Thi trên máy tính là xu hướng tích cực
Bộ GD&ĐT đang triển khai Đề án, dự kiến thử nghiệm quy mô lớn và bắt đầu thí điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT trên máy tính từ năm 2027 tại những điểm thi đủ điều kiện. Hình thức này hướng tới tổ chức đồng bộ trên toàn quốc vào năm 2030.
Theo nhiều chuyên gia, việc đẩy nhanh tiến độ tổ chức kì thi trên máy tính sẽ phần nào giảm bớt gian lận, tiêu cực trong thi cử.
Trao đổi với PV ĐS&PL, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ GD&ĐT, việc đẩy nhanh lộ trình tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT trên máy tính là hướng đi phù hợp với xu thế hiện đại và nếu triển khai thành công sẽ mang lại nhiều lợi ích cho công tác tổ chức thi.
Thi trên máy tính là xu hướng tích cực, nhưng cần chuẩn bị bài bản. Ảnh minh họa/VNU
Theo TS Vinh phân tích, khi áp dụng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa do Bộ GD&ĐT xây dựng, phần mềm sẽ tự động tạo đề thi, phát đề ngẫu nhiên cho từng thí sinh và chấm điểm ngay sau khi bài thi được hoàn thành. Nhờ đó, hầu hết các khâu trung gian như in sao đề, vận chuyển, rọc phách hay chấm thi thủ công sẽ được loại bỏ. Đây đều là những công đoạn từng tiềm ẩn nguy cơ lộ đề, can thiệp hoặc chỉnh sửa kết quả thi.
Theo mô hình này, mỗi thí sinh được cấp một mã đề khác nhau, được lựa chọn ngẫu nhiên từ ngân hàng câu hỏi nhưng vẫn bảo đảm tương đương về độ khó và khả năng phân hóa. Cùng với đó, vai trò của cán bộ coi thi cũng được điều chỉnh theo hướng chủ yếu thực hiện nhiệm vụ giám sát, hỗ trợ kỹ thuật và bảo đảm kỳ thi diễn ra đúng quy định, thay vì có khả năng tác động đến kết quả của thí sinh.
Cần hoàn thiện quy chế, hạ tầng và đội ngũ nhân sự
Tuy nhiên, để áp dụng trên diện rộng, Bộ GD&ĐT cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về thời gian, nguồn lực tài chính, hạ tầng công nghệ cũng như hệ thống quy chế đi kèm.
Ông Vinh cho rằng, một trong những điều kiện tiên quyết để tổ chức thi trên máy tính là xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa, đủ lớn và có khả năng sinh nhiều mã đề khác nhau. Nếu chỉ dựa vào một hoặc hai đề gốc như hiện nay thì sẽ không đáp ứng được yêu cầu của hình thức thi mới.
"Thi trên máy tính có thể tổ chức thành nhiều đợt ở các địa phương khác nhau, nhưng các đề thi phải được xây dựng trên cùng một chuẩn đánh giá để bảo đảm công bằng giữa các thí sinh", TS Hoàng Ngọc Vinh nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, kinh nghiệm quốc tế cho thấy các quốc gia triển khai thi trên máy tính đều sở hữu hệ thống ngân hàng đề thi phong phú, được xây dựng bài bản trong nhiều năm. Trong khi đó, ở Việt Nam, việc chuẩn bị cho nội dung này vẫn còn hạn chế.
Ông cho rằng, việc xây dựng ngân hàng đề không thể làm trong thời gian ngắn mà cần một kế hoạch dài hơi, kéo dài từ 2-3 năm với sự đầu tư nghiêm túc về chuyên môn và nhân lực. Ngân hàng đề không chỉ giúp hạn chế nguy cơ lộ đề mà còn tạo điều kiện để tổ chức nhiều đợt thi, qua đó giảm áp lực và rủi ro trong công tác quản lý kỳ thi.
TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ GD&ĐT. Ảnh: Tường Vân
Bên cạnh ngân hàng đề thi, TS Hoàng Ngọc Vinh cho rằng Bộ GD&ĐT cần rà soát toàn diện quy chế thi để khắc phục những kẽ hở có thể phát sinh khi chuyển sang hình thức thi trên máy tính.
Theo ông, công nghệ không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ gian lận nếu thiếu một hệ thống quy định chặt chẽ. Vì vậy, cần xây dựng "luật chơi" rõ ràng trước khi triển khai trên diện rộng.
Ngoài hoàn thiện quy chế, Bộ GD&ĐT cũng cần tổ chức tập huấn cho đội ngũ cán bộ coi thi, cán bộ kỹ thuật và hướng dẫn học sinh làm quen với hình thức thi trên máy tính nhằm tạo tâm lý và kỹ năng cần thiết trước khi bước vào kỳ thi chính thức.
Một yêu cầu không kém phần quan trọng là đầu tư đồng bộ về hạ tầng công nghệ, đặc biệt tại khu vực vùng sâu, vùng xa. Hệ thống mạng phải bảo đảm ổn định, trang thiết bị đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và có phương án xử lý khi xảy ra sự cố như máy tính hỏng hoặc mất kết nối để không ảnh hưởng đến quyền lợi của thí sinh.
Theo TS Hoàng Ngọc Vinh, cùng với đó là yêu cầu cao về bảo mật dữ liệu, an toàn hệ thống và các giải pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, khách quan.
Đánh giá về định hướng chuyển đổi sang thi trên máy tính, ông cho rằng đây là bước đi đúng. Tuy nhiên, yếu tố quyết định thành công vẫn là con người.
"Nhân sự phải được lựa chọn đúng, được đào tạo bài bản. Từ đội ngũ quản lý, lãnh đạo kỳ thi đến cán bộ trực tiếp tổ chức đều phải đáp ứng yêu cầu về năng lực và trách nhiệm thì việc triển khai mới đạt hiệu quả như kỳ vọng", TS Hoàng Ngọc Vinh nhận định.
