Loài vật có tiếng kêu chói tai, vang xa và phá hoại mùa màng
Theo SaoStar, tại Chiba, Nhật Bản chính quyền địa phương đang đau đầu vì một “kẻ gây rối” là nai muntjac Reeves, hay còn gọi là hươu nai vàng.
Trong vài năm trở lại đây, quần thể nai muntjac Reeves tại Chiba tăng trưởng với tốc độ đáng báo động, kéo theo hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng cho đời sống người dân và sản xuất nông nghiệp. Đây vốn là loài ngoại lai xâm lấn tại Nhật Bản, nhưng lại thích nghi quá tốt với điều kiện tự nhiên ở khu vực phía nam tỉnh Chiba, đặc biệt là các vùng giáp khu dân cư và đô thị.
Trong vài năm trở lại đây, quần thể nai muntjac Reeves tại Chiba tăng trưởng với tốc độ đáng báo động, kéo theo hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng cho đời sống người dân và sản xuất nông nghiệp.
Theo phản ánh của người dân địa phương, loài vật này ngày càng trở nên “bạo dạn”. Chúng không còn né tránh con người mà thường xuyên xuất hiện trong vườn nhà, sân sau, thậm chí tiến sát khu sinh hoạt. Việc chúng coi khu dân cư như một phần lãnh địa khiến nỗi lo về an toàn và thiệt hại ngày càng lớn.
Hậu quả rõ rệt nhất là tình trạng phá hoại mùa màng. Nai muntjac Reeves ăn chồi non và cây non, gây thiệt hại từ những mảnh vườn nhỏ của hộ gia đình cho đến các trang trại quy mô lớn. Đáng nói, không chỉ ruộng vườn ngoài trời bị ảnh hưởng, mà ngay cả các nhà kính trồng dâu tây, vốn được bảo vệ bằng kính và vách nhựa cũng không tránh khỏi. Nhiều con nai đã phá cửa, chui vào bên trong để ăn sạch cây giống. Thiệt hại kinh tế vì thế ngày càng gia tăng, khiến nông dân rơi vào cảnh lao đao.
Chưa dừng lại ở đó, tiếng kêu đặc trưng của loài nai này cũng trở thành “ác mộng” với cư dân địa phương. Âm thanh chói tai, vang xa và có phần giống tiếng la hét của con người khiến nhiều người mất ngủ, đặc biệt vào ban đêm, làm gia tăng tình trạng ô nhiễm tiếng ồn tại các khu dân cư vốn yên tĩnh.
Treo thưởng 1,2 triệu đồng cho mỗi cá thể được bắt giữ
Điều đáng chú ý là trước đây, tỉnh Chiba hoàn toàn không có nai muntjac Reeves sinh sống. Theo các tài liệu lịch sử, trong giai đoạn từ thập niên 1930 đến 1960 (thời Showa), một số cá thể được đưa vào nuôi tại một vườn thú ở thành phố Katsuura. Từ đó, những vụ thoát chuồng lẻ tẻ đã khiến loài nai này dần xâm nhập môi trường tự nhiên. Không bị kiểm soát chặt chẽ, chúng sinh sôi và mở rộng phạm vi hoạt động trong nhiều thập kỷ.
Số liệu thống kê cho thấy mức độ bùng nổ đáng lo ngại: năm 2014, toàn tỉnh Chiba ước tính có khoảng 39.000 con nai muntjac Reeves. Đến năm 2024, con số này đã vọt lên khoảng 94.000 cá thể, gần gấp 2,5 lần chỉ trong một thập kỷ. Hiện nay, loài nai này đã được ghi nhận xuất hiện tại ít nhất 18 thành phố và thị trấn trong tỉnh, bắt đầu từ khu vực Katsuura và lan rộng ra các vùng lân cận.
Theo các chuyên gia, có ba nguyên nhân chính khiến nai muntjac Reeves sinh sản nhanh chóng tại Chiba. Thứ nhất, chúng đạt độ tuổi sinh sản rất sớm, chỉ sau khoảng 6 tháng. Thứ hai, khí hậu ôn hòa, mùa đông không quá khắc nghiệt cùng nguồn thức ăn phong phú tạo điều kiện lý tưởng cho chúng phát triển. Quan trọng hơn cả, Chiba gần như không có các loài thú săn mồi lớn như gấu để kiểm soát số lượng nai trong tự nhiên.
Chính quyền Chiba treo thưởng khoảng 7.000 yên cho mỗi cá thể nai bị bắt giữ, tương đương khoảng 1,2 triệu đồng Việt Nam.
Trước thực trạng này, chính quyền tỉnh Chiba đã triển khai nhiều biện pháp đối phó. Một trong số đó là chính sách treo thưởng khoảng 7.000 yên cho mỗi cá thể nai bị bắt giữ, tương đương khoảng 1,2 triệu đồng Việt Nam. Do nai muntjac Reeves không nằm trong danh sách động vật được phép săn bắn theo Luật Bảo vệ động vật hoang dã của Nhật Bản, các biện pháp hiện nay chủ yếu dựa vào việc đặt bẫy và bắt giữ có kiểm soát. Song song đó, chính quyền cũng nghiên cứu tập tính ăn uống của loài nai này để tìm ra loại mồi hiệu quả hơn, nhằm nâng cao tỷ lệ bắt giữ.
Ngoài Nhật Bản, Trung Quốc cũng có nai muntjac Reeves
Theo Dân Trí, tại Trung Quốc nai muntjac Reeves hay còn gọi là mang Reeves, hoẵng Trung Quốc).
Đây là một loài mang (hay còn gọi là hoẵng, thuộc họ hươu nai) có nguồn gốc đông nam Trung Quốc và Đài Loan (Trung Quốc).
Trên mặt của loài nai muntjac Reeves này có 2 tuyến mùi hương, gồm một tuyến nằm ngay trước mắt và tuyến thứ 2 nằm trên trán. Mặc dù nai muntjac Reeves không phải là loài động vật có vú duy nhất sở hữu các tuyến mùi hương, nhưng chúng sử dụng các tuyến này thường xuyên hơn so với các loài động vật khác.
Khi nghỉ ngơi, các tuyến mùi hương trên mặt của nai muntjac Reeves đóng lại và trông không khác gì những nếp gấp trên da của chúng. Tuy nhiên, khi loài nai muntjac Reeves này quyết định bắt đầu đánh dấu lãnh thổ hoặc quyến rũ bạn tình, chúng sẽ mở rộng các tuyến mùi hương trên mặt để phát xạ mùi hương hoặc cạ vào các vị trí chúng muốn đánh dấu.
Các tuyến mùi hương trên mặt của nai muntjac Reeves Trung Quốc cũng sẽ được mở rộng khi chúng cảm thấy phấn khích, chẳng hạn khi đối mặt với một người bạn đời tiềm năng hoặc khi được cho ăn, như trong đoạn clip gây sốt kể trên.
Những cá thể nai muntjac Reeves đực sẽ thường xuyên sử dụng tuyến mùi hương trên gương mặt của chúng hơn là những con cái, thường nhằm mục đích kêu gọi bạn tình. Hệ cơ trên gương mặt của nai muntjac Reeves cho phép chúng có thể mở rộng đồng thời cả 2 tuyến mùi hương trên gương mặt cùng một lúc. Ngoài ra, khi nai muntjac Reeves Trung Quốc nhai thức ăn, các tuyến mùi hương trên gương mặt cũng có thể đóng mở liên tục.
Nai muntjac Reeves Trung Quốc có kích thước khá nhỏ, cao khoảng 0,5 mét và dài một mét. Cá thể mang Trung Quốc trưởng thành có thể nặng từ 10 đến 18kg. Nai muntjac Reeves Trung Quốc đực có sừng ngắn khoảng 10cm và răng nanh trên, còn cá thể cái không có sừng. Những con đực sử dụng sừng và răng nanh để tấn công nhau khi tranh giành lãnh thổ hoặc bạn tình.
