Ngày 2/6, các cơ quan thực thi pháp luật liên bang Mỹ đã truy tố hai nhà nghiên cứu tại một phòng thí nghiệm của NIH ở Montana với cáo buộc âm mưu đưa trái phép virus mpox đã bất hoạt vào Mỹ và khai báo gian dối về lô vật liệu này.
Bí mật trong vali nhựa màu đen
Bộ Tư pháp Mỹ cho biết, hai người bị truy tố gồm Vincent Munster, nhà khoa học từng đoạt nhiều giải thưởng và là Trưởng bộ phận Sinh thái học virus tại Phòng thí nghiệm Rocky Mountain ở Hamilton, bang Montana, cùng Claude Kwe, nghiên cứu sinh làm việc trong bộ phận của ông Munster. Ông Munster mang quốc tịch Hà Lan, trong khi ông Kwe là công dân Cameroon.
Cả hai làm việc với các tác nhân gây bệnh nguy hiểm tại cơ sở nghiên cứu vận hành theo tiêu chuẩn an toàn sinh học cao nhất của chính phủ Mỹ.
Cục Điều tra Liên bang (FBI), Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP) thuộc Bộ An ninh Nội địa Mỹ cùng Văn phòng Tổng Thanh tra HHS cho biết ông Munster và ông Kwe đã bay từ Congo tới sân bay Detroit vào tháng 1 năm nay.
Virus đậu mùa khỉ. Ảnh minh hoạ
Theo Bộ Tư pháp, tại thời điểm nhập cảnh, các nhân viên CBP đã kiểm tra và thẩm vấn hai nhà nghiên cứu, khi đó mang theo một vali nhựa màu đen cỡ lớn.
“Munster và Kwe đã khai báo không đúng sự thật với các nhân viên CBP rằng chiếc vali chứa thiết bị chẩn đoán và xét nghiệm”, Bộ Tư pháp cho biết.
Quá trình điều tra của FBI và CBP đã phát hiện 113 lọ mẫu trong hành lý. FBI cho biết đến nay đã xét nghiệm 20 mẫu, trong đó 17 mẫu chứa virus mpox - tác nhân gây bệnh đậu mùa khỉ.
Vi phạm lòng tin của công chúng
Theo Bộ Tư pháp, các mẫu virus đậu mùa khỉ mà hai nhà nghiên cứu bị cáo buộc mang theo đã được bất hoạt, tức đã được xử lý để không còn khả năng nhân lên hoặc lây nhiễm vào tế bào.
Tuy nhiên, ông Marcus Sykes thuộc Văn phòng Tổng Thanh tra Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh cho biết: “Bất kỳ nỗ lực cố ý nào nhằm che giấu và buôn lậu các vật liệu sinh học vào Mỹ mà không có sự cho phép thích hợp đều là vi phạm lòng tin của công chúng và có thể khiến công chúng gặp nguy hiểm”.
Viện Y tế Quốc gia, cơ quan giám sát phòng thí nghiệm, cho biết: “Vấn đề này hiện đang được điều tra và Viện đang hợp tác đầy đủ với cơ quan thực thi pháp luật và các cơ quan chức năng”.
FBI cho biết hồ sơ tòa án của chính phủ không đề cập đến lý do tại sao Munster và Kwe có thể muốn mang loại virus đã bị bất hoạt này đến phòng thí nghiệm của họ. Nhưng họ là những nhà virus học đã làm việc trong nhiều năm để nghiên cứu về virus đậu mùa khỉ.
Đậu mùa khỉ là căn bệnh được các nhà khoa học xác định lần đầu tiên vào năm 1958 trong đợt bùng phát một căn bệnh “giống bệnh thủy đậu” ở khỉ. Cho đến vài năm trước, hầu hết các trường hợp nhiễm bệnh ở người đều xảy ra ở những người sống ở miền Trung và Tây Phi khi họ tiếp xúc gần gũi với động vật bị nhiễm bệnh.
Vào năm 2022, loại virus này lần đầu tiên được xác nhận lây lan qua đường tình dục và gây ra dịch bệnh ở hơn 70 quốc gia mà trước đó chưa từng ghi nhận ca nào liên quan đến bệnh này.
