Những con số "biết nói"
Ngày 1/7, trình bày tham luận tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 01 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, dù đối mặt với sự thay đổi lớn về quy mô và cơ cấu, Bộ Tài chính đã nhanh chóng sắp xếp lại bộ máy, giảm khoảng 3.600 đầu mối từ trung ương đến địa phương (tương đương 37%), đồng thời giảm mạnh về số lượng đơn vị sự nghiệp công lập và biên chế theo đúng chủ trương của Trung ương.
Bộ Tài chính đã trình cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền hơn 110 văn bản quy phạm pháp luật (trong đó có 5 Nghị định về phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền trong lĩnh vực tài chính). Cùng gần 250 văn bản hướng dẫn gửi UBND các tỉnh thành phố, các cơ quan, đơn vị, ngành dọc tại địa phương, qua đó góp phần duy trì ổn định hoạt động quản lý nhà nước trong bối cảnh chuyển đổi mô hình mới.
Sau 1 năm thực hiện, Bộ Tài chính đã cắt giảm, đơn giản hóa 82,84% thủ tục hành chính và 38,29% điều kiện kinh doanh, cắt giảm 52,24% chi phí và 53,88% thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Ảnh minh hoạ
Thứ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh, sau 1 năm triển khai, mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp của ngành Tài chính đã vận hành cơ bản ổn định, thông suốt, phát huy hiệu quả, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn. Các đơn vị của Bộ Tài chính đã cơ bản hoạt động ổn định theo mô hình mới, bảo đảm bộ máy tinh gọn, thông suốt, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị được giao, ổn định ở cả 3 cấp.
Hệ thống cơ quan tài chính và cơ quan ngành dọc được tinh chỉnh bảo đảm tiêu chí "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm", không phát sinh tầng nấc trung gian, giúp các hoạt động quản lý không bị gián đoạn trong bối cảnh chuyển đổi mô hình.
Về thực hiện phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền trách nhiệm liên thông giữa 3 cấp, Bộ Tài chính đã triển khai phân cấp, phân quyền về chính quyền địa phương tổng số 383 nhiệm vụ, bao gồm 165 nhiệm vụ về phân cấp, phân quyền và 218 nhiệm vụ về phân định thẩm quyền, trong đó, trọng tâm là chuyển 205 nhiệm vụ từ cấp huyện xuống cấp xã.
Bộ đã cắt giảm, đơn giản hóa 82,84% thủ tục hành chính và 38,29% điều kiện kinh doanh, cắt giảm 52,24% chi phí và 53,88% thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Số thủ tục hành chính giải quyết tại Bộ Tài chính và các đơn vị của Bộ ở Trung ương là 24,42%, đáp ứng yêu cầu.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu trình cấp có thẩm quyền sắp xếp cân đối nguồn ngân sách Trung ương để hỗ trợ đầy đủ, kịp thời kinh phí thực hiện chính sách, chế độ cho cán bộ công chức nghỉ hưu, thôi việc theo Nghị định 178 của Chính phủ. Hỗ trợ kịp thời cho các địa phương kinh phí thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã với khoảng 128.000 tỷ đồng.
Trong dự toán chi ngân sách nhà nước năm 2026, Bộ Tài chính đã kiến nghị tăng 3% bổ sung cân đối cho địa phương, tương đương gần 7.000 tỷ đồng để các địa phương có thêm nguồn lực thực hiện nhiệm vụ quan trọng, tiếp tục triển khai các nhiệm vụ liên quan đến vận hành mô hình chính quyền 3 cấp.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cũng nhấn mạnh, 100% cơ quan sau sắp xếp đều có trụ sở làm việc; 100% xã mới được trang bị đầy đủ thiết bị và ít nhất 1 ô tô công tác. Bộ cũng đã chủ trì trình Chính phủ ban hành Nghị quyết số 31 (ngày 24/6/2026) về cơ chế chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý nhà đất dôi dư theo trình tự thủ tục rút gọn.
Đặc biệt, từ ngày 1/7/2025, 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của Bộ đã được đồng bộ trên hệ thống thông tin, bảo đảm vận hành thông suốt, không ách tắc.
6 nhóm giải pháp trọng tâm
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, Thứ trưởng Bộ Tài chính cũng thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn tồn tại một số khó khăn, thách thức nhất là chất lượng và tiến độ triển khai ở một số đơn vị địa phương chưa đồng đều, năng lực thực thi và điều kiện đảm bảo hoạt động tại cấp cơ sở còn hạn chế, đặc biệt là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa cần thời gian kinh phí để khắc phục và hoàn thiện.
Quán triệt tinh thần mọi cải cách phải hướng tới phục vụ người dân, doanh nghiệp, Bộ Tài chính đề ra 6 nhóm giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương trình bày tham luận tại Hội nghị. Ảnh Quốc hội
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế đồng bộ với mô hình tổ chức mới bảo đảm yêu cầu về phân cấp, phân quyền và phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp chính quyền khơi thông nguồn lực quốc gia.
Thứ hai, tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn hiệu lực, hiệu quả bám sát các chỉ đạo của Đảng, Chính phủ.
Thứ ba, đẩy mạnh phân cấp phân quyền dựa trên năng lực thực thi của cấp cơ sở gắn với kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý các vướng mắc phát sinh.
Thứ tư, tiếp tục thực hiện tốt việc bảo đảm nguồn lực cho vận hành mô hình chính quyền 3 cấp, hoàn thiện cơ chế phân bổ ngân sách theo hướng công khai, minh bạch, hiệu quả thực hiện triệt để nguyên tắc phân cấp nhiệm vụ chi cho cấp xã phải gắn liền với bảo đảm nguồn lực đi kèm.
Thứ năm, tăng tốc chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm dữ liệu liên thông thông suốt giữa các cơ quan tài chính và chính quyền 3 cấp, xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung, phục vụ quản trị quốc gia và quản trị địa phương.
Thứ sáu, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, tăng cường năng lực cho cấp cơ sở, đặc biệt là về nhân lực, tài chính và cải thiện điều kiện làm việc.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh, Bộ Tài chính cam kết sẽ tiếp tục nỗ lực vượt bậc để bảo đảm "mạch máu tài chính quốc gia luôn thông suốt", phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Trung ương và địa phương tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, kiến tạo và phát triển.
