Các nhà lãnh đạo thế giới và chuyên gia đang tập trung tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ để tham dự Hội nghị thượng đỉnh COP31 của Liên Hợp Quốc, diễn ra từ ngày 9-20/11. Theo ông Simon Stiell, Thư ký điều hành Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu, những tác động của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe trở thành nội dung trọng tâm trong các cuộc thảo luận.
Từ ô nhiễm không khí đến nắng nóng cực đoan, biến đổi khí hậu đang tạo ra mối đe dọa ngày càng lớn đối với sức khỏe con người trên toàn thế giới.
“Khủng hoảng khí hậu hiện đã trở thành một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu với quy mô tương đương đại dịch”, ông Stiell nói, đồng thời cho biết các thảm họa khí hậu đang tàn phá hệ thống y tế và cơ sở hạ tầng. Ông khẳng định vấn đề sức khỏe một lần nữa sẽ giữ vai trò trung tâm tại hội nghị năm nay.
Khủng hoảng khí hậu hiện đã trở thành tình trạng khẩn cấp về sức khỏe ở quy mô đại dịch là thông điệp được ông Simon Stiell, Thư ký điều hành Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu phát biểu. (Ảnh: Cơ quan Biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc - Kiara Worth qua Euronews)
“Tại COP lần này, các quốc gia phải đối mặt với một lựa chọn: điện khí hóa hoặc cú sốc. Hoặc tái cấu trúc nền kinh tế toàn cầu để bước vào kỷ nguyên điện khí hóa, hoặc chấp nhận những tổn thất chi phí nhiên liệu hóa thạch kéo dài đối với các gia đình, doanh nghiệp và chính phủ, trong đó tất nhiên có cả hệ thống y tế”, ông Stiell nhấn mạnh.
Theo báo cáo Lancet Countdown 2026, việc đốt nhiên liệu hóa thạch và biến đổi khí hậu do con người gây ra có liên quan đến ước tính 3,3 triệu ca tử vong mỗi năm do ô nhiễm không khí ngoài trời và nắng nóng cực đoan.
Theo báo cáo mới của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), được công bố ngày 9/11, 12 năm qua là những năm nóng nhất từng được ghi nhận. Trong đó, 4 năm gần đây, bao gồm năm 2026, nằm trong nhóm 4 năm nóng nhất.
Nhiệt độ gia tăng, hạn hán và mưa lớn có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh và tử vong liên quan đến nắng nóng, khói từ cháy rừng và chất lượng không khí suy giảm. Những hiện tượng này cũng góp phần gây suy dinh dưỡng, mất an ninh lương thực, thương tích và làm thay đổi nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường nước hoặc vật trung gian truyền bệnh, như dịch tả, sốt rét và sốt xuất huyết.
“Rủi ro khí hậu sẽ tìm đến mọi điểm yếu trong hệ thống y tế và khiến những điểm yếu đó trở nên nghiêm trọng hơn”, ông Stiell nói, đồng thời dẫn chứng những tác động từ tình trạng mất điện đến việc gián đoạn hoạt động vệ sinh, xử lý nước.
Ông Stiell cho rằng sức khỏe phải luôn là “trọng tâm của hành động ứng phó với biến đổi khí hậu” và các bộ, ngành chịu trách nhiệm về lĩnh vực này cần tham gia vào các cuộc thảo luận về thích ứng với biến đổi khí hậu.
“Các kế hoạch thích ứng quốc gia cần có trả lời một số câu hỏi thiết yếu: Các phòng khám có thể duy trì hoạt động trong đợt nắng nóng kéo dài không? Họ có nguồn nước an toàn sau một trận lũ không? Nhân viên y tế có thể phát hiện một đợt bùng phát dịch bệnh trước khi nó lan rộng không? Những người có nguy cơ cao nhất có được tiếp cận dịch vụ chăm sóc y tế cần thiết không?”, ông nói thêm.
Tuy nhiên, thích ứng không phải là giải pháp duy nhất. “Không hệ thống y tế nào có thể được xây dựng khả năng chống chịu trước một thế giới nóng lên không ngừng”, ông Stiell lưu ý.
Ông kêu gọi các quốc gia bảo đảm vấn đề sức khỏe được lồng ghép vào quá trình xây dựng các kế hoạch khí hậu, đưa ra quyết định phân bổ tài chính và đánh giá tiến độ thực hiện.
