Theo quan niệm dân gian, ban thờ là không gian linh thiêng bậc nhất trong mỗi gia đình, nơi con cháu tưởng niệm tổ tiên, bày tỏ lòng hiếu kính và hướng về cội nguồn. Vào dịp cuối năm, sau lễ tiễn ông Công ông Táo chầu Trời, nhiều gia đình Việt thường tiến hành lau dọn ban thờ để chuẩn bị đón năm mới.
Việc dọn dẹp ban thờ cuối năm được xem là khâu vô cùng quan trọng trong phong thủy nhà ở, không thể làm qua loa hay tùy tiện. Nếu thực hiện sơ sài, người xưa tin rằng có thể khiến tài lộc tiêu tán; ngược lại, lau dọn đúng cách, với sự thành tâm sẽ được bề trên chứng giám, phù hộ cho gia đạo bình an, may mắn và nhiều phúc đức.
Thời điểm thích hợp để dọn bàn thờ cuối năm
Tùy điều kiện sinh hoạt của mỗi gia đình, việc lau dọn ban thờ có thể tiến hành vào một trong những thời điểm sau:
- Ngày 23 tháng Chạp: Đây là ngày tiễn ông Công ông Táo về Trời, mở đầu cho chuỗi nghi lễ thờ cúng cuối năm âm lịch. Vì vậy, nhiều gia đình chọn lau dọn bàn thờ vào buổi sáng ngày này để chuẩn bị cho lễ cúng Táo quân.
- Trước lễ cúng Tất niên: Với những gia đình bận rộn, không kịp dọn bàn thờ vào ngày 23 tháng Chạp, có thể thực hiện vào các ngày sau đó. Điều quan trọng là khi tiến hành lễ Tất niên, bàn thờ đã được lau dọn sạch sẽ, bày biện trang nghiêm và đầy đủ, thể hiện trọn vẹn lòng thành.
Ban thờ là không gian linh thiêng bậc nhất trong mỗi gia đình, nơi con cháu tưởng niệm tổ tiên, bày tỏ lòng hiếu kính và hướng về cội nguồn.
Những lưu ý khi lau dọn ban thờ
Dụng cụ lau dọn ban thờ như chổi quét, khăn lau nên dùng riêng, sạch và mới. Nước lau ban thờ trước hết là nước sạch, ấm; sau đó có thể dùng rượu trắng pha gừng giã nhỏ hoặc nước ngũ vị hương để làm sạch và tẩy uế.
Gia chủ cần chuẩn bị một chiếc bàn cao, rộng, phủ vải hoặc giấy đỏ để hạ đồ thờ như bài vị, di ảnh, bình hoa, chén nước xuống đặt ngay ngắn. Trong quá trình lau dọn, tuyệt đối không kẹp đồ thờ vào nách, chân hay để rơi vãi, lăn lóc; mọi vật phẩm thờ cúng đều phải được đặt trang nghiêm.
Khi lau bát hương và bài vị, cần dùng tay giữ cố định để tránh xoay lệch, sau đó dùng khăn sạch, ẩm thấm rượu gừng, nước hoa hoặc ngũ vị hương lau nhẹ nhàng cho sạch.
Theo quan niệm dân gian, việc lau dọn ban thờ nên hoàn tất trước 30 Tết. Trước khi bắt đầu, con cháu thường thắp hương khấn xin phép tổ tiên. Khung giờ phù hợp để thực hiện là từ 6h đến 11h55 hoặc từ 13h đến 17h55; tránh làm vào đúng 12h trưa và sau 18h tối.
Theo quan niệm dân gian, việc lau dọn ban thờ nên hoàn tất trước 30 Tết.
Gia chủ nên tắm rửa sạch sẽ, mặc quần áo chỉnh tề, giữ thân tâm thanh tịnh trước khi bắt đầu. Sau đó mở cửa thông thoáng trong nhà và chuẩn bị lễ vật đủ năm phần: nến tượng trưng cho sự ấm áp, hương để bày tỏ lòng thành, hoa tươi, mâm ngũ quả và đồ lễ dâng cúng như xôi, gà, bánh kẹo hoặc đồ chay, đúng tinh thần “trước cúng sau ăn”.
Khi tỉa chân hương, rút từng chút một cho đến khi trong bát hương còn số lẻ như 3, 5, 7 hoặc 9 chân. Phần chân hương thừa đem hóa rồi thả tro xuống sông hoặc vùi vào gốc cây, tuyệt đối không bỏ vào thùng rác hay nơi ô uế. Sau đó lau sạch tàn hương, dùng khăn thấm rượu gừng lau lại bát hương và toàn bộ ban thờ, rồi lau khô lần cuối. Cuối cùng thay nước, thay gạo muối (nếu có) và khấn thỉnh các ngài an vị trở lại.
Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo và chiêm nghiệm.
