Những ngôi trường này không chỉ mang ý nghĩa về giáo dục mà còn thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với trẻ em và đồng bào ở những địa bàn còn nhiều khó khăn. Từ đó, tạo điều kiện để các em học tập, ăn ở, sinh hoạt trong một môi trường giáo dục được đầu tư bài bản hơn, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục ở những địa bàn khó khăn nhất.
Không gian check in trong ngày khai giảng của học sinh Trường Tiểu học và THCS Victoria 3 Thăng Long (Hà Nội). Ảnh: Tường Vân
Những dấu ấn chưa từng có của giáo dục Việt Nam
Vẫn theo Dân trí, một trong những thay đổi lớn nhất diễn ngay đầu năm học là chủ trương sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục trên cả nước.
Theo Bộ GD&ĐT, sau sắp xếp, số cơ sở giáo dục dự kiến giảm từ 37.515 xuống còn 18.575, tương ứng giảm 50,5%. Việc này đồng thời dự kiến giảm 32.625 hiệu trưởng, hiệu phó và 11.041 nhân viên trường học. Những cán bộ quản lý được tạo điều kiện chuyển sang trực tiếp giảng dạy, giúp giảm tình trạng thiếu hụt giáo viên đang diễn ra hiện nay.
Đây là một cuộc tái cấu trúc rất lớn về tổ chức, gắn với yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tinh gọn bộ máy.
Một thay đổi lớn khác bắt đầu tác động trực tiếp đến đội ngũ là Luật Nhà giáo có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.
Luật gồm 9 chương, 42 điều, lần đầu tiên xây dựng một khung pháp lý riêng, toàn diện cho đội ngũ nhà giáo; đồng thời khẳng định vị thế, bảo vệ danh dự, uy tín và quyền lợi nghề nghiệp của nhà giáo. Trong đó, cũng lần đầu tiên luật hóa rõ nguyên tắc lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp.
Cùng với đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 182/2026 quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với nhà giáo trong các cơ sở giáo dục công lập. Theo đó, mức phụ cấp dao động từ 25% đến 80%. Như giáo viên mầm non, tiểu học được hưởng 45%; giáo viên THCS, THPT hưởng 40%; một số nhóm nhà giáo làm việc tại vùng, cơ sở giáo dục đặc thù được hưởng mức cao hơn.
Năm học 2026-2027 cũng đánh dấu lần đầu cả nước sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa theo chủ trương mới, với bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” được lựa chọn sử dụng thống nhất toàn quốc.
Đây là thay đổi lớn sau nhiều năm thực hiện mô hình nhiều bộ sách giáo khoa.
Nhưng thay đổi không dừng ở việc “dùng chung một bộ sách”. Chính phủ đã ban hành Nghị định 271/2026/NĐ-CP về chính sách miễn phí sách giáo khoa. Theo đó, Nhà nước đầu tư sách trang bị cho thư viện trường học để học sinh mượn – trả và tái sử dụng nhiều lần, thay vì mỗi năm phải mua mới cho từng học sinh. Mỗi học sinh được mượn một bộ đầy đủ các môn học, hoạt động giáo dục tương ứng với chương trình.
Chính sách miễn phí sách giáo khoa trên phạm vi toàn quốc được thực hiện từ năm học 2029-2030; những địa phương có khả năng cân đối ngân sách được khuyến khích triển khai sớm hơn. Như thành phố Huế là một trong những địa phương đã quyết định cấp miễn phí toàn bộ SGK và tài liệu giáo dục địa phương cho học sinh từ năm học 2026-2027, với kinh phí dự kiến khoảng 52,8 tỷ đồng.
Một dấu mốc rất khác của năm học 2026-2027 là trí tuệ nhân tạo (AI) bắt đầu được đưa vào giáo dục phổ thông theo một khung nội dung chính thức.
Ngày 20/8, Bộ GD&ĐT ban hành khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông và hướng dẫn triển khai. Đây là bước cụ thể hóa Nghị quyết 71-NQ/TW, sau quá trình thí điểm nội dung giáo dục AI.
Ảnh minh họa: Báo Hải Phòng.
Điều này cho thấy trường học đang phải thay đổi trước một thế giới mà AI đã trở thành một công cụ làm việc phổ biến.
Học sinh không chỉ cần biết sử dụng công nghệ mà phải từng bước hình thành năng lực số, hiểu AI, biết sử dụng AI phù hợp và có trách nhiệm. Giáo viên cũng phải được bồi dưỡng để thích ứng với phương thức dạy học mới.
Đáng chú ý, hướng dẫn năm học mới yêu cầu các hoạt động STEM, nghiên cứu khoa học, kỹ thuật không được tổ chức theo phong trào, nặng về sản phẩm trình diễn hoặc làm phát sinh chi phí không cần thiết.
Đây là một thay đổi về tư duy: không chạy theo hình thức “có STEM”, “có AI”, mà phải hướng tới năng lực thật của người học.
Năm học của sự đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ
Năm học 2026-2027 là năm thứ hai triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Ngay sau lễ khai giảng, các trường sẽ bắt đầu kế hoạch giảng dạy, tập trung thực hiện các nhiệm vụ, mục tiêu đề ra, hướng tới những chuyển biến rõ nét về chất lượng giáo dục.
Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, việc trước tiên là thực hiện một chương trình và một bộ sách giáo khoa thống nhất trong toàn quốc. Cùng với đó, những cơ chế chính sách đối với đội ngũ nhà giáo sẽ tiếp tục được triển khai tạo động lực quan trọng cho đội ngũ nhà giáo.
Đối với học sinh, sự quan tâm đầu tư của Nhà nước và các địa phương thể hiện rõ qua nhiều chính sách như miễn học phí, hỗ trợ ăn trưa, dạy học 2 buổi/ngày, đặc biệt một số địa phương đã đi trước trong việc miễn phí sách giáo khoa cho học sinh.
Năm nay, 108 trường học biên giới sẽ được đưa vào sử dụng - đây là sự khác biệt hoàn toàn so với những năm trước.
Đối với sinh viên đại học, năm nay có một sự chuyển biến rất mạnh đối với các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Sẽ có khoảng trên 40.000 sinh viên được hưởng chế độ học bổng, hỗ trợ tài chính.
Tư lệnh ngành giáo dục khẳng định: “Sự quyết tâm, nỗ lực của toàn ngành thể hiện ngay trong chủ đề năm học mới là: Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ, kết quả thực chất. Tôi tin tưởng rằng đội ngũ nhà giáo sẽ làm hết mình để chuyển hóa những chính sách, những cơ chế thành kết quả cụ thể, thực chất”.
