VietNamNet cho hay, nuôi tôm càng xanh "vượt lũ" ở phá Hạc Hải đã trở thành mô hình sinh kế có hiệu quả của người dân nơi đây. Mô hình này giúp tận dụng thế mạnh sinh thái tự nhiên, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương nhưng cũng đối mặt với rủi ro mưa lũ theo mùa.
Tôm càng xanh "vượt lũ" đạt kích cỡ gấp đôi với cách nuôi truyền thống.
HTX Lộc Phát hiện có 7 thành viên chính, trong đó 3 hộ nuôi tôm càng xanh trên diện tích 5ha.
Trước đây, tôm thường được nuôi khoảng 5-6 tháng, cũng là thời điểm mùa lũ ở vùng phá Hạc Hải bắt đầu xuất hiện. Khi nước dâng, người dân buộc phải thu hoạch sớm để tránh nguy cơ mất trắng.
Cách làm này giúp bảo toàn một phần sản lượng nhưng lại khiến người nuôi chịu thiệt về giá bởi tôm chưa đạt kích cỡ lớn nên hiệu quả kinh tế chưa tương xứng với công sức bỏ ra.
Năm 2024, lũ về bất thường khiến nhiều hộ nuôi tôm ở vùng phá Hạc Hải thiệt hại nặng. Trong quá trình thu hoạch để chạy lũ, gia đình bà Châu Thị Mai, Giám đốc HTX Lộc Phát chỉ thu những con tôm lớn, còn một số con nhỏ vì bán không được giá nên được để lại trong khu vực nuôi.
Không bán non chạy lũ, nông dân Quảng Trị thu hơn 2,3 tỷ đồng từ tôm càng xanh. Ảnh: C.M
Sau khi nước rút, bà Mai bất ngờ nhận thấy những con tôm này vẫn sống và tiếp tục phát triển. Chỉ khoảng 2 tháng sau mùa lũ, trọng lượng nhiều con tôm đã tăng gấp đôi so với thời điểm trước lũ.
“Quanh bờ đê chúng tôi trồng cỏ, cỏ mọc cao nên tôm có chỗ trú ẩn. Vì vậy, khi lũ về, tôm không bị cuốn đi nhiều. Đặc biệt, chỉ cần qua mùa lũ khoảng 2 tháng thì tôm đã đạt trọng lượng gấp đôi”, bà Mai chia sẻ.
Từ phát hiện này, gia đình bà Mai và các thành viên HTX Lộc Phát nảy ra ý tưởng: thay vì thu hoạch toàn bộ tôm trước lũ, có thể giữ lại những con nhỏ, tìm cách bảo vệ chúng qua mùa nước nổi để tiếp tục nuôi đến kích cỡ lớn.
Theo bà Mai, trước đây tôm thường được nuôi khoảng 150-180 ngày rồi thu hoạch để tránh lũ. Với phương thức "vượt lũ", thời gian nuôi được kéo dài lên khoảng 230-250 ngày. Tôm vì thế có thêm thời gian sinh trưởng, đạt cỡ 10-15 con/kg, thậm chí có những con đạt 8 con/kg, thay vì 20-25 con/kg như thu hoạch trước lũ.
Người đưa tin cho biết thêm, mô hình nuôi tôm càng xanh "vượt lũ" thích ứng với biến đổi khí hậu của HTX Lộc Phát đã đoạt giải nhất tại cuộc thi "Sáng tạo khoa học kỹ thuật trong phát triển kinh tế nông nghiệp, thích ứng với biến đổi khí hậu" tỉnh Quảng Trị. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với những nỗ lực đổi mới của HTX Lộc Phát mà còn khẳng định giá trị của những sáng kiến xuất phát từ thực tiễn sản xuất.
Điều đặc biệt của sáng kiến không nằm ở việc thay đổi giống tôm hay quy trình chăm sóc, mà ở giải pháp kỹ thuật giúp đàn tôm được bảo vệ an toàn trong mùa lũ bằng hệ thống lưới kết hợp phao nổi tự động nâng theo mực nước. Khi nước dâng, phao sẽ kéo lưới nổi lên, tạo thành hàng rào di động giữ tôm không bị cuốn trôi; khi nước rút, hệ thống trở về trạng thái ban đầu mà không cần điện hay máy móc vận hành.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế vượt trội, tôm được nuôi theo quy trình "thuận tự nhiên" trong ruộng lúa còn giúp cắt giảm đáng kể lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, phát huy tối đa hiệu quả hệ sinh thái lúa-tôm.
Chia sẻ về ý tưởng hình thành sáng kiến, Giám đốc HTX Lộc Phát cho biết: "Chúng tôi không nghĩ đến việc chống lại thiên nhiên mà tìm cách thích ứng. Nếu trước đây cứ đến mùa lũ phải thu hoạch non, thì nay mục tiêu là giữ tôm an toàn ngay trong lũ, tạo thêm thời gian để tôm đạt kích cỡ thương phẩm. Nguyên tắc của hệ thống rất đơn giản, chi phí phù hợp, người dân ai cũng có thể tự làm và dễ dàng nhân rộng".
Trao đổi với Người đưa tin, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Lệ Ninh Nguyễn Thị Thắm cho hay, mô hình nuôi tôm càng xanh "vượt lũ" xuất phát từ chính nhu cầu thực tế của người dân, có tính sáng tạo, dễ áp dụng và phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu.
"Mô hình nuôi tôm càng xanh "vượt lũ" là hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế của vùng phá Hạc Hải. Nếu triển khai thành công sẽ tạo tiền đề để nhân rộng ra nhiều địa phương có điều kiện tương đồng", bà Nguyễn Thị Thắm cho biết thêm.
Theo kế hoạch, thời gian tới, HTX Lộc Phát sẽ tiếp tục mở rộng mô hình cho nhiều hộ dân tại xã Lệ Ninh và các vùng lân cận ven phá Hạc Hải; đồng thời hướng tới xây dựng vùng nuôi đạt tiêu chuẩn VietGAP, OCOP, gắn với truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ sản phẩm.
