Hoàn thiện quy định bồi thường nhà nước theo hướng đơn giản thủ tục, bảo vệ quyền lợi người dân

Đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh chuyển đổi số trong giải quyết bồi thường

Sáng 13/11, Bộ Tư pháp tổ chức họp Hội đồng thẩm định hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (TNBTCNN). Bà Đỗ Thị Thanh Hương, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật chủ trì thẩm định.

Phát biểu tại buổi thẩm định, Phó Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước Nguyễn Ngọc Vũ cho biết, việc ban hành Nghị định nhằm quy định chi tiết các nội dung được giao tại Luật TNBTCNN năm 2017 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật TNBTCNN (Luật số 15/2026/QH16); đồng thời quy định các biện pháp tổ chức thi hành, khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai Nghị định số 68/2018/NĐ-CP ngày 15/5/2018 của Chính phủ, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Dự thảo Nghị định được xây dựng theo 03 định hướng lớn như sau: Thứ nhất, bám sát quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật TNBTCNN để cụ thể hóa đầy đủ, kịp thời 18 nội dung được Luật giao Chính phủ quy định chi tiết; hướng dẫn các vấn đề cần thiết thuộc thẩm quyền của Chính phủ nhằm bảo đảm thi hành các quy định của Luật trên thực tiễn.

Thứ hai, bảo đảm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, trong quá trình yêu cầu bồi thường và giải quyết bồi thường, theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị và yêu cầu cắt giảm 50% thời gian giải quyết, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính tại Kết luận số 18-KL/TW.

Thứ ba, kế thừa các quy định của Nghị định số 68/2018/NĐ-CP còn phù hợp, đang được thực hiện hiệu quả; đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định đã bộc lộ hạn chế, bất cập, chưa phù hợp với cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước sau sắp xếp, nhằm nâng cao hiệu quả công tác bồi thường nhà nước, bảo đảm tốt hơn quyền yêu cầu bồi thường của người bị thiệt hại.

Góp ý tại buổi thẩm định, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị rà soát, làm rõ quy định về tiếp nhận hồ sơ điện tử, thời điểm xác định đã tiếp nhận hồ sơ và việc khai thác dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành đối với thông tin về thừa kế, đại diện và các thông tin liên quan; hạn chế yêu cầu người dân cung cấp lại giấy tờ, thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu. Nhằm bảo đảm tính thống nhất, khả thi trong thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử và khai thác, sử dụng dữ liệu.

Đồng thời bổ sung, làm rõ quy định về việc sử dụng kết quả thử nghiệm điện tử để đo lường, đánh giá sự phù hợp theo quy định của pháp luật chuyên ngành khi cần thiết bảo đảm có căn cứ chuyên môn, kỹ thuật trong quá trình xác định thiệt hại về tài sản, đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa hoạt động này với hoạt động giám định. Bổ sung phương thức gửi, nhận quyết định giải quyết bồi thường trên môi trường điện tử và quy định rõ thời điểm xác định người được bồi thường đã nhận được quyết định.

Về xác định thiệt hại, thành viên Hội đồng nêu rõ, Luật chỉ quy định căn cứ ban hành quyết định khi người yêu cầu đề nghị “không tổ chức” thương lượng, chưa quy định riêng trường hợp “không tiếp tục” thương lượng khi đã bắt đầu. Do đó đề nghị không đồng nhất hai trường hợp; nếu người yêu cầu đề nghị dừng thương lượng, cần lập biên bản ghi nhận kết quả và ý chí của họ để ban hành quyết định theo điểm a khoản 1 Điều 47, tránh phát sinh tranh chấp về căn cứ pháp lý của quyết định.

Về xác định cơ quan giải quyết, cơ quan soạn thảo nghiên cứu chỉnh lý quy trình xác định cơ quan giải quyết bồi thường theo hướng đơn giản, rõ trách nhiệm, có thời hạn giải quyết cụ thể. Việc yêu cầu các cơ quan liên quan họp, thống nhất trước khi cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền xác định cơ quan giải quyết bồi thường chưa thực sự cần thiết trong mọi trường hợp, có thể làm phát sinh thêm khâu trung gian, kéo dài thời gian thực hiện quyền yêu cầu bồi thường.

Làm rõ cách xác định thiệt hại và cơ chế tạm ứng kinh phí bồi thường

Phát biểu kết luận, bà Đỗ Thị Thanh Hương, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật nêu rõ, Hội đồng nhất trí về sự cần thiết ban hành Nghị định.

Trên cơ sở các ý kiến thẩm định và dự thảo hồ sơ Nghị định, Phó Vụ trưởng Đỗ Thị Thanh Hương lưu ý, đối với quy định về thiệt hại được bồi thường, cần làm rõ căn cứ, thứ tự ưu tiên áp dụng và cách thức xác định mặt bằng giá thị trường, đồng thời, rà soát tiêu chí xác định tài sản tương đồng tại khoản này, bảo đảm thống nhất trong các điều khoản Luật; rõ căn cứ việc giới hạn thị trường trong phạm vi cấp xã nơi xảy ra thiệt hại; bổ sung phương án xử lý trường hợp không thu thập đủ 03 nguồn thông tin và nguyên tắc kiểm tra, đối chiếu giá.

Về khoảng thời gian làm căn cứ xác định thiệt hại, rà soát tính thống nhất của các quy định về thời điểm kết thúc khoảng thời gian làm căn cứ xác định thiệt hại, theo đó thời gian tính thiệt hại được xác định từ ngày phát sinh thiệt hại thực tế đến khi chấm dứt thiệt hại; làm rõ căn cứ lựa chọn các mốc thời gian nêu trên và cách xác định, xử lý phần thiệt hại tiếp tục phát sinh sau các thời điểm đó, bảo đảm không thu hẹp thời gian tính thiệt hại so với quy định của Luật.

Đối với quy định tạm ứng kinh phí bồi thường, Phó Vụ trưởng Đỗ Thị Thanh Hương nêu rõ, đây là quy định mới hoàn toàn so với Nghị định số 68/2018/NĐ-CP, có ý nghĩa cụ thể hóa cơ chế tạm ứng kinh phí bồi thường theo Điều 44 của Luật, góp phần bảo đảm quyền lợi của người bị thiệt hại, rút ngắn thời gian nhận được khoản tiền bồi thường và nâng cao trách nhiệm của cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại.

Tuy nhiên, đề nghị cân nhắc một số nội dung như đánh giá tính khả thi của thời hạn 5 ngày làm việc để bảo đảm thời hạn vừa đáp ứng yêu cầu kịp thời, vừa có thể thực hiện trên thực tế; quy định sử dụng kinh phí tiết kiệm từ nguồn kinh phí tự chủ để tạm ứng khi kinh phí được giao không đủ có thể ảnh hưởng đến nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của cơ quan.