Phụ huynh cùng tân sinh viên tham quan phòng lab tại Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội trong ngày nhập học Ảnh: NGHIÊM HUÊ
Công bằng hơn dưới góc nhìn của nhà quản lý
Báo Dân trí đưa tin, theo dự kiến mới nhất của Bộ GD&ĐT, từ năm 2027, trong quy chế tuyển sinh sẽ bãi bỏ các nội dung liên quan đến điểm cộng do cơ sở đào tạo xây dựng và công bố theo các tiêu chí thành tích phù hợp với đầu vào chương trình đào tạo.
Như vậy, thí sinh sẽ không còn được cộng điểm với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (phổ biến là IELTS), giải học sinh giỏi hoặc các thành tích, tiêu chí bổ sung do từng trường đại học quy định. Bộ đồng thời dự kiến siết các phương thức xét tuyển.
Trên báo Tiền phong, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục ĐH (Bộ GD&ĐT) cho rằng, thực tế, điểm cộng có thể tạo bất bình đẳng. Thứ nhất, cơ hội tiếp cận chứng chỉ, kì thi hoặc hoạt động được cộng điểm khác nhau theo điều kiện kinh tế, địa bàn và khả năng chi trả. Thứ hai, cùng một loại chứng chỉ nhưng mức quy đổi, mức cộng và tổ hợp áp dụng khác nhau giữa các trường.
Thứ ba, một năng lực có thể được ghi nhận hai lần-vừa là thành phần điểm xét tuyển, vừa được cộng thêm-làm sai lệch thứ tự thí sinh.
Thứ tư, ở nhóm điểm cao, chỉ một phần điểm cộng nhỏ cũng có thể thay đổi kết quả trúng tuyển, dù chưa chứng minh được mức điểm đó phản ánh tốt hơn khả năng học tập của chương trình.
Cách xử lí phù hợp hơn là đánh giá đúng năng lực, đúng chỗ. Thí sinh có chứng chỉ năng lực ngoại ngữ vẫn có thể được quy đổi vào môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai, hoặc dùng để chứng minh yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ.
Khi đó, chứng chỉ được sử dụng như một minh chứng năng lực có liên quan trực tiếp, thay vì trở thành một khoản điểm cộng ngoài thang đo. Nguyên tắc là một năng lực được ghi nhận một lần, theo cùng quy tắc đối với mọi thí sinh.
Chuyên gia băn khoăn, phụ huynh "chới với"
Trên báo Dân trí, TS Mai Đức Toàn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh - Truyền thông, Trường Đại học Gia Định, bày tỏ đồng tình cao với việc bỏ điểm cộng đối với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế và thành tích học sinh giỏi là phù hợp với mục tiêu bảo đảm công bằng trong tuyển sinh.
Tuy nhiên, ông Toàn cho rằng thời điểm áp dụng năm 2027 cần được cân nhắc.
Thí sinh thi tốt nghiệp tại trường THPT Trưng Vương, TP HCM, sáng 11/6. Ảnh: Thanh Tùng
Theo ông, Bộ GD&ĐT cần công bố chính sách đủ sớm để học sinh và các trường THPT có thời gian chuẩn bị. “Bộ nên có lộ trình rõ ràng, không thể thay đổi quá nhanh”, ông nói.
Báo Tuổi trẻ ghi nhận ý kiến của ThS Cù Xuân Tiến, Trưởng Phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên Trường đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM), tán thành bỏ điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ.
Theo ông, mỗi trường có bảng quy đổi khác nhau, nên cùng một chứng chỉ có giá trị khác nhau; việc vừa có môn tiếng Anh trong tổ hợp vừa cộng thêm chứng chỉ cũng khiến một năng lực bị tính hai lần. Dự thảo vẫn cho quy đổi chứng chỉ thành điểm môn ngoại ngữ, nên thí sinh không mất hoàn toàn giá trị chứng chỉ.
"Tuy nhiên tôi không đồng tình với cách lý giải rằng bỏ điểm cộng, điểm thưởng sẽ đưa điểm chuẩn của các trường về gần hơn với một thang đo chuẩn.
Khác biệt lớn hơn nằm ở cách từng trường lựa chọn tổ hợp, quy đổi các nguồn kết quả và phân bổ trọng số.
Muốn đối sánh điểm chuẩn cần chuẩn hóa cách tính điểm và yêu cầu các trường công bố rõ quy tắc quy đổi", ông Tiến nói.
Báo VnExpress đã có những ghi nhận từ phía phụ huynh với nỗi lo lắng hiện hữu. Chị Hà ở Hà Nội vừa nộp 25 triệu đồng cho con gái lớp 11 luyện thi SAT, sau khi tham khảo thông tin tuyển sinh và gợi ý của nhiều thầy cô, bạn bè. Chị nhận định với cách xét tuyển vài năm gần đây, thí sinh có chứng chỉ quốc tế như SAT, IELTS hoặc điểm các kỳ thi riêng sẽ "rộng đường" vào nhóm đại học top đầu.
Nữ phụ huynh cho hay con hướng đến nhóm ngành Kinh tế, trong khi nhiều trường hiện đều xét tuyển ngành này bằng cả chứng chỉ quốc tế, điểm thi tốt nghiệp THPT hay điểm thi đánh giá năng lực Đại học Quốc gia Hà Nội (HSA).
"Gia đình phải chi vài chục triệu và con đã dồn lực học SAT từ lớp 11. Nhưng giả sử cách thời điểm tuyển sinh vài tháng, trường lại thông báo chỉ tuyển bằng HSA thì điêu đứng", chị Hà nói. "Khi đó, con buộc phải ôn thi HSA gấp hoặc chọn ngành, trường khác có xét điểm SAT".
Thanh Phúc, học sinh lớp 12 ở TP HCM, luyện thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TP HCM từ mùa hè, nay cũng băn khoăn.
"Giờ tiếp tục ôn thì sợ không dùng đến, mà bỏ cũng lo lắng", Phúc nói, e ngại khi xáo trộn về phương thức xét tuyển, cơ hội vào đại học bị thu hẹp.
Trong khi đó, Hồng Minh, lớp 12, trường THPT Phú Nhuận, TP HCM, cho rằng sẽ không bị ảnh hưởng vì trường mà em "nhắm" tới chỉ dùng một phương thức là xét tuyển tổng hợp. Dù vậy, nam sinh đánh giá động thái của Bộ quá đột ngột, có thể khiến không ít bạn bè gấp rút chuyển hướng ôn luyện khi các trường công bố phương thức xét tuyển.
Hai hôm nay, các bài đăng về chủ đề này dày đặc trên hội nhóm phụ huynh, thí sinh, thầy cô luyện thi. Nhiều người tỏ ra bất ngờ, rối bời, thậm chí bức xúc vì cho rằng chính sách thay đổi mà không có lộ trình, kế hoạch. Trong khi đó, không ít thí sinh vốn đã xác định mục tiêu, định hướng từ khi vào lớp 10.
"Tuyển sinh như một cuộc đua. Quy định ra sao thì thí sinh 'chơi' như vậy, nhưng thay đổi xoành xoạch thế này thì không ai chuẩn bị kịp", chị Hà nói.
Những lo lắng của thí sinh, phụ huynh là dễ hiểu, theo đại diện tuyển sinh một số đại học. Họ đánh giá nếu phương án của Bộ được thông qua, trường hợp như Phúc hay con chị Hà sẽ rất phổ biến. Thí sinh tốn kém để luyện thi SAT, IELTS hay đánh giá năng lực nhưng có thể phải bỏ hết khi trường dùng cách xét tuyển khác.
"Các trường cũng rơi vào thế bị động, không biết sẽ thay đổi ra sao", một cán bộ tuyển sinh ở Hà Nội, chia sẻ với VnExpress. Ông cho hay nhiều đại học đã có chiến lược tuyển sinh, dự kiến ổn định phương thức xét tuyển, thậm chí đã thông báo về điều này với thí sinh. Vì thế, nếu mỗi ngành bị khống chế tuyển bằng 1-3 phương thức, các trường sẽ phải tính toán, điều chỉnh "rất nhiều".
Tờ báo này cũng ghi nhận quan điểm của ông Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, trường Đại học Công Thương TP HCM, cho rằng những dự kiến của Bộ chỉ nên mang tính chất khuyến nghị.
"Tôi hiểu Bộ thay đổi với mong muốn tuyển sinh minh bạch, công bằng hơn nhưng nên để các trường tự quyết chọn 1, 3 hay 4 phương thức phù hợp với họ. Bộ không nên đưa ra quy định cứng", ông Sơn nói.
Theo ông, việc giữ 3-5 phương thức tuyển sinh là đảm bảo cơ hội tiếp cận và công bằng cho thí sinh. Trong khi đó, các trường được linh hoạt xoay sở giữa các phương thức để phù hợp định hướng đào tạo.
Thực tế, mỗi trường đều có nhiều chương trình, như hệ đào tạo bằng Tiếng Việt, Tiếng Anh hoặc bán phần, liên kết nước ngoài. Yêu cầu đầu vào khác nhau nên cách thức tuyển chọn đầu vào cũng cần đa dạng.
