Xu hướng kết hôn muộn gây nhiều hệ lụy
Theo Cục Thống kê, tuổi kết hôn trung bình lần đầu của người Việt đã tăng đáng kể trong những năm gần đây. Song song với xu hướng kết hôn muộn, mức sinh cũng liên tục đi xuống, chỉ còn 1,91 con/phụ nữ vào năm 2024, đây được đánh giá là mức thấp nhất trong lịch sử.
Việc kết hôn muộn thường kéo theo sinh con muộn, làm rút ngắn quãng thời gian sinh sản của phụ nữ. Hệ quả là không ít cặp vợ chồng chỉ sinh một con hoặc không thể hoàn thành kế hoạch sinh đủ hai con như mong muốn.
Chia sẻ với PV ĐS&PL, ThS.BS Lê Thị Thu Hiền, Giám đốc Chuyên môn Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội cho biết tỷ lệ vô sinh, hiếm muộn đang có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Nguyên nhân không chỉ xuất phát từ áp lực cuộc sống, chế độ dinh dưỡng, ô nhiễm môi trường hay việc sử dụng thực phẩm chế biến sẵn mà còn liên quan đến xu hướng kết hôn và sinh con ở độ tuổi muộn.
Bác sĩ Hiền cho biết, ngày càng nhiều cặp đôi ưu tiên học tập, phát triển sự nghiệp hoặc chờ ổn định kinh tế rồi mới tính đến chuyện sinh con. Tuy nhiên, khi quyết định mang thai, nhiều người đã bước vào giai đoạn khả năng sinh sản bắt đầu suy giảm, khiến việc thụ thai trở nên khó khăn hơn.
Xu hướng kết hôn và sinh con ở độ tuổi muộn là một trong nhiều nguyên nhân khiến tỉ lệ vô sinh, hiếm muộn tăng. Ảnh minh họa: Báo Chính phủ
"Tuổi là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, đặc biệt ở nữ giới. Khi tuổi càng cao, dự trữ buồng trứng và chất lượng noãn giảm dần, làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên cũng như hiệu quả của các phương pháp hỗ trợ sinh sản. Vì vậy, việc trì hoãn sinh con quá lâu có thể khiến nhiều cặp vợ chồng đánh mất 'thời điểm vàng' để có con", bác sĩ Hiền nhấn mạnh.
Thực tế tại cơ sở điều trị cũng cho thấy số lượng các cặp vợ chồng đến khám khi người vợ đã ngoài 35 tuổi hoặc sau nhiều năm kết hôn nhưng chưa từng chủ động kiểm tra sức khỏe sinh sản ngày càng nhiều. Theo bác sĩ Hiền, việc phát hiện muộn không chỉ kéo dài thời gian điều trị mà còn làm giảm cơ hội thành công so với trường hợp được can thiệp sớm.
Không chỉ vậy, những thay đổi trong chính sách dân số cũng góp phần làm gia tăng nhu cầu khám và điều trị hiếm muộn. Sau khi các quy định mới được ban hành, chỉ định thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) được mở rộng, trong đó có phụ nữ độc thân theo quy định hiện hành. Cùng với đó, nhu cầu sinh thêm con của nhiều gia đình cũng khiến số lượng người đến khám và điều trị ngày càng tăng.
Về nguyên nhân vô sinh, bác sĩ Hiền cho biết tình trạng này có thể xuất phát từ cả nam và nữ.
Ở nữ giới, các nguyên nhân thường gặp là tắc vòi tử cung, lạc nội mạc tử cung, suy giảm dự trữ buồng trứng hoặc mang thai ở tuổi sinh sản cao. Trong khi đó, ở nam giới, tình trạng suy giảm số lượng và chất lượng tinh trùng có thể liên quan đến giãn tĩnh mạch thừng tinh, lối sống thiếu lành mạnh, sử dụng rượu bia, thuốc lá hoặc các bệnh lý như quai bị, bất thường di truyền khiến tinh hoàn phát triển kém, thậm chí không có tinh trùng.
ThS.BS Lê Thị Thu Hiền, Giám đốc Chuyên môn Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội. Ảnh: Di Hân
Phát hiện sớm giúp tăng cơ hội làm cha mẹ
Trước thực trạng vô sinh, hiếm muộn có xu hướng gia tăng, bác sĩ Hiền khuyến cáo các cặp đôi nên chủ động chăm sóc sức khỏe sinh sản ngay từ trước khi kết hôn thông qua khám tiền hôn nhân để phát hiện sớm những yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Sau khi kết hôn, các cặp vợ chồng cũng cần được tư vấn và chuẩn bị đầy đủ về sức khỏe cũng như tâm lý trước khi mang thai.
Đặc biệt, nếu sau 12 tháng quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai mà vẫn chưa có thai, hai vợ chồng nên đến cơ sở chuyên khoa để được thăm khám. Với phụ nữ từ 35 tuổi trở lên, thời gian chờ đợi cần rút ngắn do dự trữ buồng trứng suy giảm nhanh, đồng thời nguy cơ bất thường nhiễm sắc thể của noãn cũng tăng theo tuổi.
Bác sĩ Hiền cũng khuyến cáo người dân nên lựa chọn các cơ sở hỗ trợ sinh sản được Bộ Y tế cấp phép để được chẩn đoán và điều trị đúng chuyên môn, tránh tin vào những quảng cáo thiếu cơ sở khoa học khiến mất thời gian và làm giảm cơ hội điều trị thành công.
Ngoài ra, vị chuyên gia nhấn mạnh việc kết hôn, sinh con sớm, đặc biệt trước tuổi 35 sẽ giúp nhiều cặp vợ chồng đón con dễ dàng hơn.
Nhiều chính sách khuyến khích sinh
Trong bối cảnh mức sinh tiếp tục giảm, mới đây Cục Dân số đã chủ trì xây dựng dự thảo Thông tư của Bộ Y tế hướng dẫn các địa phương ban hành chính sách khuyến sinh. Dự thảo đề xuất mở rộng đối tượng được khen thưởng, hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho phụ nữ sinh con, sinh đủ hai con ngoài ba nhóm đối tượng được quy định trong Luật Dân số. Bên cạnh đó, nhiều chính sách hỗ trợ khác cũng được đề xuất như hỗ trợ phụ nữ mang thai, hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ đến đủ 12, 24 hoặc 36 tháng tuổi, hỗ trợ chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non...
Thực tế, nhiều địa phương đã dành nguồn kinh phí lên tới hàng tỷ đồng để khuyến khích các gia đình sinh đủ hai con, đặc biệt ở những nơi có mức sinh thấp. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, bên cạnh các chính sách hỗ trợ tài chính, điều cốt lõi vẫn là tạo dựng môi trường sống và làm việc ổn định, giúp người trẻ yên tâm kết hôn, sinh con và xây dựng gia đình.
