Dung nhan của nhiều nhân vật lịch sử thời nhà Thanh vẫn còn được lưu lại qua tranh vẽ, thậm chí cả ảnh chụp, bởi đây là triều đại phong kiến cuối cùng của Trung Quốc. Tuy nhiên, do hạn chế của kỹ thuật và góc nhìn chủ quan của họa sĩ, nhiều bức chân dung xưa khó có thể phản ánh trọn vẹn diện mạo thật, khiến hậu thế chỉ có thể hình dung phần nào.
Ngày nay, với sự hỗ trợ của công nghệ AI, việc phục dựng ngoại hình người xưa trở nên dễ dàng và sinh động hơn. Những hình ảnh do AI tái tạo dựa trên chân dung và mô tả trong sử sách về công chúa Hòa Hiếu – con gái vua Càn Long – là một ví dụ tiêu biểu.
Video do trí tuệ nhân tạo dựng lên về công chúa Hòa Hiếu hồi bé.
Hình ảnh phục dựng từ AI từ chân dung Công chúa Hoà Hiếu khi đã có tuổi.
Công chúa Hòa Hiếu, còn gọi là Thập công chúa, sinh năm 1775 và mất năm 1823. Nàng là con gái thứ mười, cũng là con gái út của hoàng đế Càn Long triều Thanh, mẹ là Đôn Phi Uông thị. Hòa Hiếu ra đời khi Càn Long đã ngoài 60 tuổi, trong bối cảnh Tử Cấm Thành đã rất lâu mới lại vang tiếng trẻ thơ, vì thế nàng được tương truyền là công chúa được hoàng đế yêu thương bậc nhất.
Theo sử sách, người trong cung thường gọi nàng là Ba La công chúa, nghĩa là “tấm chắn sóng gió”. Mỗi khi Càn Long nổi giận, chỉ cần nhìn thấy Hòa Hiếu, cơn thịnh nộ của ông lập tức nguôi ngoai. Bởi vậy, mỗi khi có người sắp bị trách phạt, công chúa nhỏ thường được mời đến để “can gián”. Dung Phi Hòa Trác Thị – một phi tần khác của Càn Long – cũng hết mực yêu mến Hòa Hiếu, coi nàng như con ruột và để lại cho nàng hơn 200 món châu báu khi qua đời.
Hòa Hiếu công chúa sinh vào mùng 3 Tết năm thứ 40 triều Càn Long tại Dực Khôn cung. Khi Đôn Phi Uông thị mang thai, bà nhanh chóng được tấn phong Lễ Phi chỉ sau hai tháng. Tuy nhiên, Đôn Phi nổi tiếng nóng nảy, thường xuyên trừng phạt cung nữ, thái giám vì những lỗi nhỏ. Đến năm thứ 43 triều Càn Long, bà trong cơn tức giận đã đánh chết một cung nữ, khiến Càn Long giáng bà xuống làm Tần và chuyển Hòa Hiếu sang cung khác nuôi dưỡng.
Thế nhưng, vì quá nhớ mẹ, công chúa nhỏ luôn khóc lóc, ăn ngủ không yên. Trước tình cảnh đó, Càn Long quyết định đưa nàng trở lại cho Đôn Tần chăm sóc và không lâu sau phục hồi lại tước vị Đôn Phi.
Hòa Hiếu được cho là có ngoại hình rất giống Càn Long. Hoàng đế yêu chiều nàng đến mức từng nói rằng, nếu Hòa Hiếu là hoàng tử, ông nhất định sẽ lập làm người kế vị. Năm Càn Long thứ 45, vào ngày 23/7, nàng được Ban Thiền Lạt Ma đời thứ 6 ban pháp danh “Sách Lãng Ban Cát Trác Mã”, mang ý nghĩa “Độ mẫu cát tường”.
Tạo hình Hòa Hiếu Công chúa trên phim ảnh.
Khi Hòa Hiếu lên 7 tuổi, Càn Long đã hứa gả nàng cho Phong Thân Ân Đức – con trai đại thần Hòa Thân. Năm 10 tuổi, nàng được phong Hòa Thạc công chúa; đến năm 12 tuổi, tiếp tục được phong Cố Luân công chúa – tước vị cao quý vốn chỉ dành cho con gái của hoàng hậu, ngang hàng với Thân vương. Càn Long còn đặc biệt cho phép nàng sử dụng kiệu rước bằng vàng. Khi Hòa Hiếu thành hôn vào năm Càn Long thứ 54, sính lễ nàng nhận được nhiều gấp 10 lần so với Hòa Thạc Hòa Gia công chúa.
Sau khi Càn Long băng hà, Gia Khánh hoàng đế lên ngôi và bắt đầu trừng trị Hòa Thân. Phong Thân Ân Đức, vì là con trai của Hòa Thân, cũng không tránh khỏi liên lụy. Tuy nhiên, nể mặt Cố Luân công chúa, Gia Khánh đã giữ lại mạng sống cho Ân Đức, bảo toàn thân phận phò mã và còn nhận Phúc Ân làm con thừa tự cho công chúa, nhằm đảm bảo hạnh phúc lâu dài của em gái.
Đến thời vua Đạo Quang, Cố Luân công chúa tiếp tục được đặc biệt quan tâm. Đạo Quang không chỉ chăm lo đời sống của cô ruột, mà còn thường xuyên thăm hỏi, ban thưởng. Khi công chúa qua đời, Đạo Quang hoàng đế đích thân đến tế điện và hậu đãi con cháu của nàng, thể hiện sự kính trọng sâu sắc.
Nhiều sử gia nhận định, Cố Luân công chúa là một trong những công chúa may mắn nhất triều Thanh. Sinh ra đã được vua cha Càn Long sủng ái, lớn lên được anh trai Gia Khánh yêu chiều, về sau lại được cháu trai Đạo Quang hết mực kính trọng.
Có thể nói, trong lịch sử nhà Thanh, hiếm có vị công chúa nào sở hữu cuộc đời vinh hiển, hạnh phúc và sung túc như Cố Luân công chúa Hòa Hiếu.
