Chuẩn cơ sở giáo dục đại học đặt ra yêu cầu khắt khe từ năm 2030, trong đó tại các cơ sở giáo dục đại học có đào tạo tiến sĩ, tỷ lệ giảng viên mang học vị tiến sĩ không được thấp hơn 50 phần trăm. Đối với các cơ sở không đào tạo tiến sĩ, tỷ lệ này cũng phải đạt mức tối thiểu là 30 phần trăm.
Cùng với đó, Thông tư Quy định về chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học yêu cầu giảng viên tham gia chương trình đào tạo chuyên sâu bậc 7 theo Khung trình độ quốc gia Việt Nam từ 150 tín chỉ trở lên phải có trình độ tiến sĩ, bao gồm cả giáo sư hoặc phó giáo sư đúng chuyên ngành phù hợp.
Đứng trước áp lực chuẩn hóa này, các trường đại học buộc phải vạch ra chiến lược dài hạn để phát triển đội ngũ. Hàng chục cơ sở giáo dục đã liên tiếp mở các đợt tuyển dụng giảng viên quy mô lớn với yêu cầu chủ yếu là học vị tiến sĩ trở lên, thông thạo tiếng Anh, ưu tiên tốt nghiệp ở nước ngoài, có năng lực nghiên cứu, công bố quốc tế và đưa ra mức thu nhập chào mời lên đến 150 triệu đồng mỗi tháng.
Sinh viên xuất sắc ngành cơ khí trong đề án của Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng) nghiên cứu trong phòng lab. Ảnh: Thanh niên
Loạt đại học chạy đua tuyển giảng viên
Theo ghi nhận trên báo VnExpress, tại khu vực phía Nam, các trường thành viên thuộc Đại học Quốc gia TP.HCM đang dẫn đầu về nhu cầu thu hút nhân tài.
Điển hình là trường Đại học Bách khoa đang chiêu mộ hơn 80 giảng viên cho gần 20 khoa, tập trung mạnh vào các nhóm ngành Khoa học dữ liệu, Khoa học máy tính và Công nghệ thông tin với 15 chỉ tiêu mỗi khoa.
Trường Đại học Kinh tế - Luật cũng tìm kiếm 34 giảng viên cho các khoa Hệ thống thông tin, Quản trị kinh doanh, Luật kinh tế, Toán kinh tế và Kế toán từ nay đến cuối năm.
Nhu cầu bổ sung nhân sự giảng dạy trình độ cao cũng ghi nhận ở mức 10 đến 17 chỉ tiêu tại các trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Khoa học Tự nhiên và Quốc tế.
Các cơ sở giáo dục khác như Đại học Luật TP.HCM, Tôn Đức Thắng, Ngân hàng và Tài chính - Marketing cũng liên tục mở các đợt tuyển dụng với hàng trăm chỉ tiêu. Ở khu vực phía Bắc, Đại học Bách khoa Hà Nội gây chú ý với đợt tuyển dụng lớn nhất lịch sử thông qua đề án HUST-Talent, đặt mục tiêu thu hút 300 nhân sự từ nay đến năm 2030.
Đề án này hướng đến ba nhóm chính gồm các giảng viên trẻ tài năng tốt nghiệp tiến sĩ từ các trường hàng đầu thế giới hoặc có thành tích nghiên cứu xuất sắc, các giáo sư, phó giáo sư đảm nhận vị trí trưởng phòng thí nghiệm và chuyên gia cố vấn cao cấp.
Song song đó, Trường Khoa học và Công nghệ Hà Nội tuyển 25 giảng viên tài năng, Đại học Kinh tế thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội chiêu mộ nhân sự cho hầu hết các đơn vị. Tính từ đầu năm đến nay, hàng loạt trường đại học lớn khác trên cả nước đã thông báo tuyển dụng hơn 400 giảng viên cơ hữu.
Một giờ học ở Đại học Kinh tế TP.HCM. Ảnh: UEH
Giải pháp gỡ khó cho bài toán khát nhân lực mũi nhọn
Dù nhu cầu tuyển dụng rất lớn, việc tìm kiếm đủ số lượng tiến sĩ trong các lĩnh vực mới đang là một thách thức không nhỏ.
Báo Thanh niên dẫn lời Giáo sư Tiến sĩ khoa học Hoàng Văn Kiếm, nguyên Chủ tịch Hội đồng chức danh giáo sư Nhà nước ngành công nghệ thông tin, nhận định việc tinh gọn mạng lưới đào tạo tiến sĩ là cần thiết để nâng chất lượng nhưng không nên thực hiện một cách cơ học.
Ông chỉ ra rằng trong khi các ngành truyền thống có nguồn tiến sĩ dồi dào, những lĩnh vực chiến lược, liên ngành như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ số hay thiết kế lại đang thiếu hụt trầm trọng.
Do đó, giáo sư đề xuất mô hình đào tạo tiến sĩ hai tầng, gồm các trung tâm chủ lực dành cho các lĩnh vực nền tảng truyền thống và các trung tâm chiến lược hoạt động theo cơ chế đặc thù để tập trung phát triển các ngành chuyên sâu như robot, lượng tử hay an ninh mạng.
Đồng tình với những khó khăn này, Phó giáo sư Tiến sĩ Phan Hồng Hải, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM, cho biết các trường đại học đang phải cạnh tranh khốc liệt với doanh nghiệp để thu hút nhân lực trình độ cao ở nhóm ngành kỹ thuật công nghệ do mức đãi ngộ ngoài thị trường quá hấp dẫn.
Để chủ động nguồn lực đi trước một bước khi mở chương trình đào tạo, trường đang đẩy mạnh việc tự đào tạo tiến sĩ, song song với tuyển dụng mới và thu hút chuyên gia.
Thạc sĩ Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và truyền thông Trường Đại học Công thương TP.HCM, cũng chia sẻ quan điểm tương tự khi nhà trường đang nỗ lực giải quyết bài toán thiếu hụt nguồn tiến sĩ từ bên trong, giúp giảm bớt áp lực phải cạnh tranh nhân sự chất lượng cao toàn bộ từ bên ngoài ở các lĩnh vực hiếm hoi hiện nay.
