Rằm tháng Giêng (15/1 Âm lịch) là ngày rằm quan trọng bậc nhất trong năm. Theo quan niệm dân gian "Cúng cả năm không bằng rằm tháng Giêng", lễ cúng rằm đầu tiên trong năm được chuẩn bị rất chu đáo, long trọng.
Vào dịp này, mọi gia đình đều chuẩn bị lễ cúng trang trọng để cầu mong một năm mới an lành, may mắn và thịnh vượng. Tuy nhiên, nhiều người phân vân không biết nên cúng Rằm tháng Giêng trong nhà hay ngoài trời mới đúng với nghi lễ truyền thống.
Cúng Rằm tháng Giêng không nhất thiết phải mâm cao cỗ đầy mà gia đình nên "tùy tiền biện lễ". (Ảnh minh họa: Pinterest).
Theo chuyên gia phong thủy Song Hà trả lời trên báo Giáo dục Thời đại, lễ cúng Rằm tháng Giêng nên được tiến hành ở cả trong nhà và ngoài trời để tỏ lòng thành kính với thần, Phật, gia tiên.
Cúng Rằm tháng Giêng ngoài trời là cách để tri ân và thể hiện sự tôn kính với các vị thần linh. Đây là nơi phù hợp để đặt mâm cúng quan thần. Việc thờ cúng ngoài trời được coi là hành động mở ra không gian cho sự giao thoa giữa con người và thần linh, tạo điều kiện cho những mong ước của gia chủ đến được với các đấng bề trên.
Bên cạnh việc cúng ngoài trời, các gia đình cũng nên có mâm lễ cúng Rằm tháng Giêng trong nhà để tưởng nhớ và tri ân tổ tiên. Mâm cúng này thể hiện tấm lòng đối với những người thân đã khuất, và tạo điều kiện cho các thành viên trong gia đình tụ họp, ôn lại kỷ niệm và gắn kết tình cảm.
Dưới đây là một số thông tin hữu ích, bạn có thể tham khảo:
Đối với lễ cúng tại gia, nhiều gia đình chỉ làm một mâm cỗ đặt lên bàn thờ chính để mời gia tiên, thần linh thụ hưởng. Một số gia đình cầu kỳ hơn, sửa soạn mâm lễ để cúng cả trong nhà và ngoài trời vào giờ Ngọ.
Cúng ngoài trời
Đây là lễ cúng nhằm cảm ơn trời đất, thần tiên, Phật thánh cùng các vị anh hùng dân tộc. Nếu không có sân thì có thể bày lễ ở gian giữa trong nhà hoặc ở sân thượng.
Nếu có điều kiện, ở ngoài trời, có thể đặt 4 bàn lễ ở bốn hướng: Hướng bắc để thờ Thượng đế; hướng nam để thờ các vị thần; hướng tây để thờ Phật; hướng đông để thờ các vị anh hùng có công với dân với nước. Mâm lễ theo truyền thống gồm: Gà trống trắng luộc chín 1 con, thịt dê hấp 1 miếng, một đĩa xôi đỏ, một đĩa hoa quả, 99 thuyền vàng, 99 thỏi vàng, 99 lá vàng (không cúng tiền âm phủ), 3 chén rượu trắng, đỏ, vàng..., 3 chén trà hương vị khác nhau. Mỗi bàn lễ đốt 5 ngọn nến, thắp 9 nén nhang.
Riêng ban lễ hướng tây lễ Phật thì làm cơm chay, không có tiền vàng và rượu. Trên các bàn lễ nếu có lọng che thì rất tốt.
Tuy nhiên, nếu không có điều kiện và không cầu kỳ thì chỉ cần soạn một mâm lễ giản dị, điều cốt yếu vẫn là thành tâm.
Lễ cúng Rằm tháng Giêng nên được tiến hành ở cả trong nhà và ngoài trời để tỏ lòng thành kính với thần, Phật, gia tiên. (Ảnh minh họa).
Cúng trong nhà
Lễ cúng trong nhà dành cho thần linh và gia tiên. Thời điểm cúng tốt nhất là giờ Ngọ (từ 11-13h) ngày 15/1 Âm lịch.
Mâm cỗ cúng Rằm tháng Giêng 2026 truyền thống hầu như không thể thiếu thịt gà, xôi gấc/bánh chưng. Gà là vật cúng tế linh thiêng nhất, còn xôi gấc có màu đỏ, được cho là sẽ mang đến may mắn cho gia đình trong năm mới.
Các món giò, chả, rau xào... cũng thường có mặt trên mâm cỗ mặn cúng gia tiên vào ngày Rằm tháng Giêng. Ngoài ra, các gia đình còn chuẩn bị hương, hoa tươi, vàng mã, đèn nến, trầu cau, rượu.
Cúng Rằm tháng Giêng không nhất thiết phải mâm cao cỗ đầy mà gia đình nên "tùy tiền biện lễ", dựa vào điều kiện kinh tế và số thành viên trong gia đình mà chuẩn bị phù hợp. Nhà ít người không nên làm quá nhiều món, quá nhiều mâm cỗ, sau đó không thể thụ lộc hết sẽ rất lãng phí.
Dưới đây là văn khấn Rằm tháng Giêng theo sách "Văn khấn cổ truyền Việt Nam" (NXB Văn hóa thông tin), độc giả có thể tham khảo:
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản gia thổ địa Long Mạch
Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc đức Tôn thần
Con kính lạy ngài tiền hậu địa chủ tài thần
Tín chủ (chúng) con là:... ngụ tại:…
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ, tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả đốt nén hương thơm dâng lên trước án. Chúng con thành tâm kính mời ngài Kim Niên đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương, ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân, ngài Bản gia Thổ địa, Long Mạch Tôn thần, các ngài Ngũ Phương, Ngũ Thổ, Phúc đức chính thần, các vị Tôn thần cai quản trong khu vực này.
Cúi xin các Ngài nghe thấu lời mời thương xót thương tín chủ giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con toàn gia an lạc, công việc hanh thông. Người người được bình an, lộc tài tăng tiến, tâm đạo mở mang, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
*Thông tin trong bài chỉ mang tính chất tham khảo, chiêm nghiệm
