Người trong cuộc mong chờ lộ trình rõ ràng và đảm bảo công bằng
Báo Tiền phong dẫn lời ông Nguyễn Đăng Sơn (phường Yên Sở, Hà Nội) cho biết gia đình rất vui mừng nếu các con được giảm bớt áp lực thi cử. Con ông hiện đang học lớp 8 và cả gia đình đều trông chờ phương án cụ thể từ Sở GD&ĐT Hà Nội để có định hướng học tập phù hợp nhất.
Do lo ngại áp lực của kì thi chuyển cấp, ngay từ năm lớp 6, gia đình ông Sơn đã tìm các lớp học thêm Toán, Văn, tiếng Anh để con nắm chắc kiến thức. Nếu đến năm 2028 Hà Nội thực sự bỏ kì thi, gia đình ông sẽ phải xác định lại mục tiêu đầu tư học tập cho con. Ông nhấn mạnh rằng với những thay đổi lớn như vậy, phụ huynh rất cần được thông tin từ sớm để chủ động chuẩn bị, tránh rơi vào thế bị động.
Từ góc độ quản lý nhà trường, bà Tô Thị Hải Yến, Hiệu trưởng Trường THCS Giảng Võ (Hà Nội), cho rằng việc chuyển đổi từ hình thức thi tuyển sang xét tuyển cần phải có một lộ trình cụ thể để học sinh kịp thời thích ứng. Đây trước hết là vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi của học sinh và các gia đình. Điều khiến bà băn khoăn nhất là độ tin cậy của điểm số.
Hiện nay, mức độ đề kiểm tra cũng như cách thức và mức độ đánh giá giữa các trường THCS trên địa bàn chưa thực sự đồng nhất. Nếu sử dụng kết quả học tập để xét tuyển mà không có cơ chế chuẩn hóa, nguy cơ thiếu công bằng là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Mọi quyết sách về giáo dục cần được đánh giá tác động một cách toàn diện, nếu không sẽ để lại hậu quả cho chất lượng nguồn nhân lực sau này.
Trước thông tin Hà Nội dự kiến thí điểm khảo sát chung để tiến tới bỏ thi lớp 10, nhiều phụ huynh, giáo viên và các chuyên gia giáo dục đã bày tỏ sự quan tâm đặc biệt. Ảnh: Tuấn Minh/Thanh niên
Đồng quan điểm trên, bà Trần Thị Hải Yến, Hiệu trưởng Trường THPT Trần Phú (Hà Nội), nhận định rằng dù áp dụng phương thức xét tuyển hay thi tuyển thì nguồn tuyển sinh của mỗi trường cũng không thay đổi. Tuy nhiên, nếu muốn chuyển sang xét tuyển, thành phố bắt buộc phải chuẩn bị tốt hai điều kiện tiên quyết là đảm bảo đủ chỗ học và hệ thống dữ liệu phải đầy đủ, tin cậy.
Đây cũng là điểm mấu chốt của bài toán bỏ kì thi lớp 10, bởi nếu số lượng học sinh vẫn vượt quá xa so với năng lực tiếp nhận của hệ thống trường công lập, thì việc xét tuyển học bạ cũng không thể làm giảm đi tính cạnh tranh khốc liệt.
Thận trọng thí điểm, không vội vàng thay đổi khi chưa đủ điều kiện
Chia sẻ về định hướng của thành phố, báo Thanh niên dẫn lời ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và kiểm định chất lượng (Sở GD&ĐT Hà Nội), cho biết Sở đã tham khảo ý kiến chuyên gia, nhà trường để góp ý vào dự thảo Quy chế tuyển sinh do Bộ GD&ĐT xây dựng.
Quan điểm của Sở là việc giảm áp lực của một kì thi không chỉ nằm ở số môn thi, mà quan trọng hơn là cách thức tổ chức. Về lâu dài, thành phố hướng tới tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng trường lớp để bảo đảm đủ chỗ học trường công lập theo nhu cầu của học sinh. Đây mới là giải pháp căn cơ nhất để giảm áp lực cạnh tranh.
Hà Nội đang nghiên cứu lộ trình đổi mới theo hướng thận trọng, từng bước. Dự kiến trong năm học 2026 - 2027, thành phố sẽ tiến hành khảo sát, đánh giá ở một số khối lớp và môn học theo hình thức thống nhất chung nhằm hình thành mặt bằng đánh giá khách quan.
Nếu kết quả thí điểm tốt, thành phố sẽ mở rộng dần phạm vi, số môn, đồng thời chuẩn bị kĩ lưỡng về hạ tầng, cơ sở vật chất, quy trình nghiệp vụ và xây dựng ngân hàng đề đủ lớn. Trên cơ sở lộ trình này, trong tương lai Hà Nội mới tính đến phương án tuyển sinh vào lớp 10 dựa trên kết quả học tập, rèn luyện ở cấp THCS, với điều kiện tiên quyết là kết quả đánh giá phải chính xác, khách quan và có độ tin cậy cao.
Để chuẩn bị cho công tác này, UBND TP.Hà Nội cũng vừa có công văn giao Sở GD&ĐT tham mưu phương án tuyển sinh lớp 10 năm học 2027-2028 đảm bảo ổn định, an toàn pháp lí, công bằng, minh bạch. Đáng chú ý, thành phố yêu cầu việc nghiên cứu thí điểm thi trên máy tính hoặc điều chỉnh phương thức tuyển sinh phải có lộ trình, đánh giá tác động đầy đủ và tuyệt đối không mặc nhiên thay đổi phương thức khi chưa có đủ căn cứ.
Hà Nội và TP.HCM là 2 địa phương có kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập hết sức căng thẳng. Ảnh: Lao động
Nhìn nhận về chủ trương đổi mới, báo Tiền phong dẫn lời Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội) ủng hộ chủ trương mở rộng xét tuyển, tiến tới bỏ thi lớp 10 của ngành giáo dục. Tuy nhiên, theo bà, không nên hiểu đơn giản bỏ kì thi là đồng nghĩa với giảm áp lực.
Theo bà Nga, câu chuyện còn liên quan trực tiếp đến chất lượng dạy học, cách đánh giá học sinh, năng lực đáp ứng của hệ thống trường công lập và niềm tin xã hội vào sự công bằng của tuyển sinh.
Tại các đô thị lớn, đặc biệt Hà Nội và TPHCM, kì thi lớp 10 căng thẳng hơn thi vào đại học. Áp lực ấy kéo theo vòng xoáy học thêm, luyện thi, chọn trường, khiến cả học sinh lẫn phụ huynh lo lắng.
Nếu có lộ trình bỏ thi, học sinh sẽ không dồn phần lớn nỗ lực vào một số môn trong một khoảng thời gian ngắn. Điều này cũng phù hợp với tinh thần đổi mới giáo dục phổ thông, coi trọng đánh giá cả quá trình thay vì chỉ dựa vào một kì thi. Nhưng để làm được điều đó, kết quả học tập, rèn luyện và năng lực học sinh phải được ghi nhận một cách nghiêm túc.
Nếu chưa đủ trường lớp công lập, bỏ thi ngay, áp lực không mất đi, có thể chuyển sang một hình thức khác. Thay vì “chạy” theo điểm thi, phụ huynh có thể phải “chạy” học bạ, “chạy” trường, nơi cư trú hoặc những tiêu chí xét tuyển khác. Nguy cơ lạm phát điểm, nới tay trong đánh giá, bệnh thành tích và sự khác biệt về chuẩn đánh giá giữa các trường đều phải được tính đến.
