Phụ huynh "nhẹ mình" vì không áp lực quỹ
Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh đang nhận được sự quan tâm của phụ huynh, nhất là những quy định liên quan đến việc vận động, tiếp nhận, quản lý và sử dụng các khoản đóng góp. Chủ trương không để Ban đại diện cha mẹ học sinh trực tiếp thu, quản lý tiền hỗ trợ và không hình thành quỹ được nhiều phụ huynh đồng tình, song cũng đặt ra yêu cầu về cơ chế thực hiện để bảo đảm việc đóng góp thực sự tự nguyện, công khai, minh bạch, theo Tạp chí Điện tử Giáo dục Việt Nam.
Một cuộc họp phụ huynh đầu năm học 2026-2027. Ảnh: Đỗ Dương.
Trên báo VietNamNet ghi nhận ý kiến của chị Trần Thị Ngọc Mai, thành viên ban phụ huynh lớp tại Trường Tiểu học Tô Hiệu (xã Nghĩa Trụ, tỉnh Hưng Yên), cho biết trường con chị đã áp dụng mô hình không có quỹ phụ huynh được một năm. Theo chị, việc bỏ quỹ “tưởng không hay nhưng lại hay không tưởng”.
Chị Mai cho biết, trước khi áp dụng, nhiều phụ huynh từng lo nếu không có quỹ, các con sẽ mất những hoạt động tập thể như Trung thu, lễ, Tết. Thực tế, các hoạt động vẫn được tổ chức đầy đủ, chỉ thay đổi cách thức thu - chi.
“Thay vì trước kia phụ huynh và học sinh chỉ đến tham gia, các khoản chi không biết cụ thể, chi tiết, giờ đây mọi chi phí như thuê đồ phục vụ biểu diễn văn nghệ, mua nước uống khi tập luyện, quà tặng chung... đều được công khai và chia đều cho từng lớp”, chị Mai nói.
Theo nữ phụ huynh, việc không duy trì một khoản quỹ chung giúp các khoản chi gắn với từng hoạt động cụ thể hơn. Phụ huynh có thể biết tiền được sử dụng vào những nội dung nào, thay vì đóng một khoản cố định rồi đến cuối kỳ mới tổng hợp.
“Việc không có quỹ cũng tránh cồng kềnh, ‘vẽ chuyện’ ngày lễ. Việc tổ chức được thực hiện đúng ý nghĩa tri ân, gọn nhẹ và không phát sinh các khoản phụ phí không cần thiết”, chị nói.
Chị Nguyễn Thúy Hằng, đang làm trong ban phụ huynh lớp mầm non ở Hà Nội, cũng mong muốn bỏ quỹ phụ huynh. Theo chị, việc không có quỹ không có nghĩa là phụ huynh sẽ ngừng đóng góp cho các hoạt động của lớp.
Thay vào đó, khi có hoạt động cụ thể, phụ huynh có thể thống nhất khoản tiền cần thiết, phân công từng người thực hiện. Sau khi hoàn thành, các khoản chi được ghi nhận bằng hóa đơn và chia theo đầu người rất rõ ràng, mình bạch.
“Cứ đến ngày gì thì phụ huynh đóng tiền ngày ấy, sau đó cắt cử các bố mẹ đến tham gia, hỗ trợ. Phụ huynh nào muốn tặng thầy cô dịp lễ thì tặng riêng, cũng là cách thể hiện tấm lòng”, chị nói.
Theo phụ huynh này, việc duy trì quỹ không chỉ khiến người quản lý phải theo dõi từng khoản thu - chi mà còn kéo theo nhiều công việc phát sinh.
“Hơn một năm giữ quỹ, có những khi tôi phải nghỉ cả làm để về trang trí lớp, đi tận chợ đầu mối để mua đồ cho rẻ, tiêu một đồng cũng phải đắn đo suy nghĩ, nhiều khi còn phải bỏ tiền túi ra để bù. Đây là việc làm không công, không lương, không lợi ích cá nhân”, chị chia sẻ.
Điều cần thay đổi không chỉ là tên gọi của một khoản tiền
Trước những lo ngại về tình trạng lạm thu đầu năm học, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, Sở đã yêu cầu các cơ sở giáo dục thực hiện nghiêm các quy định về thu, chi, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích và không tạo thêm áp lực cho phụ huynh. “Các cơ sở giáo dục không được tự đặt ra các khoản thu, không ép buộc học sinh, cha mẹ học sinh đóng góp dưới bất kỳ hình thức nào; đặc biệt không được lợi dụng danh nghĩa Ban đại diện cha mẹ học sinh để thu các khoản ngoài quy định. Sở sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm nếu phát hiện vi phạm; người đứng đầu phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng lạm thu”, ông Hiền nhấn mạnh.
Trao đổi với tờ báo này, Thạc sĩ Lê Thị Loan, nguyên Phó Trưởng khoa Giáo dục, Học viện Quản lý Giáo dục cho rằng, khi bàn về quỹ phụ huynh cần tách bạch hai vấn đề: sự đồng hành của cha mẹ đối với hoạt động giáo dục và việc hình thành một khoản tiền chung do ban đại diện đứng ra thu, quản lý.
“Bỏ quỹ lớp cũng không đồng nghĩa với việc cấm phụ huynh đóng góp. Nếu học sinh tham gia văn nghệ cần thuê trang phục, tổ chức một hoạt động tập thể cần kinh phí hoặc cha mẹ muốn hỗ trợ một chương trình có ích cho học sinh, nhu cầu cụ thể có thể được thông tin cùng dự toán rõ ràng. Khi đó, phụ huynh biết tiền được dùng vào đâu trước khi quyết định tham gia, thay vì đóng một khoản từ đầu năm rồi chờ đến cuối kỳ mới biết quỹ đã được chi cho những gì”, bà Loan cho hay.
Tuy nhiên, đây cũng chính là điều khiến không ít phụ huynh lo lắng trước đề xuất bỏ quỹ. Trong một năm học, ngoài hoạt động dạy và học, lớp còn có thể phát sinh nhiều chương trình như văn nghệ, thể thao, Trung thu, hoạt động trải nghiệm, thuê trang phục biểu diễn hay nước uống khi tập luyện. Nếu không có một khoản kinh phí chung, nhiều người đặt câu hỏi những hoạt động này sẽ được tổ chức như thế nào.
Theo bà Loan, một vấn đề đáng quan tâm là phải phân định rõ trách nhiệm của nhà trường và sự hỗ trợ của cha mẹ học sinh. Những điều kiện cơ bản phục vụ dạy và học, khen thưởng cán bộ hay giáo viên thuộc trách nhiệm của cơ sở giáo dục không nên cứ thiếu hoặc hỏng là mặc nhiên chuyển thành khoản vận động phụ huynh. Nếu không làm rõ ranh giới này, “quỹ lớp” có thể biến mất nhưng sau đó lại xuất hiện những khoản tiền dưới một tên gọi khác.
Nếu bỏ quỹ phụ huynh, điều cần thay đổi không chỉ là tên gọi của một khoản tiền. Quan trọng hơn là tạo ra cơ chế để mỗi sự đóng góp thực sự xuất phát từ nhu cầu cụ thể, được công khai, minh bạch và không biến hai chữ “tự nguyện” thành áp lực đối với cha mẹ học sinh.
