Theo Người lao động, gần đây, các nhà khoa học đã nhận diện được một tiểu hành tinh có độ nguy hiểm cao đối với Mặt Trăng của chúng ta: Tiểu hành tinh 2024 YR4, một tảng đá không gian đường kính khoảng 60 m, có xác suất 4% sẽ đâm vào Mặt Trăng vào ngày 2/12/2032.
Nếu điều đó xảy ra, vệ tinh tự nhiên của Trái Đất sẽ phải hứng chịu một vụ va chạm mạnh gấp 1 triệu lần so với vụ va chạm kỷ lục được ghi nhận năm 2013.
Nhóm tác giả dẫn đầu bởi nhà nghiên cứu Yifan He từ Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đã lập một mô hình chi tiết để đánh giá tác động của vụ va chạm tiềm tàng này với hệ Trái Đất - Mặt Trăng.
Ảnh minh họa
Tiểu hành tinh 2024 YR4 sẽ không phá hủy hay làm chệch quỹ đạo của Mặt Trăng, nhưng đủ để làm thay đổi nó một cách đáng kể. Theo tính toán của nhóm nghiên cứu, nó sẽ khoét vào Mặt Trăng một hố va chạm đường kính khoảng 1km và sâu tới 260m.
Sự kiện cũng làm rung chuyển toàn bộ cấu trúc của thiên thể bằng một trận động đất toàn cầu nặng khoảng 5 độ (thang Moment), theo tính toán dựa trên năng lượng động năng của tiểu hành tinh.
Khác với Trái Đất có lõi nóng chảy và các mảng kiến tạo, Mặt Trăng giống như một khối đá khô cứng, không có chất lỏng để hấp thụ bớt chấn động. Do vậy toàn bộ thiên thể sẽ bị rung lắc dữ dội trong nhiều giờ và tác động tàn phá có thể mạnh hơn nhiều so với trận động đất cùng cường độ ở địa cầu.
Đó là một cơ hội hiếm có cho giới khoa học: Việc quan sát sự lan truyền của trận động đất trên Mặt Trăng do va chạm gây ra sẽ đem đến các dữ liệu giúp làm sáng tỏ cấu trúc và thành phần bên trong của nó.
Tác động dự kiến sẽ khiến Mặt Trăng "gầy" đi, do làm bắn tung khoảng 400 kg đất đá ra ngoài không gian. Khối lượng bị mất đi này không đáng kể so với toàn bộ thiên thể, nên sẽ khó lòng nhận biết khi quan sát bằng mắt thường từ Trái Đất.
Hiện tượng này cũng đem đến cơ hội cho các nhà khoa học thu thập mẫu Mặt Trăng, bởi một số lượng lớn các mảnh vụn sẽ lao về phía Trái Đất, tạo nên sao băng. Theo Môi trường và Cuộc sống, song đi kèm với đó là những nguy cơ tiềm ẩn, khi một số mảnh có kích thước lớn có thể không bị thiêu rụi hoàn toàn trong khí quyển và rơi xuống mặt đất, đe dọa an toàn con người và cơ sở hạ tầng.
Theo các mô hình tính toán, những khu vực có nguy cơ cao nhất bao gồm Nam Mỹ, Bắc Phi và bán đảo Ả Rập. Ngoài ra, các mảnh vỡ này còn có thể va chạm với hệ thống vệ tinh đang hoạt động dày đặc trên quỹ đạo Trái Đất, gây hư hỏng hoặc khiến một số vệ tinh rơi trở lại bầu khí quyển.
Nghiêm trọng hơn, kịch bản này có thể kích hoạt “Hội chứng Kessler” – hiện tượng va chạm dây chuyền giữa các mảnh vỡ không gian, làm tê liệt mạng lưới vệ tinh trong thời gian ngắn và cản trở nghiêm trọng việc phóng thiết bị mới lên quỹ đạo trong nhiều năm.
Trước những nguy cơ tiềm ẩn đó, một số cơ quan vũ trụ trên thế giới đang nghiên cứu các biện pháp nhằm làm lệch hướng tiểu hành tinh 2024 YR4, trong trường hợp các quan sát tiếp theo xác nhận khả năng nó thực sự sẽ lao về phía Mặt Trăng.
