Theo Tạp chí Tri thức, xung đột bắt đầu bằng chiến dịch tấn công chung của Mỹ và Israel nhằm vào Iran cuối tháng 2, đã lan rộng thành một cuộc đối đầu toàn khu vực, với việc Tehran đáp trả bằng các đòn tấn công tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Israel, các căn cứ Mỹ và cơ sở hạ tầng của các đồng minh Mỹ trên khắp Trung Đông.
Sau 1 tháng xung đột tại Trung Đông, Mỹ, Israel và Iran đang bộc lộ cả điểm mạnh lẫn giới hạn về năng lực quân sự, khi cuộc chiến chuyển từ một chiến dịch nhanh sang một cuộc đối đầu kéo dài.
Các nhà phân tích Macdonald Amoah, Morgan D Bazilian và Jahara Matisek, trong nghiên cứu “Hơn 11.000 vũ khí trong 16 ngày của cuộc chiến Iran: ‘Quyền kiểm soát tái nạp’ quyết định khả năng duy trì”, cho biết Mỹ và các đồng minh đã sử dụng 11.294 loại vũ khí trong 16 ngày đầu, với chi phí khoảng 26 tỷ USD.
Ảnh minh họa
Kho vũ khí của Iran suy giảm
Khi cuộc chiến bước sang tháng thứ hai, các nhà phân tích cho rằng kho vũ khí của Iran đã bị suy giảm, dù thiếu dữ liệu chính thức khiến khó đánh giá quy mô. Trước xung đột, kho tên lửa của Iran được ước tính khoảng 2.500 quả, dù một số chuyên gia cho rằng con số có thể lên tới 6.000.
Kho vũ khí của Tehran bao gồm các tên lửa như Khorramshahr-4, Ghadr-110 và Emad, có tầm bắn lên tới 2.000 km. Một số tên lửa dùng để tấn công Israel được cho là mang đầu đạn chùm, khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn. Trong những ngày đầu xung đột, Iran được cho là đã phóng hơn 500 tên lửa đạn đạo và hơn 2.000 máy bay không người lái.
Trong số các UAV, Iran sử dụng loại Shahed-136 “cảm tử”, có thể bay tới 2.000 km và chi phí sản xuất tương đối thấp. Tính đến đầu năm 2026, có thông tin cho rằng Iran sở hữu tới 80.000 UAV Shahed và có khả năng sản xuất hằng ngày.
Dữ liệu do nhà nghiên cứu Ibrahim Jalal tổng hợp cho thấy tính đến ngày 20/3, Iran đã tiến hành hơn 5.693 cuộc tấn công tại Israel, các nước vùng Vịnh, Iraq, Jordan và Syria. Israel đã hứng hơn 870 đợt tấn công, trong đó phần lớn là UAV, còn tên lửa chiếm tỷ lệ nhỏ hơn.
Jalal cho rằng Iran chưa cạn tên lửa và UAV, cũng chưa phô bày toàn bộ năng lực. “Họ thậm chí chưa sử dụng quá 30-40% kho vũ khí. Năng lực sản xuất hằng năm của họ vượt 1.500 tên lửa và 2.000 UAV,” Jalal nói với Anadolu.
Matthew Powell, giảng viên về sức mạnh không quân tại Đại học Portsmouth (Anh), cho biết kho tên lửa và UAV của Iran “chắc chắn” đã suy giảm, nhưng vì Tehran chưa bao giờ công bố con số ban đầu, nên rất khó xác định họ còn lại bao nhiêu. Ông cũng lưu ý Iran đang sử dụng tên lửa đạn đạo tiết kiệm hơn so với giai đoạn đầu.
Điều này cho thấy một trong hai khả năng: hoặc kho tên lửa đạn đạo đang giảm nhanh hơn dự kiến nên Iran phải phân bổ để kéo dài xung đột, hoặc Tehran đang giảm quy mô tấn công để chuẩn bị cho ngừng bắn và đàm phán hòa bình rộng hơn.
Các chuyên gia cũng đề cập đến thông tin Iran phóng tên lửa tầm 4.000 km vào đảo Diego Garcia, dù Tehran đã phủ nhận. Trong khi đó, Jalal cho rằng Iran có tên lửa tầm trung vượt 3.000 km và năng lực thực tế không phải lúc nào cũng được thể hiện.
Các thủy thủ chuẩn bị vũ khí trên tàu sân bay Mỹ tham gia chiến dịch tập kích Iran. Ảnh: Reuters
Áp lực với lưới phòng thủ Israel ngày càng tăng
Theo báo Dân trí, các chuyên gia nhận định hệ thống phòng không đa tầng của Israel cho đến nay đã phần nào chống đỡ được các cuộc tấn công của Iran, mặc dù không hệ thống nào hoàn toàn hiệu quả.
"Không có hệ thống phòng không nào hoàn hảo 100% và chỉ một số ít cuộc không kích của Iran đã trúng mục tiêu. Tuy nhiên, xét từ góc độ chiến lược, những cuộc tấn công thành công này có tác động hạn chế, mặc dù chúng đã gây ra sự tàn phá và thương vong ở Israel", chuyên gia Powell nói.
Mặt khác, giới lãnh đạo quân sự Israel và các nhân vật đối lập đã cảnh báo rằng quân đội Israel đang gặp nhiều khó khăn dưới sức ép của cuộc chiến trên nhiều mặt trận, viện dẫn tình trạng thiếu hụt quân số nghiêm trọng và thiếu chiến lược rõ ràng. Mối lo ngại cũng ngày càng tăng về khả năng duy trì hệ thống phòng thủ của Israel.
Các hệ thống phòng thủ quan trọng nhất của Israel dường như đang chịu áp lực lớn nhất, với các tên lửa đánh chặn Arrow 2 và Arrow 3 dự kiến sẽ cạn kiệt vào ngày 27/3, theo phân tích của RUSI.
Về mặt tấn công, tên lửa đạn đạo phóng từ máy bay Blue Sparrow của Israel dự kiến sẽ đủ dùng đến ngày 5/4, trong khi tên lửa đánh chặn David’s Sling Stunner, dùng cho các mối đe dọa tầm trung, dự kiến sẽ cạn kiệt vào ngày 6/4. Tên lửa siêu âm Rampage của Israel ước tính sẽ đủ dùng đến ngày 9/4.
Dữ liệu từ 16 ngày đầu tiên của cuộc chiến cho thấy sự cạn kiệt nhanh chóng các kho dự trữ đạn dược quan trọng của Mỹ, Israel và các lực lượng đồng minh.
Tên lửa đánh chặn Arrow 2 và Arrow 3 của Israel ghi nhận sự sụt giảm mạnh nhất, với 122 quả được sử dụng trong tổng số 150 quả, nghĩa là hơn 81% đã bị cạn kiệt. Hệ thống THAAD của đồng minh cũng giảm đáng kể, với 60% kho dự trữ được sử dụng, trong khi tên lửa đánh chặn của hệ thống David’s Sling Israel giảm 54%. Israel đã sử dụng 56% tên lửa Blue Sparrow và gần 49% tên lửa Rampage.
"Kho dự trữ tên lửa đánh chặn Arrow của Israel, loại tên lửa được sử dụng để phòng thủ trước các tên lửa đạn đạo đang bay tới, đang ở mức thấp đáng báo động”, chuyên gia Powell cho biết. Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh ước tính Israel có thể cạn kiệt những vũ khí quan trọng này ngay từ cuối tháng 5.
Kho vũ khí Mỹ bị kéo căng
Trong 16 ngày đầu tiên, Mỹ đã tiến hành các chiến dịch tấn công tầm xa quy mô lớn, phóng khoảng 535 tên lửa hành trình BGM-109 Tomahawk, cùng với 912 tên lửa hành trình tàng hình AGM-158 JASSM và JASSM-ER. Để hỗ trợ các chiến dịch không kích rộng hơn, máy bay Mỹ đã thả 1.080 quả bom dẫn đường GBU-31, GBU-32 và GBU-38 JDAM, theo phân tích của RUSI.
Trong khi đó, Mỹ và các đồng minh đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng đối với kho vũ khí của họ. Hệ thống THAAD do các đồng minh vận hành ước tính chỉ còn đủ dùng trong 10 ngày nữa, và dự kiến sẽ cạn kiệt vào ngày 3/4.
"Ước tính của RUSI cho thấy Mỹ đã bắn hơn 500 tên lửa Tomahawk trong 4 tuần xung đột và với mức sản xuất hiện tại, sẽ mất 5 năm để thay thế số tên lửa này. RUSI cũng cho rằng Mỹ chỉ còn khoảng một tháng nữa là hết tên lửa chiến thuật lục quân ATACMS và tên lửa đánh chặn THAAD", chuyên gia Powell nói.
Ryan Bohl, nhà phân tích cấp cao về Trung Đông và Bắc Phi tại Mạng lưới RANE, cho biết hệ thống phòng không và đạn dược của Mỹ đang bị quá tải và phải được phân phối theo định mức.
"Chúng ta cũng biết rằng Iran đã tấn công dữ dội nhiều căn cứ của Mỹ trong khu vực. Nhiều căn cứ đã được sơ tán phần lớn hoặc một phần, và nhân sự đang làm việc phải phân tán khắp các thành phố. Hệ thống radar cũng bị hư hại nặng nề", ông nói.
Tuy nhiên, Bohl cho biết không có tàu chiến Mỹ nào bị thiệt hại, ngoài tàu USS Gerald R. Ford gặp sự cố cháy bên trong, và lực lượng hải quân Mỹ vẫn đủ khả năng tiếp tục triển khai tấn công.
