Với các chính sách và chương trình mục tiêu quốc gia, đặc biệt là Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (giai đoạn 2021-2025 và định hướng 2026-2030), đã tạo động lực cốt lõi giúp kinh tế vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Lào Cai phát triển mạnh. Bằng những giải pháp trọng tâm như: Tập trung nhựa hóa/bê tông hóa giao thông nông thôn (100% xã có đường ô tô đến trung tâm), mở rộng phủ sóng điện lưới quốc gia (đạt 99%), kiên cố hóa trường lớp, trạm y tế và bảo đảm nước sinh hoạt hợp vệ sinh. Chính sách hỗ trợ sinh kế và chuyển đổi tư duy sản xuất: Chuyển từ canh tác tự cung tự cấp sang sản xuất nông - lâm nghiệp hàng hóa tập trung (phát triển các vùng nguyên liệu quế, chè, dược liệu, cây ăn quả). Thúc đẩy liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong chế biến và tiêu thụ sản phẩm, ứng dụng khoa học kỹ thuật và chuyển đổi số.
Đổi mới đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường , chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn sang các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch và dịch vụ. Thực hiện đầy đủ chính sách đối với 2.288 Người có uy tín trong đồng bào DTTS, kết hợp các nghị quyết đặc thù về nâng cao chất lượng dân số và phòng chống tảo hôn. Phấn đấu tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào DTTS giảm bình quân 6,36%/năm trong giai đoạn 2021-2025, vượt mục tiêu Trung ương giao. Thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số đạt trên 33 triệu đồng/người (năm 2025), tăng gấp đôi so với đầu kỳ và tỉnh đang hướng tới mục tiêu đạt 60 triệu đồng/người/năm vào năm 2030. Sản xuất nông, lâm nghiệp tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ của nền kinh tế khu vực nông thôn, miền núi. Tổng sản lượng lương thực có hạt đạt 299.285 tấn; diện tích chè đạt 15.278 ha; cây dược liệu đạt 6.150 ha; tổng đàn gia súc đạt khoảng 1,47 triệu con; sản lượng thủy sản trên 15 nghìn tấn; diện tích trồng rừng tập trung đạt 11.350 ha.
Những kết quả này góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao, vùng sâu, vùng xa. Trong 6 tháng đầu năm, trên địa bàn tỉnh xảy ra 6 đợt thiên tai, làm ảnh hưởng đến 6.701 nhà ở, hơn 1.190 ha diện tích sản xuất nông nghiệp cùng nhiều công trình hạ tầng. Tuy nhiên, các cấp, các ngành đã chủ động triển khai các biện pháp ứng phó, hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, nhanh chóng ổn định đời sống và khôi phục sản xuất, không để xảy ra tình trạng thiếu đói, thiếu nơi ở sau thiên tai.
Các chính sách dân tộc, góp phần nâng cao đời sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số (Ảnh CTTĐT Lào Cai)
Việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực. Tổng nguồn vốn ngân sách Trung ương bố trí cho chương trình trên địa bàn tỉnh đạt hơn 6.309 tỷ đồng; đến nay đã giải ngân gần 5.423 tỷ đồng, đạt khoảng 85,96% kế hoạch. Tỉnh cũng đã thành lập Ban Chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời rà soát nhu cầu, danh mục dự án và nguồn lực để triển khai hiệu quả các chương trình trong giai đoạn mới.
Chính sách đối với Người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số được thực hiện đầy đủ, kịp thời. Hiện toàn tỉnh có 2.288 Người có uy tín. Dịp Tết Nguyên đán 2026, tỉnh đã tổ chức thăm hỏi, tặng 2.288 suất quà; hỗ trợ 43 trường hợp ốm đau, 10 gia đình gặp khó khăn và thăm viếng 18 gia đình có Người có uy tín qua đời. Đồng thời, duy trì cấp phát hơn 338 nghìn tờ báo địa phương và gần 13,7 nghìn tờ Báo Dân tộc và Phát triển, góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền ở cơ sở.
Cùng với phát triển kinh tế, các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục được quan tâm. Tỉnh đã tham mưu trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét ghi danh 2 tư liệu vào Danh mục di sản tư liệu quốc gia; triển khai xây dựng hồ sơ "Nghệ thuật Khèn Mông" trình UNESCO xem xét ghi danh. Hoạt động văn hóa cơ sở được duy trì với 95 buổi chiếu phim lưu động; thư viện phục vụ trên 95 nghìn lượt bạn đọc, luân chuyển hơn 219 nghìn lượt sách, báo. Mạng lưới giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số tiếp tục được củng cố với 956 cơ sở giáo dục, 1.372 điểm trường lẻ; duy trì 17 trường phổ thông dân tộc nội trú và 168 trường phổ thông dân tộc bán trú, bảo đảm điều kiện học tập cho học sinh vùng cao. Trong lĩnh vực y tế, toàn tỉnh có 99 trạm y tế xã, phường, đạt 12,9 bác sĩ/vạn dân; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 91,58%; trên 90,9% số xã đạt Bộ tiêu chí quốc gia về y tế. Tỷ lệ trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm chủng đầy đủ đạt 98,3%; tỷ lệ phụ nữ sinh con tại cơ sở y tế hoặc có nhân viên y tế hỗ trợ đạt 93,6%.
Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục triển khai Nghị quyết số 09-NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và nữ dưới 18 tuổi sinh con trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 - 2030. Công tác tuyên truyền, vận động được đẩy mạnh, phát huy vai trò của Người có uy tín, già làng, trưởng thôn và các tổ chức đoàn thể. Đến nay, toàn tỉnh ghi nhận 56 trường hợp tảo hôn, chưa phát hiện trường hợp hôn nhân cận huyết thống; tình trạng nữ dưới 18 tuổi sinh con từng bước được kiểm soát thông qua các giải pháp can thiệp tại cơ sở.
Với định hướng phát triển nhanh, toàn diện và bền vững, Lào Cai đang đặt vùng đồng bào DTTS&MN vào một vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển chung của tỉnh. Các nguồn lực được tập trung đúng địa bàn, các chính sách được tổ chức thực hiện linh hoạt và người dân thực sự trở thành chủ thể, những mục tiêu đến năm 2030 sẽ không chỉ là những con số trong kế hoạch, mà có thể chuyển hóa thành những thay đổi cụ thể về sinh kế, thu nhập, chất lượng dịch vụ và đời sống của đồng bào các dân tộc. Và định hướng những năm tiếp theo, Tỉnh Lào Cai tiếp tục triển khai sâu rộng, hiệu quả các chính sách dân tộc; đẩy nhanh tiến độ thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia; thực hiện đầy đủ chính sách đối với Người có uy tín; đồng thời tập trung giảm tảo hôn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng đồng bào dân tộc thiểu số. /.
