Trước k?a, vớ? nh?ều ngườ? dân huyện Hương Khê (Hà Tĩnh), cây k?m tuyến chỉ là loà? cỏ dạ?. Nhưng từ kh? g?á trị của loà? cây này tăng lên bạc tr?ệu, nh?ều ngườ? dân đã vào rừng săn lùng cây k?m tuyến để bán k?ếm t?ền.
Cỏ k?m tuyến còn có nh?ều tên khác như: cỏ nhung, mộc sơn thạch tùng, k?m tuyến l?ên, lan k?m tuyến, lan gấm, k?m cương... Tên khoa học của loạ? cây này là Anoech?lus roxburgl?hayata, thuộc loà? địa lan trong họ lan (Orch?daceae).
Cây k?m tuyến sống ở nơ? ẩm ướt và mọc rả? rác trong rừng sâu. Mặt trên lá có màu tím nhung, gân lá h?ện lên rất rõ, lá dày nhưng rất mềm mượt, óng ánh như k?m tuyến, mặt dướ? màu phớt hồng, thân ch?a thành từng đốt. K?m tuyến chỉ mọc ở nơ? đất tốt và tơ? xốp, không có ánh sáng trực t?ếp của mặt trờ? và thường mọc thành bã?. K?m tuyến cũng chỉ có ở trong những mạn rừng sâu và cao, rất h?ếm ở khu vực rìa rừng.
Ở Hà Tĩnh, ngườ? ta ch?a k?m tuyến thành 2 loạ? là k?m tuyến th?ếc và k?m tuyến nhung. Cây k?m tuyến nhung có lá to hơn, mượt hơn, nhưng chúng không khác nhau về g?á trị. Theo nh?ều tà? l?ệu, cây k?m tuyến là một vị thuốc cực quý h?ếm, nó có khả năng tá? tạo tế bào, đặc b?ệt là tế bào gan. Ngườ? Trung Quốc còn sử dụng k?m tuyến trong các bà? thuốc đ?ều trị ung thư và sử dụng cho g?á trị y học khác.
Nh?ều ngườ? rủ nhau vào rừng tìm cây k?m tuyến. Ảnh: Đ.C
Theo Trần Ngọc Lâm - “ngườ? rừng” sống một mình trên dãy Hoàng L?ên Sơn, đã chữa cho rất nh?ều ngườ? khỏ? ung thư bằng các phương thuốc từ thảo mộc thì ngườ? Nhật đã mua cây k?m tuyến khô vớ? g?á trên 100 tr?ệu đồng/kg (theo VTC new).
Hơn năm nay, ở Hương Khê rộ lên v?ệc đ? rừng săn lùng k?m tuyến đem bán. Một số xã như Hương Trạch, Phúc Trạch, Hương Lâm, Hương L?ên… có khá nh?ều ngườ? thường xuyên vào rừng truy tìm loà? cây g?á trị này. Anh Võ Văn Trình (Phúc Trạch) mớ? bắt đầu nghề nhổ k?m tuyến từ đầu năm nay, nhưng cũng đã thu được một khoản t?ền kha khá. Nhóm anh Trình có 5 ngườ?, ngày may mắn, cả nhóm nhổ gần 5 kg k?m tuyến và bán vớ? g?á trên dướ? 1 tr?ệu đồng/kg.
“Tìm k?m tuyến cần phả? t?nh, nhạy vì cây khá nhỏ và sống trong tố? nên rất khó tìm, có kh? dẫm lên mà không b?ết. Vào trong rừng thì nhóm ch?a thành các ngả để tìm, kh? một ngườ? trong nhóm phát h?ện cây k?m tuyến thì cả nhóm tụ lạ? và truy tìm trong vòng bán kính khoảng 50m. Và k?m tuyến chỉ sống ở một khu vực như thế, muốn tìm t?ếp thì phả? đến một nơ? khác khá xa, chứ gần đó chắc chắn sẽ không có”, anh Trình ch?a sẻ.
Qua tìm h?ểu của chúng tô?, để “săn” k?m tuyến phả? đ? vào rừng sâu, rừng g?à - nơ? có nh?ều cây gỗ to che phủ, phả? vạch rừng thành đường mà đ?. Dù phả? đ? g?ữa rừng từ tờ mờ sáng cho tớ? chập tố?, nhưng vớ? những ngườ? chuyên đ? nhổ k?m tuyến thì đây là công v?ệc không quá vất vả mà thu nhập lạ? khá. Mỗ? ngày, họ cũng k?ếm được dăm bảy trăm nghìn đồng, hôm nào gặp may thì cả tr?ệu. H?ện ở huyện Hương Khê có rất nh?ều ngườ? đ? tìm k?m tuyến. Vì thế, k?m tuyến ngày càng h?ếm.
Chị Đ?nh Thị Tuyết (xã Hương Trạch) cho b?ết, chị bắt đầu nhổ cây k?m tuyến từ năm 10 tuổ? và đến nay, đã có 17 năm k?nh ngh?ệm, Trước đây, k?m tuyến nh?ều hơn, nhưng cũng không nhổ được nh?ều vì chưa quen và g?á chưa cao. “Lúc đầu, thương lá? chỉ mua vớ? g?á và? chục nghìn/kg, cách đây khoảng 5 năm thì g?á 250 nghìn đồng, đến g?ờ thì lên cả tr?ệu đồng mà cũng không có bán”.
Chúng tô? tìm đến ông Cao Văn Sơn (thị trấn Hương Khê) là một thương lá? chuyên thu mua cây k?m tuyến trên địa bàn. Trước đây, ông Sơn chủ yếu mua loạ? cây này ở Quảng Bình, mỗ? ngày chỉ gom được khoảng 5 kg. Sau kh? mua, ông gử? ra Lào Ca? cho bạn hàng chứ không hề b?ết họ mua để làm gì hay bán lạ? cho a?. Ông Sơn cho b?ết, ở Hương Sơn và Vũ Quang, các thương lá? cũng thu mua từ cách đây nh?ều năm. Vì b?ết g?á trị của cây k?m tuyến nên ông Sơn đã nh?ều lần trồng thử ở những mô? trường khác nhau nhưng không có cây nào có thể sống được.
Cũng theo lờ? “ngườ? rừng” Trần Ngọc Lâm thì cây k?m tuyến chỉ cho g?á trị dược l?ệu cao nhất kh? sống ở những nơ? có độ cao trên 2.000m, nên v?ệc nhân g?ống và trồng thí ngh?ệm sẽ khó tạo được k?m tuyến đúng như g?á trị của nó.
Mặc dù h?ện nay, Tổng cục Lâm ngh?ệp V?ệt Nam đã có chỉ đạo cấm kha? thác cây k?m tuyến, nhưng ở tỉnh Hà Tĩnh nó? chung và huyện Hương Khê nó? r?êng vẫn chưa thấy bất cứ động thá? nào của các cơ quan l?ên quan trước tình trạng ngườ? dân ồ ạt vào rừng kha? thác k?m tuyến. Đề nghị các cấp, ngành l?ên quan sớm có phương án bảo vệ trước lúc loà? dược l?ệu quý này bị tuyệt chủng trên đất chúng ta.
H.T(theo HTO)
