1. Dấu ấn kiến trúc "Maison Centrale"
Được thực dân Pháp xây dựng từ năm 1896, Hỏa Lò từng là nhà tù kiên cố bậc nhất Đông Dương với tên gọi tiếng Pháp là Maison Centrale. Khi bước chân qua cánh cổng sắt nặng nề, điều đầu tiên du khách cảm nhận được là sự lạnh lẽo của những bức tường đá dày và hệ thống an ninh nghiêm ngặt thời bấy giờ.
Dù diện tích hiện tại chỉ còn lại khoảng 2.400m² (so với quy mô ban đầu), cấu trúc của nhà tù vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Bạn sẽ được tận mắt chứng kiến hệ thống các khu trại giam: khu giam giữ phạm nhân nam, phạm nhân nữ và khu biệt giam. Lối kiến trúc hình xương cá giúp cai ngục dễ dàng quan sát, đồng thời tạo ra cảm giác ngột ngạt, bí bách cho người bị giam giữ.
2. Những hiện vật “biết nói”
Điểm trả lời rõ nhất cho câu hỏi "Nhà tù Hỏa Lò có gì đặc biệt?" chính là hệ thống hiện vật trưng bày. Nổi bật và ám ảnh nhất là Cỗ máy chém (guillotine) khổng lồ. Đây là công cụ hành hình man rợ mà thực dân Pháp đã sử dụng để đàn áp các chiến sĩ cách mạng Việt Nam. Đứng trước cỗ máy đen sì, lạnh lẽo này, du khách không khỏi rùng mình khi nghĩ về những tội ác chiến tranh trong quá khứ.
Bên cạnh đó, các mô hình tượng sáp tái hiện cảnh sinh hoạt của tù nhân với gông cùm, xiềng xích chân thực đến mức đau lòng cũng là điểm nhấn quan trọng. Những bộ quần áo tù, bát ăn cơm sứt mẻ, hay những món đồ dùng cá nhân nhỏ bé được các chiến sĩ tự chế tác đều là những chứng nhân lịch sử sống động.
Nhà tù Hỏa Lò (hay còn gọi là ngục Hỏa Lò) là một trong những di tích lịch sử đặc biệt nhất tại Hà Nội.
3. Cachot (Ngục tối)
Khu vực Cachot (ngục tối) được ví là "địa ngục của địa ngục". Đây là nơi dùng để giam giữ những người tù bị coi là nguy hiểm hoặc vi phạm quy định của nhà tù. Không gian tại Cachot chật hẹp, tối tăm, thiếu dưỡng khí và hoàn toàn biệt lập với thế giới bên ngoài.
Người tù bị giam ở đây phải chịu cảnh ăn ngủ vệ sinh tại chỗ, bị cùm chân suốt ngày đêm. Bước vào khu vực này, du khách sẽ cảm nhận rõ sự ngột ngạt và thấu hiểu phần nào ý chí sắt đá, kiên cường của những người chiến sĩ đã vượt qua nghịch cảnh để giữ vững khí tiết.
4. Cây bàng tình nghĩa
Giữa không gian u ám của sắt thép và bê tông, những cây bàng cổ thụ tại sân trại như một nét chấm phá đầy nhân văn. Đối với các chiến sĩ cách mạng, cây bàng không chỉ tỏa bóng mát mà còn là "vị thuốc quý". Lá bàng và búp bàng non được dùng để chữa bệnh đường ruột, vết thương mưng mủ, thậm chí quả bàng còn là nguồn vitamin hiếm hoi.
Gốc bàng cũng là nơi cất giấu tài liệu tuyên truyền, là hòm thư bí mật trao đổi thông tin giữa các tù nhân. Ngày nay, những cây bàng trăm tuổi vẫn đứng sừng sững, tỏa bóng mát như chứng nhân cho tình đồng chí ấm áp nơi ngục tù.
5. Tour đêm "Đêm Thiêng Liêng"
Nếu bạn thắc mắc Nhà tù Hỏa Lò có gì mới lạ gần đây, thì câu trả lời chính là tour đêm "Đêm Thiêng Liêng". Khác với việc tham quan ban ngày, tour đêm sử dụng hiệu ứng âm thanh, ánh sáng và nghệ thuật kể chuyện nhập vai để đánh thức mọi giác quan của du khách.
Trong không gian tĩnh mịch của đêm tối, những câu chuyện về sự hy sinh, tình mẫu tử, tình đồng đội được tái hiện đầy xúc động, khiến không ít du khách phải rơi nước mắt. Đây là sản phẩm du lịch độc đáo, giúp thế hệ trẻ tiếp cận lịch sử một cách gần gũi và sâu sắc nhất.
