Áp lực khối lượng công việc
Trước đề xuất mới, nhiều giáo viên trực tiếp đứng lớp không khỏi trăn trở. VnExpress dẫn lời thầy Nguyễn Cung Hoàng Nam, giáo viên Toán trường THPT Trưng Vương (TP.HCM) chia sẻ rằng áp lực công việc sẽ tăng lên rất nhiều.
Theo phân tích của thầy Nam, để có một tiết dạy chỉn chu, giáo viên mất trung bình 1,5 đến 2 giờ chuẩn bị học liệu và soạn giáo án. Ngoài ra, họ cần thêm 2 đến 3 giờ mỗi tuần để soạn đề, chấm bài, nhận xét, trao đổi với phụ huynh và cập nhật hồ sơ điện tử cho một lớp từ 45 đến 50 học sinh.
Với định mức 17 tiết hiện tại tương ứng với 4 lớp (khoảng 200 học sinh), nếu tăng thêm hai tiết, thầy Nam áng chừng mình phải nhận thêm một lớp và thời gian lao động chuyên môn thực tế sẽ tăng từ 6 đến 7 giờ mỗi tuần.
Thầy nhấn mạnh giáo án mỗi lớp mỗi khác, người thầy phải làm mới mình mỗi ngày chứ không thể sao chép để dạy như một cỗ máy, và dù có ứng dụng công nghệ hay AI thì giáo viên vẫn phải đào sâu chất xám khiến thời gian làm việc không hề giảm đi.
Đồng quan điểm, thầy Trần Ngọc Hữu Phước, Tổ trưởng Tiếng Anh trường THPT Bùi Thị Xuân (TP.HCM) cho biết bản thân và nhiều đồng nghiệp không ngại việc, nhưng điều họ cần là sự tính toán đúng đắn, có căn cứ khoa học về thời gian lao động trực tiếp trên bục giảng cũng như những công việc không tên đằng sau đó.
Bộ GD&ĐT mới đây đã có đề xuất tăng định mức tiết dạy của giáo viên tiểu học, THCS thêm một tiết mỗi tuần và tăng hai tiết đối với giáo viên THPT. Ảnh minh họa: Báo Chính phủ
Ở góc nhìn khác, thầy Lê Hữu Hân, Phó hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Chí Thanh (TP.HCM) nhìn nhận đây chính là tác động lớn nhất đối với giáo viên. Thầy Hân lấy ví dụ tại một trường THPT có hơn 2.200 học sinh, với thời lượng 4 tiết Toán mỗi tuần thì tổ Toán cần 13 giáo viên. Nếu mỗi người tăng 2 tiết, toàn trường sẽ dôi ra 26 tiết, tương đương khối lượng công việc của 1,5 giáo viên, đồng nghĩa với việc tổ Toán sẽ phải cắt giảm từ 1 đến 2 người.
Dự đoán này hoàn toàn trùng khớp với số liệu mà Bộ GD&ĐT công bố. Tính đến cuối năm học 2025-2026, cả nước thiếu hơn 104.000 giáo viên, nhưng sau khi sắp xếp mạng lưới trường lớp và điều chuyển khoảng 22.000 hiệu trưởng, hiệu phó về đứng lớp kết hợp với việc tăng định mức giờ dạy, Bộ dự kiến số giáo viên còn thiếu chỉ vào khoảng 43.000 người.
Bài toán nguồn tuyển
Ở góc nhìn quản lý cơ sở, VTC News dẫn lời thầy Nguyễn Trung Toàn, Hiệu trưởng trường THCS Nguyễn Văn Trỗi (phường An Phú, TP.HCM) cho rằng mục tiêu của đề xuất tăng định mức tiết dạy có thể nhằm giảm số lượng giáo viên cần bố trí tại các trường, qua đó góp phần giải quyết tình trạng thừa, thiếu nhân sự cục bộ.
Thực tế hiện nay có sự chênh lệch lớn khi giáo viên ở một số khu vực trung tâm đôi khi chưa đủ số tiết theo định mức, trong khi nhiều địa bàn khác lại thiếu hụt kéo dài. Ngay tại trường thầy Toàn đang công tác, dù có tăng số tiết dạy hay không thì nhà trường vẫn thiếu giáo viên.
Do sự thiếu hụt và dư thừa diễn ra không đồng đều giữa các địa phương và các bộ môn, việc tăng định mức ở những môn đã đủ người có thể dẫn đến dư thừa nhân sự, trong khi các môn thiếu vẫn không được giải quyết.
Thầy Toàn nhận định rằng giáo viên môn nào thiếu thì vẫn thiếu, môn nào dư thì vẫn dư, việc tăng thêm một vài tiết không giải quyết được căn cơ vấn đề, điển hình như tình trạng thiếu hụt ở môn Âm nhạc và Mỹ thuật.
Cũng theo thầy Toàn, việc tăng thêm một tiết dạy mỗi tuần có thể phù hợp hơn với những trường đã ổn định đội ngũ và tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, giúp nhà trường chủ động bố trí thêm tiết ôn tập, củng cố kiến thức vào buổi chiều. Dù việc tăng thêm một tiết không tạo áp lực quá lớn, nhưng điều này lại khiến lịch dạy ở trường kín hơn, làm thu hẹp thời gian dành cho các hoạt động ngoài giờ vào buổi tối, trong đó có việc dạy thêm.
Đáng nói hơn, khi định mức nâng từ 19 lên 20 tiết mỗi tuần, giáo viên phải làm việc nhiều hơn nhưng vẫn nhận mức lương như cũ mà không được tăng thêm thu nhập tương ứng. Từ thực tế đó, thầy Toàn cho rằng giải pháp căn cơ là cần mở rộng nguồn đào tạo và có chính sách thu hút người học vào ngành sư phạm ở những môn đang thiếu.
Hiện nay, dù người tốt nghiệp các ngành nghệ thuật, mỹ thuật có thể bổ sung chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm để giảng dạy nhưng việc thu hút lực lượng này vào trường học vẫn rất khó khăn, và nếu không giải quyết được nguồn tuyển thì việc tăng tiết ở các môn khác cũng không thể bù đắp được.
Đề xuất của Bộ GD&ĐT đang nhận được nhiều ý kiến khác nhau, trong đó không ít nhà giáo bày tỏ sự băn khoăn về khối lượng công việc vốn đã quá tải cùng nguy cơ phát sinh áp lực khi định mức giảng dạy thay đổi. Ảnh minh họa: VnExpress
Cần gắn liền định mức lao động với chính sách tiền lương
Chia sẻ góc nhìn từ giới chuyên gia, PGS.TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng đề xuất tăng giờ làm việc của giáo viên cần được tính toán cẩn thận, khoa học và đặt trong sự tương quan với Luật Lao động.
Do lao động của nhà giáo mang tính đặc thù, không chỉ gói gọn ở trường học nên những công việc hậu trường cần được xem là giờ làm việc quy đổi. Ông cảnh báo nếu không tính toán một cách đầy đủ, việc tăng giờ dạy sẽ làm gia tăng áp lực công việc, từ đó triệt tiêu động lực lao động và sự sáng tạo của thầy cô.
Cùng chung mối quan tâm về quyền lợi của nhà giáo, PGS.TS Trương Đình Thăng, Phó chủ tịch Hội đồng Khoa học liên ngành Tâm lý học - Giáo dục học thuộc Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED), đề xuất nên giữ nguyên định mức tiết dạy hiện hành cho đến khi chính sách tiền lương và phụ cấp cho giáo viên được thực hiện đầy đủ.
Ông phân tích rằng các nghị quyết và luật vừa qua đều xác định mục tiêu nâng cao thu nhập cho nhà giáo, nhưng thực tế triển khai vẫn chưa trọn vẹn khi phụ cấp ưu đãi nghề mới chỉ đạt khoảng 40-45%, còn cách xa mục tiêu tối thiểu 70%.
Qua nhiều năm nghiên cứu về giáo dục phổ thông, ông Thăng tính toán việc tăng 1-2 tiết dạy sẽ khiến khối lượng công việc của giáo viên tăng từ 4% đến 11,8%, kéo theo tiền lương thực tế tính trên mỗi tiết dạy bị giảm từ 4% đến 10,5%, thậm chí những giáo viên đang dạy vượt định mức còn bị cắt giảm trực tiếp tiền dạy thừa giờ.
Ông đánh giá phần thu nhập vừa tăng từ phụ cấp hồi đầu năm nay đã bị triệt tiêu một phần hoặc toàn bộ bởi khối lượng lao động tăng thêm, đi ngược lại với chủ trương chung, do đó mọi sự điều chỉnh về định mức tiết dạy đều cần được Bộ tính toán đồng thời với việc tăng thu nhập dựa trên những cơ sở khoa học vững chắc.
