Tỉ lệ tốt nghiệp thấp ở khối ngành kỹ thuật
Báo Pháp luật TP.HCM dẫn thông tin, theo số liệu công khai được công bố năm 2025, tỉ lệ này năm 2024 tại nhiều trường Đại học hiện chưa đạt như kỳ vọng, đặc biệt ở các ngành thuộc khối kỹ thuật – công nghệ thấp hơn đáng kể so với các khối ngành khác.
Cụ thể, tỉ lệ này tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM đạt 41,14%, tăng 10% so với mức hơn 31% ở năm 2023. Còn tại Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM), tỉ lệ này chỉ đạt 36,6%, thấp hơn cả tỉ lệ tối thiểu theo quy định phải đạt của Bộ GD&ĐT.
Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM tỉ lệ này khoảng 40%, Trường Đại học Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia TP.HCM) đạt 57,6%.
Ở khối kinh doanh – quản lý, tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp đúng hạn có xu hướng cao hơn, khoảng 70–80%, chẳng hạn Đại học Kinh tế TP.HCM 74,6%, Trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội 68,9%.
Đáng chú ý, khối khoa học sức khỏe có tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp đúng hạn cao nhất, từ 80–90%. Đơn cử, Trường Đại học Y Phạm Ngọc Thạch 89,4%, Trường Đại học Y Dược TP.HCM 80,8%. Kết quả này cho thấy sự khác biệt rõ trong khả năng hoàn thành chương trình giữa các lĩnh vực đào tạo.
Ở khối kinh doanh – quản lý, tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp đúng hạn khoảng 70–80%. Ảnh minh họa
Lý giải về số thống kê này, đại diện cán bộ phụ trách đào tạo tại một trường Đại học ở TP.HCM cho rằng, thực tế hiện nay, ở khối ngành công nghệ kỹ thuật, áp lực học rất lớn, chỉ khoảng 30-40% sinh viên tốt nghiệp đúng hạn. Những em tốt nghiệp đúng hạn đa số là khá giỏi trở lên.
Số còn lại là những em chưa đạt hoặc tiếp tục học cải thiện để có kết quả tốt nghiệp như mong muốn. Bởi chương trình đào tạo hiện nay thực hiện theo hệ tín chỉ nên cách đánh giá kết quả có lợi cho người học hơn. Theo quy định, sinh viên được chọn học cải thiện học phần để đạt được kết quả như mong muốn vì em nào cũng muốn ra trường có bằng cấp tốt để thuận lợi hơn trong tìm kiếm việc làm.
Rào cản từ ngoại ngữ, xu hướng "đi làm sớm"
TheoVnExpress, từ báo cáo của Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (Đại học Quốc gia TP.HCM) mới đây, Đại học Quốc gia TP.HCM đã tiến hành phân tích toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ tốt nghiệp của sinh viên.
Đầu tiên là rào cản ngoại ngữ (phổ biến B1-B2). Theo phân tích của Trung tâm Khảo thí và Đánh giá Chất lượng đào tạo, Đại học Quốc gia TP.HCM, khoảng 35-54% sinh viên tốt nghiệp muộn vì chưa đạt chuẩn tiếng Anh đầu ra.
Ở Hà Nội, PGS Lê Xuân Thành, Trưởng phòng Công tác sinh viên, trường Đại học Mỏ - Địa chất, cho biết gần 10 trường kỹ thuật, từng khảo sát về tỷ lệ này. Kết quả tương tự - khoảng 40% nhóm chậm hoàn thành chương trình vướng chuẩn ngoại ngữ, tin học.
Lý do thứ hai là nhiều sinh viên đi làm sớm, chểnh mảng học hành. GS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, lo ngại khi thấy nhiều sinh viên "say sưa" tham gia thị trường lao động từ năm thứ hai. Có thu nhập sớm khiến các em lơ là việc học, không ưu tiên các mục tiêu dài hạn.
Trong khi đó, việc đào tạo theo tín chỉ cho phép người học kéo dài thời gian 1,5-2 lần so với chương trình chuẩn, theo ông Thành. Ví dụ, với chương trình đào tạo 4-5 năm, sinh viên có thể hoàn thành trong 6,5-7,5 năm.
Ngoài lý do khó khăn kinh tế khiến sinh viên đi làm sớm, PGS.TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo, trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP HCM, còn thấy nguyên nhân là quy trình tuyển dụng của nhiều doanh nghiệp cởi mở.
"Nhiều em năm thứ ba đã đi làm và ưu tiên công việc, thu nhập, có khi chỉ còn thiếu 1-2 môn để tốt nghiệp nhưng không mặn mà vì doanh nghiệp không quá coi trọng bằng cấp", ông Thắng nói.
GS Chử Đức Trình cũng chỉ ra tình trạng sinh viên có phương pháp học tập chưa tốt, vẫn quen cách học từ phổ thông là thầy dạy gì ghi chép vậy, tinh thần tự học chưa cao. Trong khi, các ngành khối công nghệ, kỹ thuật có một số môn học liên quan đến Toán, Vật lý hay Lập trình - được đánh giá là khó.
Trong khảo sát, Đại học Quốc gia TP.HCM cũng nhận thấy phương thức đánh giá ở các ngành kỹ thuật đặc thù nhìn chung khắt khe.
Sinh viên Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM) vui mừng trong ngày tốt nghiệp. Ảnh: BKU
Một số lý do khác ảnh hưởng đến tiến độ học tập của sinh viên là khả năng tài chính hay năng lực học tập. Dẫn khảo sát ở trên, ông Thành cho hay, có khoảng 3% trong nhóm tốt nghiệp chậm do tham gia nghĩa vụ quân sự; gia đình gặp biến cố dẫn đến không đủ khả năng chi trả học phí; khoảng 8-10% không đủ năng lực để theo kịp tiến trình đào tạo.
Việc sinh viên tốt nghiệp muộn để lại nhiều hệ lụy. Với nhà trường, ông Lê Xuân Thành cho biết nó ảnh hưởng đến chỉ tiêu tuyển sinh các năm sau, do số ra trường muộn càng nhiều thì càng lấp đầy quy mô đào tạo cho phép.
Việc này cũng làm giảm nguồn cung nhân lực chất lượng cao, có đầy đủ kỹ năng và bằng cấp cho thị trường lao động.
Về phía sinh viên, ông Chử Đức Trình nói ra trường muộn khiến các sinh viên phải đóng góp thêm một khoản kinh phí rất lớn để hoàn thành chương trình, đồng thời tạo "tâm lý thả trôi, văn hóa trì trệ".
Ra trường muộn cao không đồng nghĩa tất cả không đạt yêu cầu
Một số chuyên gia nhìn nhận ở tình trạng tốt nghiệp chậm không phải hoàn toàn là "màu xám".
Theo lãnh đạo một đại học ở Hà Nội, tỷ lệ sinh viên ra trường muộn cao không đồng nghĩa tất cả không đạt yêu cầu. Khảo sát của trường này cho thấy có những em sau thời gian thực tập nhận được lời đề nghị công việc hoặc gặp dự án tốt nên chủ động lùi kế hoạch học tập để tập trung cho công việc và quay lại hoàn thành chương trình sau.
"Việc này giúp các em có cơ hội tốt để phát triển nghề nghiệp", ông nói.
Ông Lê Xuân Thành đồng tình, cho rằng nhóm chủ động giãn tiến độ học tập có thêm thời gian để học một số kỹ năng mềm, ngoại ngữ, tham gia thực hành, thực tập để chuẩn bị cho quá trình làm việc sau tốt nghiệp.
Nguyễn Huy Hoàng, sinh viên ngành Công nghệ thông tin, thuộc diện này. Hoàng cho biết đáng lẽ nhận bằng vào tháng 7/2025 nhưng bị chậm do bỏ lỡ buổi thi một môn. Dù vậy, nam sinh không bị ảnh hưởng vì công ty cho nộp bằng sau.
Dù thế nào, các chuyên gia đều cho rằng cần giảm tỷ lệ sinh viên ra trường muộn, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo.
