Rầm rộ trào lưu thuê người "chụp lén" ở nơi công cộng
Một trào lưu chụp ảnh mới mang tên thuê "trạm tỷ" vốn nổi tiếng từ Trung Quốc, đang rầm rộ mạng xã hội Việt Nam.
Theo Nhà báo & Công luận, “trạm tỷ” vốn là thuật ngữ xuất phát từ cộng đồng người hâm mộ ở Trung Quốc, dùng để chỉ những người chuyên chụp ảnh idol bằng ống kính chất lượng cao từ khoảng cách xa. Không cần tạo dáng cầu kỳ hay bối cảnh được sắp đặt trước, những bức ảnh “trạm tỷ” tập trung vào khoảnh khắc tự nhiên nhất của thần tượng: một cái ngoái đầu, ánh mắt thoáng qua hay dáng đi giữa đám đông. Chính sự chân thực ấy đã tạo nên sức hút đặc biệt, khiến mỗi khung hình trông như một lát cắt đời sống đầy điện ảnh.
Người tham gia trào lưu chụp ảnh trạm tỷ thường chọn địa điểm là sân bay, nhà ga nơi công cộng. Ảnh: Mandylinzhen/Instagram
Khác với chụp ảnh studio cầu kỳ hay những bức selfie quen thuộc, “trạm tỷ” chinh phục giới trẻ bằng sự tự nhiên và cảm giác được “săn đón” như một idol thực thụ. Người được chụp không cần tạo dáng gượng gạo, chỉ đơn giản là đi lại, trò chuyện hay thực hiện những hành động rất đời thường – chính sự ngẫu nhiên ấy lại làm nên sức hút đặc biệt cho từng khung hình.
Bạn Trà My (24 tuổi, Hà Nội) – chủ nhân một bộ ảnh “trạm tỷ” thu hút hơn 300.000 lượt xem trên Tiktok chia sẻ rằng: “Mình thấy so với chụp truyền thống thì chụp trend trạm tỷ nó sẽ dễ tiếp cận với đa số các bạn trẻ vì không cần phải tạo dáng quá nhiều hay cầu kỳ. Mình có thể tự do thoải mái tận hưởng một buổi chiều trên phố, vui vẻ cười đùa là đã có một bộ ảnh đẹp rồi."
Theo Trà My, cảm giác “được chụp lén” và được tự do bộc lộ cá tính cá nhân chính là yếu tố khiến trào lưu này trở nên thú vị: “Khi biết có người đang ghi lại mình từ xa, nhưng không phải để soi xét mà để lưu giữ khoảnh khắc đẹp, mình thấy khá đặc biệt.”
Giá thuê "trạm tỷ" để "đu trend" tại Việt Nam
Theo Ngôi sao, tại Việt Nam, chi phí chụp ảnh theo phong cách trạm tỷ dao động từ 1-4,5 triệu đồng/giờ, tùy tay nghề nhiếp ảnh gia và gói dịch vụ. Mức giá này cao hơn chụp studio thông thường, nhưng thấp hơn nhiều concept cầu kỳ, đầu tư bối cảnh, đạo cụ. Với Hồng Oanh, 26 tuổi, sống tại TP.HCM đây là mức giá hợp lý.
"Có cả ảnh lẫn clip, lại đúng tinh thần tự nhiên nên tôi thấy xứng đáng", cô nói.
"Đồ nghề" của các "trạm tỷ" khi đi đu idol. Ảnh: Xiaohongshu.
Nhiếp ảnh gia Đỗ Hoàng Phúc, 29 tuổi, TP.HCM, có 7 năm kinh nghiệm, cho biết bắt đầu nhận chụp trạm tỷ từ tháng 11. Theo anh, phong cách này đòi hỏi khả năng bắt khoảnh khắc trong lúc di chuyển, thay vì kiểm soát ánh sáng và tạo dáng như chụp studio.
"Có buổi phải chụp 2.000-3.000 ảnh mới chọn được khoảng 10 tấm đạt yêu cầu", Phúc nói.
Anh nhấn mạnh bức ảnh trước tiên cần đúng góc mặt và thần thái khách mong đợi. Ngoài ánh sáng, tone da, yếu tố quan trọng nhất là cảm giác "diễn như không diễn", thể hiện qua những cử động quen thuộc như xem điện thoại, chỉnh tai nghe hay nhìn xung quanh với vẻ tự tin.
Đồng quan điểm, nhiếp ảnh gia Nguyễn Lâm Nhựt, 25 tuổi, TP.HCM, cho rằng "trạm tỷ" là sự tổng hòa giữa đời thường và nhập vai.
"Quá tự nhiên cũng chưa đủ. Người được chụp vẫn cần nhập vai như một ngôi sao bận rộn để giữ mạch cảm xúc xuyên suốt buổi chụp", anh cho biết.
Vì sao giới trẻ mê mẩn "trend chụp lén" này?
Chia sẻ trên Tri Thức - Znews, ông Hạ Hồng Việt (Giám đốc Công ty Truyền thông Sellator) cho rằng sự lan truyền của các xu hướng trên mạng xã hội thường không ngẫu nhiên, mà tuân theo một cơ chế tâm lý quen thuộc của người dùng. Theo ông, có thể đánh giá bằng nguyên tắc “5T”: Thèm muốn - Tò mò - Thân quen - Thoải mái - Trái ngang.
Thay vì phải loay hoay tìm cách tạo dáng như bình thường, nhân vật chỉ cần diễn tự nhiên sẽ được các "trạm tỷ" khéo léo bắt trọn khoảnh khắc. Ảnh minh họa/ Intertnet.
“Những xu hướng khiến nhiều người quan tâm thường chứa 1 hoặc nhiều chữ T này”, ông Việt nói.
Với trend “thuê trạm tỷ chụp ảnh”, ông Việt phân tích yếu tố đầu tiên là “thèm muốn” - cụ thể là mong muốn sở hữu những bức ảnh và video theo phong cách idol được săn ảnh.
Hai chữ T khác là "thoải mái" và "trái ngang" xuất phát từ mong muốn được trải nghiệm cảm giác chụp ảnh tự nhiên, tạo ra bức hình đẹp theo kiểu lạ mắt, ở những góc chưa từng thử trước đó. Khi trào lưu lan rộng, nhiều người làm theo, yếu tố "thân quen" lại xuất hiện và càng kích thích người khác muốn thử.
Lý giải về lý do giới trẻ hưởng ứng nhiệt tình với trào lưu này, ông cho rằng thế hệ trẻ thường cởi mở với những trải nghiệm mới. Thay vì sắp đặt kỹ lưỡng, xu hướng này đề cao sự tự nhiên, không cần cầu kỳ nhưng vẫn có được những bức ảnh đẹp. “Người tham gia còn trải nghiệm cảm giác giống như một người nổi tiếng, được ‘săn đón’ ngay cả khi chỉ đi dạo ngoài phố”, ông nói.
Chung quan điểm, thạc sĩ tâm lý học Lê Thị Thanh Hà, công tác tại Đại học sư phạm Hà Nội 2, cho rằng điểm hấp dẫn nhất của trend trạm tỷ nằm ở cảm giác “được chú ý một cách tự nhiên”.
Khi người trẻ được chụp ảnh theo kiểu “bắt gặp tình cờ”, họ không chỉ có ảnh đẹp mà còn có cảm giác mình quan trọng đến mức đáng để người khác chú ý, giống như một người nổi tiếng đang được săn đón. Trải nghiệm này tạo ra cảm xúc hưng phấn vì nó khác hẳn đời sống thường ngày, nơi phần lớn chúng ta khá “vô hình” giữa đám đông.
"Trước hết, nó đáp ứng nhu cầu được xác nhận giá trị bản thân từ bên ngoài. Tâm lý học gọi đây là external validation - cảm giác mình có giá trị vì có người quan tâm, ghi nhận. Khi ai đó giơ máy ảnh lên, dù là người được thuê, não bộ vẫn tiếp nhận tín hiệu rằng: 'Mình đủ đặc biệt để được chú ý'", bà Hà nói.
Bên cạnh đó, kiểu chụp “đời thường nhưng đẹp” còn đáp ứng nhu cầu được nhìn thấy phiên bản chân thật nhưng lý tưởng của bản thân. Nhiều nghiên cứu về hình ảnh bản thân cho thấy con người thích những bức ảnh trông có vẻ tự nhiên hơn là quá dàn dựng, vì nó giúp họ tin rằng “mình thật sự đẹp như vậy ngoài đời”.
Cẩn trọng khi đu trend
Cả thạc sĩ tâm lý Thanh Hà và ông Hạ Hồng Việt đều đồng tình rằng dù dễ thu hút, trào lưu "chụp ảnh trạm tỷ" cũng có mặt trái.
Theo bà Hà, về mặt tâm lý, rủi ro lớn nhất là sự lệ thuộc vào ánh nhìn của người khác. Khi quen với việc được “bắt gặp”, được chú ý, người trẻ có thể dần cảm thấy hụt hẫng trong những ngày không có máy ảnh, không có sự công nhận.
"Nghiên cứu của Baumeister về lòng tự tôn cho thấy khi giá trị bản thân phụ thuộc quá nhiều vào phản hồi bên ngoài, con người dễ rơi vào trạng thái bất ổn cảm xúc. Ngoài ra, việc xem lại hình ảnh được chọn lọc kỹ càng có thể khiến người trẻ cảm thấy mình 'kém hấp dẫn' trong đời sống thật, từ đó phát sinh lo âu hoặc không hài lòng với bản thân", bà lưu ý.
Bên cạnh đó, theo ông Việt, việc chụp nơi công cộng có thể liên quan đến quyền riêng tư và trật tự công cộng. “Cần tránh để người khác hiểu nhầm rằng ê-kíp đang chụp lén một cách thiếu minh bạch”, ông lưu ý.
Không chỉ vậy, ngoài sự hưởng ứng mạnh mẽ từ giới trẻ, xu hướng thuê “trạm tỷ” chụp ảnh cũng vấp phải nhiều tranh luận trái chiều. Một số ý kiến cho rằng việc dàn cảnh “chụp lén” ở nơi công cộng gây phiền hà cho người xung quanh, thậm chí bị xem là phô trương. Trước những tranh luận này, ông Việt cho rằng không nên quy chụp toàn bộ trách nhiệm cho trào lưu mới.
Thực tế, ngay cả khi không thuê người “chụp lén”, vẫn có rất nhiều người làm nội dung ở nơi công cộng. Việc nhìn nhận hành động đó là phô hay lố phụ thuộc vào quan điểm từng người. Vì vậy, nếu quy trách nhiệm cho riêng trend “trạm tỷ” thì khá thiếu công bằng.
“Theo tôi, đây chỉ là một hình thức người trẻ sáng tạo nội dung theo cách mới lạ, giống như rất nhiều trào lưu từng xuất hiện trước đó”, ông Việt nhận định.
Không chỉ nhìn nhận ở góc độ giải trí, ông Việt còn cho rằng trào lưu này có thể mở ra cơ hội nghề nghiệp nếu được triển khai chuyên nghiệp. Việc smartphone phát triển đã tác động khiến nghề chụp ảnh bằng máy cơ bị thu hẹp. Tuy nhiên, sự xuất hiện của những video theo trào lưu 'trạm tỷ' có thể tạo ra sự khác biệt.
"Hình ảnh thợ ảnh cầm máy cơ, ống kính dài, đứng săn khoảnh khắc của khách hàng tạo cảm giác chuyên nghiệp hơn hẳn so với việc tự chụp bằng điện thoại. Nhờ đó, nghề chụp ảnh có thể trở lại ở một hình thức mới, vừa mang tính dịch vụ vừa mang yếu tố sáng tạo nội dung", ông chia sẻ.
