Tất toán là gì?
Tất toán là việc chấm dứt một giao dịch hoặc hợp đồng giữa ngân hàng và khách hàng, khi các nghĩa vụ tài chính của hai bên đã được thực hiện đầy đủ. Nói cách khác, đây là thời điểm mà khoản vay đã được trả hết hoặc khoản tiền gửi tiết kiệm được thanh toán cả gốc lẫn lãi theo thỏa thuận ban đầu.
Ví dụ, khi khách hàng hoàn tất việc trả nợ trong hợp đồng vay vốn, khoản vay đó được xem là đã tất toán. Tương tự, khi ngân hàng chi trả toàn bộ tiền gốc và lãi cho khách hàng sau khi kết thúc kỳ hạn gửi tiết kiệm, quá trình này cũng được gọi là tất toán sổ tiết kiệm.
Thông thường, việc tất toán có thể diễn ra theo hai thời điểm. Thứ nhất là tất toán trước hạn, tức là chấm dứt hợp đồng trước thời gian đã cam kết. Trong trường hợp này, khách hàng thường phải chịu một khoản phí phạt hoặc bị áp dụng mức lãi suất thấp hơn. Thứ hai là tất toán đúng hạn, khi giao dịch kết thúc theo đúng thời gian ghi trong hợp đồng và khách hàng được hưởng đầy đủ quyền lợi như đã thỏa thuận.
Quy trình tất toán có thể khác nhau giữa các ngân hàng, nhưng nhìn chung đều yêu cầu một số giấy tờ cơ bản.
Các hình thức tất toán phổ biến
Một trong những hình thức tất toán phổ biến nhất là tất toán sổ tiết kiệm. Đây là việc ngân hàng thanh toán toàn bộ tiền gốc và lãi cho khách hàng theo yêu cầu. Tùy theo loại hình gửi tiền, tất toán sổ tiết kiệm được chia thành hai dạng: có kỳ hạn và không kỳ hạn.
Đối với tài khoản tiết kiệm có kỳ hạn, khách hàng gửi tiền trong khoảng thời gian xác định, thường từ 1 đến 36 tháng. Khi đến hạn, ngân hàng sẽ hoàn trả cả gốc lẫn lãi theo hợp đồng. Trong trường hợp này, có ba tình huống tất toán: trước hạn, đúng hạn và sau hạn. Nếu rút tiền trước hạn, khách hàng chỉ được hưởng lãi suất không kỳ hạn cho phần tiền rút và có thể phải hoàn lại phần lãi đã nhận trước đó (nếu có). Một số sản phẩm cho phép rút trước một phần, khi đó số tiền còn lại vẫn được hưởng lãi suất theo thỏa thuận ban đầu. Nếu tất toán đúng hạn, khách hàng nhận đủ cả gốc và lãi mà không bị mất phí. Trường hợp chưa kịp tất toán khi đến hạn, khoản tiền gửi thường sẽ được tự động gia hạn hoặc tiếp tục sinh lãi theo quy định của ngân hàng.
Đối với tiết kiệm không kỳ hạn, khách hàng có thể rút tiền bất cứ lúc nào mà không bị ràng buộc về thời gian, tuy nhiên mức lãi suất thường thấp hơn so với gửi có kỳ hạn.
Bên cạnh đó, tất toán khoản vay cũng là một hình thức phổ biến. Khi khách hàng thanh toán đầy đủ cả gốc và lãi theo hợp đồng tín dụng, khoản vay sẽ được tất toán và hợp đồng chấm dứt, đồng nghĩa hai bên không còn nghĩa vụ tài chính liên quan.
Thủ tục tất toán sổ tiết kiệm
Quy trình tất toán có thể khác nhau giữa các ngân hàng, nhưng nhìn chung đều yêu cầu một số giấy tờ cơ bản. Khách hàng cần xuất trình giấy tờ tùy thân còn hiệu lực như căn cước công dân, chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu. Đồng thời, sổ tiết kiệm (đối với hình thức gửi truyền thống) cũng cần được mang theo và đảm bảo còn nguyên vẹn. Ngoài ra, khách hàng sẽ phải điền vào biểu mẫu yêu cầu tất toán do ngân hàng cung cấp và bổ sung các giấy tờ khác nếu được yêu cầu.
Đối với sổ tiết kiệm online, quy trình đơn giản hơn khi khách hàng có thể thực hiện tất toán ngay trên ứng dụng ngân hàng điện tử hoặc Mobile Banking, chỉ trong vài thao tác.
Khách hàng cũng có thể đến trực tiếp chi nhánh hoặc phòng giao dịch để thực hiện tất toán. Khi đó, nên mang đầy đủ giấy tờ cần thiết và, trong trường hợp số tiền lớn, nên thông báo trước với ngân hàng để tránh thời gian chờ đợi. Sau khi hoàn tất kiểm tra thông tin và xác nhận chữ ký, ngân hàng sẽ tiến hành tất toán và chi trả tiền cho khách hàng theo quy định.
