Bộ GD&ĐT chính thức ban hành quy chế tuyển sinh năm 2026 với những điều chỉnh mạnh mẽ nhằm hướng tới sự thực chất và giảm tình trạng ảo. Đáng chú ý nhất là việc giới hạn mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng, riêng khối ngành Sư phạm phải ưu tiên đặt từ nguyện vọng 1 đến 5.
Bên cạnh đó, các cơ sở đào tạo chỉ được phép sử dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển thay vì dàn trải như trước, đồng thời siết chặt tiêu chí xét học bạ và khống chế mức điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ không quá 1,5 điểm trên thang 30.
Ảnh minh hoạ.
Một yếu tố quan trọng khác mà thí sinh cần đặc biệt lưu ý là sự thay đổi về mã tỉnh và khu vực ưu tiên khi cả nước đã chính thức vận hành theo sơ đồ hành chính mới gồm 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Việc cập nhật chính xác thông tin địa phương mới này là điều kiện tiên quyết để đảm bảo quyền lợi về điểm ưu tiên và tính chính xác tuyệt đối của hồ sơ cá nhân trong bối cảnh quy chế mới đề cao tính minh bạch và công bằng.
Chuyên gia gợi ý công thức chọn trường thông minh cho mùa tuyển sinh 2026
Chia sẻ trên VietNamNet, bà Phạm Thanh Hà, Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý đào tạo của Trường Đại học Ngoại thương cho rằng, việc giới hạn số lượng nguyện vọng không nhằm làm khó thí sinh, mà giúp các em đăng ký có chiến lược và thực chất hơn.
Lưu ý đầu tiên, bà Hà chia sẻ: “Khi chỉ có 15 nguyện vọng, thí sinh cần đầu tư thời gian tìm hiểu kỹ ngành học, trường học, mức điểm các năm trước và đặc biệt là đánh giá đúng năng lực của bản thân, thay vì đăng ký dàn trải như trước”.
Tiếp nữa, bà Hà cũng lưu ý, học sinh cần chia nguyện vọng của mình thành các nhóm rõ ràng: Nguyện vọng phù hợp năng lực; nguyện vọng an toàn; nguyện vọng theo mong muốn cao hơn.
Vấn đề thứ ba được bà Hà lưu ý, đó là "thí sinh cần ưu tiên sắp xếp thứ tự theo đúng ngành và trường mình thực sự muốn theo học, vì hệ thống xét tuyển hiện nay sẽ tự động chọn nguyện vọng cao nhất mà thí sinh đủ điều kiện".
Theo bà Hà, giới hạn số lượng nguyện vọng không làm giảm cơ hội của thí sinh, mà giúp các em ra quyết định trưởng thành hơn cho tương lai của mình.
PGS.TS Trần Thành Nam, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội cho hay, quy chế mới giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 15 nguyện vọng, thay vì không giới hạn như trước đây, phản ánh một định hướng rất rõ của hệ thống tuyển sinh: Đăng ký có trách nhiệm dựa trên cân nhắc về định hướng nghề nghiệp.
“Việc này khiến các học sinh và gia đình đưa ra quyết định chín chắn hơn và cũng là cách tiết kiệm nguồn lực cho mọi gia đình, hỗ trợ cho công tác sàng lọc ảo của hệ thống và cơ sở giáo dục”, ông Nam nói.
Ông Nam cho rằng, với việc không giới hạn nguyện vọng, học sinh dễ rơi vào trạng thái phân tán, sắp xếp các lựa chọn thiếu trách nhiệm dẫn đến thiếu điểm tựa tâm lý và vì vậy càng tăng lo âu trước kỳ thi.
“Việc giới hạn số nguyện vọng khiến các em phải dụng tâm suy nghĩ, cân nhắc thiên hướng và năng lực bản thân trước chọn nghề”, ông Nam nói.
PGS.TS Trần Thành Nam cũng lưu ý các thí sinh cần nhìn nhận rõ hơn những ngành ‘hot theo trào lưu’, những ngành chọn ‘làm hài lòng cha mẹ’. Từ đó, các em sẽ lên danh sách nguyện vọng theo cấu trúc hợp lý, phân nhóm nguyện vọng theo thứ bậc chất lượng cơ sở giáo dục. Đồng thời, học sinh cũng cần tránh tâm lý “đăng ký cho đủ 15 nguyện vọng”. “Đây đã là giới hạn tối đa mà quy chế đặt ra. Thông thường những năm trước, các thí sinh đỗ nguyện vọng từ thứ 8 trở lên thường không tiếp tục cam kết với ngành đã chọn mà thường bỏ học sau 1-2 năm.
Theo ông Nam, năm nay, bên cạnh giới hạn nguyện vọng, các gia đình và thí sinh cũng cần theo dõi sát mọi thông tin chính chức về đề án tuyển sinh của các trường để hiểu rõ điều kiện từng phương thức, từng ngành đặc thù… để tránh những sai sót kỹ thuật đáng tiếc.
Theo Sức khoẻ & Đời sống, GS.TS Chử Đức Trình khẳng định nếu chọn lựa khéo léo, mỗi thí sinh thậm chí chỉ cần tối đa 10 nguyện vọng là đủ để đạt được mục tiêu, bởi thực tế tại Trường Đại học Công nghệ có nhiều em đăng ký đúng 3 nguyện vọng vẫn trúng tuyển chính xác. Ngược lại, nếu không có sự tính toán kỹ lưỡng, dù thí sinh có đẩy số lượng lên đến 50 nguyện vọng vẫn có nguy cơ thất bại.
Bên cạnh chiến lược chọn ngành, ông cũng gửi gắm thông điệp quan trọng rằng dù trúng tuyển ở nguyện vọng nào, chỉ cần các em tập trung toàn lực để học tập tốt nhất thì cơ hội việc làm luôn rộng mở. Xã hội hiện nay không chỉ tập trung vào một vài ngành đơn lẻ mà cần một phổ nhân lực rất rộng ở nhiều lĩnh vực khác nhau, do đó thực lực cá nhân sau quá trình đào tạo mới là yếu tố cốt lõi quyết định tương lai bền vững của mỗi sĩ tử.
