Cậu bé được nhận nuôi và khát vọng khác biệt
Steve Jobs sinh năm 1955 tại San Francisco, có bố là ông Abdulfattah Jandali, người gốc Syria theo đạo Hồi, còn người mẹ Joanne Schieble, thuộc một gia đình Công giáo người Mỹ gốc Thụy Sĩ - Đức. Khi hai người yêu nhau, cha của bà Joanne đã kịch liệt phản đối mối quan hệ này vì định kiến đối với đức tin Hồi giáo của ông Jandali.
Do không thể kết hôn vào thời điểm đó, khi mang thai, bà Joanne buộc phải bí mật sắp xếp một cuộc nhận nuôi kín. Bà một mình đến San Francisco để sinh con và trao em bé cho cặp vợ chồng Paul và Clara Jobs. Steve Jobs lớn lên tại Mountain View của bang California, nơi sau này trở thành Thung lũng Silicon nổi tiếng ở Mỹ.
Paul Jobs là một thợ cơ khí lành nghề, đã dạy cho con cách làm việc với những thiết bị điện tử. Điều này đã khơi dậy niềm đam mê trọn đời của Steve Jobs với công nghệ.
Trong những năm tháng đi học, Steve Jobs là một học sinh thông minh nhưng nổi loạn, thường xuyên cảm thấy chán nản với nền giáo dục truyền thống.
Sau khi bỏ Đại học Reed năm 1972, ông đã đến Ấn Độ để tìm kiếm sự giác ngộ về tinh thần. Ông cùng bạn học Daniel Kottke mong muốn gặp Neem Karoli Baba, đạo sư nổi tiếng của Ấn Độ, được nhiều người kính trọng nhờ những triết lý về sự giản dị và nhận thức bản thân. Tuy nhiên, khi Jobs đến nơi, đạo sư này đã qua đời.
Dù vậy, Jobs vẫn ở lại Ấn Độ nhiều tháng, sống trong các tu viện và trải nghiệm lối sống hoàn toàn khác. Ông đặc biệt ấn tượng với sự giản đơn trong cách thực hành tâm linh ở đây, nơi người ta tin rằng càng ít đôi khi lại càng mang lại nhiều giá trị.
Steve Jobs (trái) khi còn trẻ. (Ảnh: CNBC)
Sau khi trở về Mỹ, ông làm việc tại Atari, nơi ông được tiếp cận với khái niệm máy tính cá nhân thông qua người bạn và cũng là người đồng sáng lập Apple trong tương lai Steve Wozniak.
Kỹ sư tài năng Wozniak đã tạo ra một chiếc máy tính đơn giản với chi phí thấp. Jobs đã nhìn thấy tiềm năng thương mại hóa sáng chế của Wozniak, xem đây không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn là thiết bị cá nhân có thể thay đổi cách con người tương tác với công nghệ.
Năm 1976, ở tuổi 21, Steve Jobs cùng người bạn Steve Wozniak thành lập Apple trong gara của gia đình. Ít ai dám tin "công ty gia đình" có cơ hội vươn lên thành một trong những thương hiệu giá trị nhất hành tinh.
Apple khởi đầu bằng những chiếc máy tính cá nhân được lắp ráp thủ công. Thành công của Apple II (máy tính bàn) đưa công ty trở thành hiện tượng trong ngành công nghệ non trẻ lúc bấy giờ. Vài năm sau, Apple niêm yết trên sàn chứng khoán và hô biến nhiều nhân viên trẻ tuổi thành triệu phú, trong đó có Steve Jobs.
Steve Jobs đối diện cú sốc lớn
Cú sốc mất việc ở tuổi 30 trở thành bàn đạp để Steve Jobs làm lại. (Ảnh: X)
Năm 1985, sau những bất đồng trong chiến lược phát triển, ông bị loại khỏi chính công ty mình sáng lập. Đây được xem là một trong những cú sốc lớn nhất trong lịch sử giới công nghệ.
Trong nhiều cuộc phỏng vấn sau này, Steve Jobs thừa nhận thất bại và mất phương hướng. Thế nhưng thay vì từ bỏ, ông bắt đầu lại từ đầu.
Steve Jobs thành lập công ty NeXT, chuyên phát triển máy tính và phần mềm. Đồng thời, ông đầu tư vào Pixar, hãng hoạt hình khi ấy xa lạ với công chúng. Quyết định này sau đó mang lại thành công ngoài mong đợi.
Năm 1995, Toy Story ra mắt và trở thành bộ phim hoạt hình dài đầu tiên trên thế giới được thực hiện hoàn toàn bằng công nghệ đồ họa máy tính. Thành công của tác phẩm đưa Pixar trở thành tên tuổi lớn của Hollywood, mở ra một cuộc cách mạng cho ngành công nghiệp hoạt hình toàn cầu.
Trong khi đó, Apple lại rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng. Doanh số sụt giảm, sản phẩm thiếu sức cạnh tranh, công ty đứng trước nguy cơ phá sản.
Năm 1997, Steve Jobs trở lại Apple trong vai trò lãnh đạo. Sự trở lại tạo nên một trong những màn hồi sinh ngoạn mục nhất lịch sử doanh nghiệp. Ông cắt giảm hàng loạt dự án không hiệu quả, tập trung nguồn lực cho sản phẩm chiến lược và xây dựng lại triết lý phát triển của Apple. Kết quả là loạt sản phẩm mang tính biểu tượng ra đời.
Năm 1998, iMac xuất hiện với thiết kế hoàn toàn khác biệt so với phần còn lại của thị trường. Năm 2001, Apple giới thiệu iPod và nền tảng iTunes, góp phần thay đổi cách con người nghe nhạc.
Năm 2007, Steve Jobs bước lên sân khấu tại San Francisco và giới thiệu chiếc iPhone đầu tiên. Sự kiện này sau đó được xem là một trong những khoảnh khắc quan trọng nhất lịch sử công nghệ hiện đại.
Trước iPhone, điện thoại chủ yếu phục vụ việc gọi điện và nhắn tin. Sau iPhone, điện thoại thông minh trở thành trung tâm của đời sống số. Con người đọc tin tức, chụp ảnh, xem phim, mua sắm, thanh toán, làm việc và kết nối với nhau thông qua một thiết bị nhỏ nằm trong túi áo.
Điều đáng chú ý là Steve Jobs không phải người phát minh ra điện thoại thông minh. Ông cũng không phải người đầu tiên tạo ra máy nghe nhạc kỹ thuật số hay máy tính bảng. Điểm khác biệt của ông nằm ở khả năng nhìn thấy nhu cầu trước khi thị trường nhận ra điều đó.
Nhiều chuyên gia cho rằng Steve Jobs là người hiểu công nghệ, nhưng còn hiểu con người hơn. Ông vừa đặt câu hỏi sản phẩm có thể làm được gì, mà còn quan tâm người dùng sẽ cảm thấy thế nào khi sử dụng nó. Triết lý giúp Apple trở thành một trong những thương hiệu có sức ảnh hưởng mạnh mẽ nhất thế giới.
Giới công nghệ chấn động
Khi Steve Jobs qua đời vào tháng 10/2011 ở tuổi 56 sau thời gian dài chống chọi với bệnh ung thư tuyến tụy, giới công nghệ chấn động.
Hàng triệu người dùng Apple trên khắp thế giới gửi lời tri ân đến người đàn ông được xem là linh hồn của công ty. Theo nhiều thống kê quốc tế, giá trị tài sản cá nhân của Steve Jobs khi qua đời vào khoảng hơn 10 tỷ USD. Tuy nhiên, di sản lớn nhất của ông không nằm ở những con số.
Ngày nay, Apple là doanh nghiệp có giá trị vốn hóa thuộc nhóm cao nhất thế giới, nhiều thời điểm vượt mốc 3.000 tỷ USD. Hàng tỷ thiết bị Apple đang được sử dụng trên toàn cầu. Từ một gara nhỏ ở California, Steve Jobs đã góp phần xây dựng nên một đế chế công nghệ có sức ảnh hưởng đến cuộc sống của hàng tỷ người.
Steve Jobs cầm mẫu MacBook Air mới của Apple tại triển lãm Macworld ở San Francisco ngày 15/1/2008. (Ảnh: Reuters)
Biểu tượng truyền cảm hứng
Không chỉ để lại di sản Apple để đời, hành trình vươn lên thành thương hiệu "Steve Jobs" nổi tiếng toàn cầu trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ ở giới công nghệ.
Sau hơn một thập kỷ kể từ ngày qua đời, hàng triệu người vẫn tìm đọc sách, xem phim tài liệu hay nghe lại các bài phát biểu của ông.
Năm 2005, tại lễ tốt nghiệp Đại học Stanford, ông thực hiện bài phát biểu được xem là nổi tiếng nhất cuộc đời mình. Thay vì nói về công nghệ hay kinh doanh, Steve Jobs kể ba câu chuyện cá nhân, gồm việc bỏ học đại học, quãng thời gian bị đuổi khỏi Apple và hành trình đối mặt với căn bệnh ung thư.
Ông chia sẻ rằng nhiều sự kiện trong cuộc đời chỉ có thể hiểu được khi nhìn lại phía sau. Những thất bại tưởng như tồi tệ nhất đôi khi lại mở ra những cơ hội mới. Bài phát biểu kết thúc bằng câu nói sau này trở thành một trong những thông điệp nổi tiếng nhất thế giới: “Stay Hungry, Stay Foolish” (tạm dịch: Hãy luôn khát khao, hãy luôn dại khờ).
Đến nay, bài diễn văn ấy vẫn được chia sẻ rộng rãi trong các trường học, diễn đàn khởi nghiệp và chương trình đào tạo lãnh đạo.
Bên cạnh những phát ngôn mang tính truyền cảm hứng, những cuốn sách viết về Steve Jobs có sức lan tỏa đặc biệt.
Nổi tiếng nhất là cuốn Steve Jobs của nhà báo Walter Isaacson. Tác phẩm được thực hiện dựa trên hàng chục cuộc phỏng vấn với Jobs, gia đình, đồng nghiệp và những người từng làm việc cùng ông.
Cuốn sách nhanh chóng trở thành hiện tượng xuất bản toàn cầu, được dịch ra hàng chục ngôn ngữ và bán hàng triệu bản. Điều khiến độc giả bị thu hút là Steve Jobs không được khắc họa như một thiên tài hoàn hảo.
Ông hiện lên với đầy đủ ưu điểm và khuyết điểm, vừa sáng tạo, quyết đoán nhưng cũng cứng đầu, nóng tính và cầu toàn đến cực đoan. Chính sự chân thực khiến câu chuyện của ông trở nên gần gũi hơn với nhiều người trẻ.
Trong các trường kinh doanh hàng đầu thế giới, Steve Jobs thường được nhắc đến như một ví dụ điển hình về tư duy đổi mới sáng tạo. Ông cho thấy thành công không chỉ đến từ kiến thức chuyên môn mà còn từ khả năng đặt câu hỏi khác biệt, nhìn thấy cơ hội trong những điều tưởng như bình thường và dám theo đuổi những ý tưởng chưa ai tin tưởng.
